Mahābhārata
The King and the Fruits of the Four Āśramas12.66.12-23
10250 / 15823
Mahābhārata · 12.66.12-23
Devanāgarī

वानप्रस्थेषु विप्रेषु त्रैविद्येषु च भारत ॥
प्रयच्छतो ऽर्थान् विपुलान् वन्याश्रमपदं भवेत् ॥
सर्वभूतेष्व् अनुक्रोशं कुर्वतस् तस्य भारत ॥
आनृशंस्यप्रवृत्तस्य सर्वावस्थं पदं भवेत् ॥
बालवृद्धेषु कौरव्य सर्वावस्थं युधिष्ठिर ॥
अनुक्रोशं विदधतः सर्वावस्थं पदं भवेत् ॥
बलात्कृतेषु भूतेषु परित्राणं कुरूद्वह ॥
शरणागतेषु कौरव्य कुर्वन् गार्हस्थ्यम् आवसेत् ॥
चराचराणां भूतानां रक्षाम् अपि च सर्वशः ॥
यथार्हपूजां च सदा कुर्वन् गार्हस्थ्यम् आवसेत् ॥
ज्येष्ठानुज्येष्ठपत्नीनां भ्रातॄणां पुत्रनप्तृणाम् ॥
निग्रहानुग्रहौ पार्थ गार्हस्थ्यम् इति तत् तपः ॥
साधूनाम् अर्चनीयानां प्रजासु विदितात्मनाम् ॥
पालनं पुरुषव्याघ्र गृहाश्रमपदं भवेत् ॥
आश्रमस्थानि सर्वाणि यस् तु वेश्मनि भारत ॥
आददीतेह भोज्येन तद् गार्हस्थ्यं युधिष्ठिर ॥
यः स्थितः पुरुषो धर्मे धात्रा सृष्टे यथार्थवत् ॥
आश्रमाणां स सर्वेषां फलं प्राप्नोत्य् अनुत्तमम् ॥
यस्मिन् न नश्यन्ति गुणाः कौन्तेय पुरुषे सदा ॥
आश्रमस्थं तम् अप्य् आहुर् नरश्रेष्ठं युधिष्ठिर ॥
स्थानमानं वयोमानं कुलमानं तथैव च ॥
कुर्वन् वसति सर्वेषु ह्य् आश्रमेषु युधिष्ठिर ॥
देशधर्मांश् च कौन्तेय कुलधर्मांस् तथैव च ॥
पालयन् पुरुषव्याघ्र राजा सर्वाश्रमी भवेत् ॥

Transliteración (IAST)

