Mahābhārata
Mandhatri and the Primacy of Kshatriya Dharma12.64.20-29
10245 / 15823
Mahābhārata · 12.64.20-29
Devanāgarī

इन्द्र उवाच
असैनिको ऽधर्मपरश् चरेथाः; परां गतिं लप्स्यसे चाप्रमत्तः ॥
क्षात्रो धर्मो ह्य् आदिदेवात् प्रवृत्तः; पश्चाद् अन्ये शेषभूताश् च धर्माः ॥
शेषाः सृष्टा ह्य् अन्तवन्तो ह्य् अनन्ताः; सुप्रस्थानाः क्षत्रधर्माविशिष्टाः ॥
अस्मिन् धर्मे सर्वधर्माः प्रविष्टास्; तस्माद् धर्मं श्रेष्ठम् इमं वदन्ति ॥
कर्मणा वै पुरा देवा ऋषयश् चामितौजसः ॥
त्राताः सर्वे प्रमथ्यारीन् क्षत्रधर्मेण विष्णुना ॥
यदि ह्य् असौ भगवान् नाहनिष्यद्; रिपून् सर्वान् वसुमान् अप्रमेयः ॥
न ब्राह्मणा न च लोकादिकर्ता; न सद्धर्मा नादिधर्मा भवेयुः ॥
इमाम् उर्वीं न जयेद् विक्रमेण; देवश्रेष्ठो ऽसौ पुरा चेद् अमेयः ॥
चातुर्वर्ण्यं चातुराश्रम्यधर्माः; सर्वे न स्युर् ब्रह्मणो वै विनाशात् ॥
दृष्टा धर्माः शतधा शाश्वतेन; क्षात्रेण धर्मेण पुनः प्रवृत्ताः ॥
युगे युगे ह्य् आदिधर्माः प्रवृत्ता; लोकज्येष्ठं क्षत्रधर्मं वदन्ति ॥
आत्मत्यागः सर्वभूतानुकम्पा; लोकज्ञानं मोक्षणं पालनं च ॥
विषण्णानां मोक्षणं पीडितानां; क्षात्रे धर्मे विद्यते पार्थिवानाम् ॥
निर्मर्यादाः काममन्युप्रवृत्ता; भीता राज्ञो नाधिगच्छन्ति पापम् ॥
शिष्टाश् चान्ये सर्वधर्मोपपन्नाः; साध्वाचाराः साधु धर्मं चरन्ति ॥
पुत्रवत् परिपाल्यानि लिङ्गधर्मेण पार्थिवैः ॥
लोके भूतानि सर्वाणि विचरन्ति न संशयः ॥
सर्वधर्मपरं क्षत्रं लोकज्येष्ठं सनातनम् ॥
शश्वद् अक्षरपर्यन्तम् अक्षरं सर्वतोमुखम् ॥

Transliteración (IAST)

indra uvāca
asainiko 'dharmaparaś carethāḥ; parāṃ gatiṃ lapsyase cāpramattaḥ ||
kṣātro dharmo hy ādidevāt pravṛttaḥ; paścād anye śeṣabhūtāś ca dharmāḥ ||
śeṣāḥ sṛṣṭā hy antavanto hy anantāḥ; suprasthānāḥ kṣatradharmāviśiṣṭāḥ ||
asmin dharme sarvadharmāḥ praviṣṭās; tasmād dharmaṃ śreṣṭham imaṃ vadanti ||
karmaṇā vai purā devā ṛṣayaś cāmitaujasaḥ ||
trātāḥ sarve pramathyārīn kṣatradharmeṇa viṣṇunā ||
yadi hy asau bhagavān nāhaniṣyad; ripūn sarvān vasumān aprameyaḥ ||
na brāhmaṇā na ca lokādikartā; na saddharmā nādidharmā bhaveyuḥ ||
imām urvīṃ na jayed vikrameṇa; devaśreṣṭho 'sau purā ced ameyaḥ ||
cāturvarṇyaṃ cāturāśramyadharmāḥ; sarve na syur brahmaṇo vai vināśāt ||
dṛṣṭā dharmāḥ śatadhā śāśvatena; kṣātreṇa dharmeṇa punaḥ pravṛttāḥ ||
yuge yuge hy ādidharmāḥ pravṛttā; lokajyeṣṭhaṃ kṣatradharmaṃ vadanti ||
ātmatyāgaḥ sarvabhūtānukampā; lokajñānaṃ mokṣaṇaṃ pālanaṃ ca ||
viṣaṇṇānāṃ mokṣaṇaṃ pīḍitānāṃ; kṣātre dharme vidyate pārthivānām ||
nirmaryādāḥ kāmamanyupravṛttā; bhītā rājño nādhigacchanti pāpam ||
śiṣṭāś cānye sarvadharmopapannāḥ; sādhvācārāḥ sādhu dharmaṃ caranti ||
putravat paripālyāni liṅgadharmeṇa pārthivaiḥ ||
loke bhūtāni sarvāṇi vicaranti na saṃśayaḥ ||
sarvadharmaparaṃ kṣatraṃ lokajyeṣṭhaṃ sanātanam ||
śaśvad akṣaraparyantam akṣaraṃ sarvatomukham ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
इन्द्र उवाचindra uvācaИндра сказал; Индра ответил
असैनिकः अधर्म परः चरेथाःasainikaḥ adharma paraḥ carethāḥбез войска, преданный адхарме ты ходил бы; если оставишь защиту
पराम् गतिम् लप्स्यसे च अप्रमत्तःparām gatim lapsyase ca apramattaḥвысшую цель получишь и внимательный; при бдительности
क्षात्रः धर्मः हिkṣātraḥ dharmaḥ hiкшатрийская дхарма ведь; долг защиты
आदि देवात् प्रवृत्तःādi devāt pravṛttaḥот Первобога пошла; изначальна
पश्चात् अन्येpaścāt anyeпосле другие; потом прочие
शेष भूताः च धर्माःśeṣa bhūtāḥ ca dharmāḥи дхармы стали остаточными; следующие законы
शेषाः सृष्टाः हिśeṣāḥ sṛṣṭāḥ hiостатки созданы ведь; прочие созданы
अन्तवन्तः हि अनन्ताःantavantaḥ hi anantāḥконечные и бесконечные; разные
सु प्रस्थानाः क्षत्र धर्म अविशिष्टाःsu prasthānāḥ kṣatra dharma aviśiṣṭāḥс хорошими путями, но не выше кшатрийской дхармы; не превосходят
अस्मिन् धर्मे सर्व धर्माः प्रविष्टाःasmin dharme sarva dharmāḥ praviṣṭāḥв эту дхарму все дхармы вошли; заключены
तस्मात् धर्मम् श्रेष्ठम् इमम् वदन्तिtasmāt dharmam śreṣṭham imam vadantiпоэтому эту дхарму называют лучшей; высшим долгом
कर्मणा वै पुरा देवाःkarmaṇā vai purā devāḥделом ведь прежде боги; через действие
ऋषयः च अमित ओजसःṛṣayaḥ ca amita ojasaḥи риши безмерной силы; мудрецы
त्राताः सर्वे प्रमथ्य अरीन्trātāḥ sarve pramathya arīnвсе защищены, сокрушив врагов; спасены
क्षत्र धर्मेण विष्णुनाkṣatra dharmeṇa viṣṇunāкшатрийской дхармой Вишну; защитой Господа
यदि हि असौ भगवान्yadi hi asau bhagavānесли бы тот Благословенный; Господь
न अहनिष्यत् रिपून् सर्वान्na ahaniṣyat ripūn sarvānне убил всех врагов; не уничтожил противников
वसुमान् अप्रमेयःvasumān aprameyaḥбогатый, неизмеримый; непостижимый
न ब्राह्मणाःna brāhmaṇāḥне было бы брахманов; брахманы исчезли бы
न च लोक आदि कर्ताna ca loka ādi kartāи не было бы первотворца мира; Брахмы
न सत् धर्माःna sat dharmāḥне было бы благих дхарм; добрых законов
न आदि धर्माः भवेयुःna ādi dharmāḥ bhaveyuḥне было бы первичных дхарм; изначальных законов
इमाम् उर्वीम् न जयेत् विक्रमेणimām urvīm na jayet vikrameṇaэту землю не победил бы доблестью; не завоевал бы
देव श्रेष्ठः असौ पुराdeva śreṣṭhaḥ asau purāтот лучший богов прежде; Вишну
चेत् अमेयःcet ameyaḥесли бы неизмеримый; непостижимый
चातुर्वर्ण्यम् चातुराश्रम्य धर्माःcāturvarṇyam cāturāśramya dharmāḥчетырёхварновость и дхармы четырёх ашрамов; уклады
सर्वे न स्युःsarve na syuḥвсех не было бы; все исчезли бы
ब्रह्मणः वै विनाशात्brahmaṇaḥ vai vināśātиз-за гибели Брахмана; при разрушении Брахмана
दृष्टाः धर्माः शतधा शाश्वतेनdṛṣṭāḥ dharmāḥ śatadhā śāśvatenaдхармы видны сотнями вечным; многообразные
क्षात्रेण धर्मेण पुनः प्रवृत्ताःkṣātreṇa dharmeṇa punaḥ pravṛttāḥкшатрийской дхармой снова пущены; возобновлены
युगे युगे हिyuge yuge hiведь век за веком; в каждую эпоху
आदि धर्माः प्रवृत्ताःādi dharmāḥ pravṛttāḥизначальные дхармы начаты; законы возвращаются
लोक ज्येष्ठम् क्षत्र धर्मम् वदन्तिloka jyeṣṭham kṣatra dharmam vadantiстаршей в мире называют кшатрийскую дхарму; первой
आत्म त्यागः सर्व भूत अनुकम्पाātma tyāgaḥ sarva bhūta anukampāсамоотдача, сострадание ко всем существам; жертвенность
लोक ज्ञानम् मोक्षणम् पालनम् चloka jñānam mokṣaṇam pālanam caзнание мира, освобождение и защита; спасение
विषण्णानाम् मोक्षणम् पीडितानाम्viṣaṇṇānām mokṣaṇam pīḍitānāmосвобождение унылых и угнетённых; помощь страдающим
क्षात्रे धर्मे विद्यते पार्थिवानाम्kṣātre dharme vidyate pārthivānāmв кшатрийской дхарме царей находится; присутствует
निर्मर्यादाः काम मन्यु प्रवृत्ताःnirmaryādāḥ kāma manyu pravṛttāḥбезграничные, движимые желанием и гневом; необузданные
भीताः राज्ञः न अधिगच्छन्ति पापम्bhītāḥ rājñaḥ na adhigacchanti pāpamбоясь царя, не достигают греха; удерживаются
शिष्टाः च अन्येśiṣṭāḥ ca anyeи другие воспитанные; благие
सर्व धर्म उपपन्नाःsarva dharma upapannāḥвсеми дхармами наделённые; полные долга
साधु आचाराः साधु धर्मम् चरन्तिsādhu ācārāḥ sādhu dharmam carantiдобронравные, благую дхарму исполняют; живут праведно
पुत्र वत् परिपाल्यानिputra vat paripālyāniкак сыновья должны охраняться; по-сыновьи
लिङ्ग धर्मेण पार्थिवैःliṅga dharmeṇa pārthivaiḥпо признаку дхармы царями; сообразно положению
लोके भूतानि सर्वाणिloke bhūtāni sarvāṇiв мире все существа; все живые
विचरन्ति न संशयःvicaranti na saṃśayaḥдвижутся, нет сомнения; живут
सर्व धर्म परम् क्षत्रम्sarva dharma param kṣatramкшатрийство — высшее всех дхарм; царская защита
लोक ज्येष्ठम् सनातनम्loka jyeṣṭham sanātanamстаршее в мире, вечное; изначальное
शश्वत् अक्षर पर्यन्तम्śaśvat akṣara paryantamпостоянное, до Непреходящего доходящее; ведущее к акшаре
अक्षरम् सर्वतः मुखम्akṣaram sarvataḥ mukhamнепреходящее, всецело обращённое; всеобъемлющее
Traducción