vānaprastheṣu vipreṣu traividyeṣu ca bhārata ||
prayacchato 'rthān vipulān vanyāśramapadaṃ bhavet ||
sarvabhūteṣv anukrośaṃ kurvatas tasya bhārata ||
ānṛśaṃsyapravṛttasya sarvāvasthaṃ padaṃ bhavet ||
bālavṛddheṣu kauravya sarvāvasthaṃ yudhiṣṭhira ||
anukrośaṃ vidadhataḥ sarvāvasthaṃ padaṃ bhavet ||
balātkṛteṣu bhūteṣu paritrāṇaṃ kurūdvaha ||
śaraṇāgateṣu kauravya kurvan gārhasthyam āvaset ||
carācarāṇāṃ bhūtānāṃ rakṣām api ca sarvaśaḥ ||
yathārhapūjāṃ ca sadā kurvan gārhasthyam āvaset ||
jyeṣṭhānujyeṣṭhapatnīnāṃ bhrātṝṇāṃ putranaptṛṇām ||
nigrahānugrahau pārtha gārhasthyam iti tat tapaḥ ||
sādhūnām arcanīyānāṃ prajāsu viditātmanām ||
pālanaṃ puruṣavyāghra gṛhāśramapadaṃ bhavet ||
āśramasthāni sarvāṇi yas tu veśmani bhārata ||
ādadīteha bhojyena tad gārhasthyaṃ yudhiṣṭhira ||
yaḥ sthitaḥ puruṣo dharme dhātrā sṛṣṭe yathārthavat ||
āśramāṇāṃ sa sarveṣāṃ phalaṃ prāpnoty anuttamam ||
yasmin na naśyanti guṇāḥ kaunteya puruṣe sadā ||
āśramasthaṃ tam apy āhur naraśreṣṭhaṃ yudhiṣṭhira ||
sthānamānaṃ vayomānaṃ kulamānaṃ tathaiva ca ||
kurvan vasati sarveṣu hy āśrameṣu yudhiṣṭhira ||
deśadharmāṃś ca kaunteya kuladharmāṃs tathaiva ca ||
pālayan puruṣavyāghra rājā sarvāśramī bhavet ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
वानप्रस्थेषु विप्रेषुvānaprastheṣu vipreṣuк лесным брахманам; ванапрастхам
त्रैविद्येषु च भारतtraividyeṣu ca bhārataи знатокам трёх Вед, Бхарата; учёным
प्रयच्छतः अर्थान् विपुलान्prayacchataḥ arthān vipulānдля дающего большие средства; щедрые богатства
वन्य आश्रम पदम् भवेत्vanya āśrama padam bhavetбыло бы положение лесного ашрама; плод ванапрастхи
सर्व भूतेषु अनुक्रोशम्sarva bhūteṣu anukrośamсострадание ко всем существам; жалость
कुर्वतः तस्य भारतkurvataḥ tasya bhārataдля совершающего это, Бхарата; проявляющего
आनृशंस्य प्रवृत्तस्यānṛśaṃsya pravṛttasyaдля действующего в незлобии; в милосердии
सर्व अवस्थम् पदम् भवेत्sarva avastham padam bhavetбыло бы положение всех состояний; всех укладов
बाल वृद्धेषु कौरव्यbāla vṛddheṣu kauravyaк детям и старикам, Кауравья; слабым
सर्व अवस्थम् युधिष्ठिरsarva avastham yudhiṣṭhiraво всех состояниях, Юдхиштхира; всегда
अनुक्रोशम् विदधतःanukrośam vidadhataḥдля оказывающего сострадание; проявляющего жалость
सर्व अवस्थम् पदम् भवेत्sarva avastham padam bhavetбыло бы положение всех состояний; всех укладов
बलात् कृतेषु भूतेषुbalāt kṛteṣu bhūteṣuк существам, подвергнутым насилию; угнетённым
परित्राणम् कुरु उद्वहparitrāṇam kuru udvahaзащиту, о продолжатель Куру; спасение
शरण आगतेषु कौरव्यśaraṇa āgateṣu kauravyaк пришедшим под защиту, Кауравья; прибежавшим
कुर्वन् गार्हस्थ्यम् आवसेत्kurvan gārhasthyam āvasetделая, пребывал бы в домохозяйстве; в грихастхе
चर अचराणाम् भूतानाम्cara acarāṇām bhūtānāmдвижущихся и неподвижных существ; живых
रक्षाम् अपि च सर्वशःrakṣām api ca sarvaśaḥи защиту полностью; со всех сторон
यथा अर्ह पूजाम् च सदाyathā arha pūjām ca sadāи почитание по достоинству всегда; должное уважение
कुर्वन् गार्हस्थ्यम् आवसेत्kurvan gārhasthyam āvasetделая, пребывал бы в домохозяйстве; в грихастхе
ज्येष्ठ अनुज्येष्ठ पत्नीनाम्jyeṣṭha anujyeṣṭha patnīnāmстарших и младших жён; женщин семьи
भ्रातॄणाम् पुत्र नप्तृणाम्bhrātṝṇām putra naptṛṇāmбратьев, сыновей и внуков; родни
निग्रह अनुग्रहौ पार्थnigraha anugrahau pārthaнаказание и милость, Партха; сдерживание и поддержка
गार्हस्थ्यम् इति तत् तपःgārhasthyam iti tat tapaḥэто домохозяйство, такова аскеза; грихастха-дхарма
साधूनाम् अर्चनीयानाम्sādhūnām arcanīyānāmдостойных почитания садху; праведников
प्रजासु विदित आत्मनाम्prajāsu vidita ātmanāmизвестных среди подданных; признанных
पालनम् पुरुष व्याघ्रpālanam puruṣa vyāghraзащита, тигр среди людей; охрана
गृह आश्रम पदम् भवेत्gṛha āśrama padam bhavetбыла бы положением домашнего ашрама; грихастхи
आश्रम स्थानि सर्वाणिāśrama sthāni sarvāṇiпребывающих во всех ашрамах; все уклады
यः तु वेश्मनि भारतyaḥ tu veśmani bhārataкто же в доме, Бхарата; в жилище
आददीत इह भोज्येनādadīta iha bhojyenaпринимал бы здесь пищей; кормил бы
तत् गार्हस्थ्यम् युधिष्ठिरtat gārhasthyam yudhiṣṭhiraэто домохозяйство, Юдхиштхира; грихастха
यः स्थितः पुरुषः धर्मेyaḥ sthitaḥ puruṣaḥ dharmeкакой человек стоит в дхарме; утверждён
धात्रा सृष्टे यथार्थवत्dhātrā sṛṣṭe yathārthavatсозданной Творцом как есть; по истине
आश्रमाणाम् स सर्वेषाम्āśramāṇām sa sarveṣāmон всех ашрамов; всех укладов
फलम् प्राप्नोति अनुत्तमम्phalam prāpnoti anuttamamплод получает высший; непревзойдённый
यस्मिन् न नश्यन्ति गुणाःyasmin na naśyanti guṇāḥв ком не гибнут качества; добродетели
कौन्तेय पुरुषे सदाkaunteya puruṣe sadāв человеке всегда, Каунтея; постоянно
आश्रम स्थम् तम् अपि आहुःāśrama stham tam api āhuḥи его называют стоящим в ашраме; утверждённым
नर श्रेष्ठम् युधिष्ठिरnara śreṣṭham yudhiṣṭhiraлучшим человеком, Юдхиштхира; превосходным
स्थान मानम् वयः मानम्sthāna mānam vayaḥ mānamуважение к положению, уважение к возрасту; почтение
कुल मानम् तथा एव चkula mānam tathā eva caи уважение к роду также; происхождению
कुर्वन् वसति सर्वेषुkurvan vasati sarveṣuделающий живёт во всех; пребывает
हि आश्रमेषु युधिष्ठिरhi āśrameṣu yudhiṣṭhiraведь ашрамах, Юдхиштхира; укладах
देश धर्मान् च कौन्तेयdeśa dharmān ca kaunteyaи дхармы страны, Каунтея; местные законы
कुल धर्मान् तथा एव चkula dharmān tathā eva caи дхармы рода также; семейные законы
पालयन् पुरुष व्याघ्रpālayan puruṣa vyāghraохраняя, тигр среди людей; поддерживая
राजा सर्व आश्रमी भवेत्rājā sarva āśramī bhavetцарь стал бы всех ашрамов; всеашрамным
Traducción

Кто щедро даёт средства лесным брахманам и знатокам трёх Вед, Бхарата, тот достигает положения лесного ашрама. Кто проявляет сострадание ко всем существам и действует в незлобии, тот достигает положения всех состояний. Кто во всех обстоятельствах оказывает сострадание детям и старикам, Кауравья, тот достигает положения всех состояний. Кто защищает существ, подвергнутых насилию, и тех, кто пришёл под защиту, тот, о продолжатель Куру, пребывает в домохозяйстве. Кто со всех сторон защищает движущихся и неподвижных существ и всегда оказывает каждому должное почитание, тот пребывает в домохозяйстве. Наказание и милость по отношению к старшим и младшим жёнам, братьям, сыновьям и внукам, Партха, — это домохозяйство, и такова его аскеза. Защита праведников, достойных почитания и известных среди подданных, тигр среди людей, даёт положение домашнего ашрама. Кто у себя в доме кормит пребывающих во всех ашрамах, Юдхиштхира, тот и есть домохозяин. Человек, стоящий в дхарме, созданной Творцом согласно истине, получает высший плод всех ашрамов. Каунтея, человека, в котором не гибнут добродетели, также называют стоящим в ашраме и лучшим среди людей. Кто оказывает уважение положению, возрасту и роду, тот, Юдхиштхира, пребывает во всех ашрамах. Царь, который охраняет дхармы страны и дхармы рода, тигр среди людей, становится принадлежащим всем ашрамам».

Versión

30dd98eab489 · publicado 20 jun 2026, 18:16:15 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con