Индра сказал: «Если бы ты оставил защиту, ты стал бы без войска и оказался бы на стороне адхармы; но, оставаясь внимательным, ты достигнешь высшей цели. Кшатрийская дхарма пошла от Первобога, а прочие дхармы последовали затем как остаточные. Остальные дхармы созданы как конечные и бесконечные, у них есть хорошие пути, но они не превосходят кшатрийской дхармы. В эту дхарму вошли все дхармы; поэтому её называют лучшей. В древности боги и риши безмерной силы были защищены действием Вишну, сокрушившего врагов через кшатрийскую дхарму. Если бы этот благословенный, богатый и неизмеримый Господь не уничтожил всех врагов, не было бы ни брахманов, ни Брахмы, первотворца мира, ни благих дхарм, ни изначальных дхарм. Если бы тот неизмеримый лучший из богов прежде не завоевал эту землю доблестью, из-за гибели Брахмана исчезли бы и четыре варны, и дхармы четырёх ашрамов. Многообразные вечные дхармы снова были пущены в ход кшатрийской дхармой; век за веком изначальные дхармы возобновляются, и кшатрийскую дхарму называют старшей в мире. Самоотдача, сострадание ко всем существам, знание мира, освобождение, защита, освобождение унылых и угнетённых — всё это находится в кшатрийской дхарме царей. Необузданные, движимые желанием и гневом, боятся царя и не впадают в грех; другие же, воспитанные и наделённые всеми дхармами, следуют благой дхарме и доброму поведению. Цари должны охранять все существа в мире как сыновей, сообразно их положению; в этом нет сомнения. Кшатрийство — высшая из всех дхарм, старшая в мире, вечная, постоянная, доводящая до Непреходящего и всё объемлющая».

Versión

0e080fd93cea · publicado 20 jun 2026, 18:08:19 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con