Mahābhārata
Krishna and Narada on Kinsmen12.82.20-27
10315 / 15823
Mahābhārata · 12.82.20-27
Devanāgarī

वासुदेव उवाच
अनायसं मुने शस्त्रं मृदु विद्याम् अहं कथम् ॥
येनैषाम् उद्धरे जिह्वां परिमृज्यानुमृज्य च ॥
नारद उवाच
शक्त्यान्नदानं सततं तितिक्षा दम आर्जवम् ॥
यथार्हप्रतिपूजा च शस्त्रम् एतद् अनायसम् ॥
ज्ञातीनां वक्तुकामानां कटूनि च लघूनि च ॥
गिरा त्वं हृदयं वाचं शमयस्व मनांसि च ॥
नामहापुरुषः कश् चिन् नानात्मा नासहायवान् ॥
महतीं धुरम् आदत्ते ताम् उद्यम्योरसा वह ॥
सर्व एव गुरुं भारम् अनड्वान् वहते समे ॥
दुर्गे प्रतीकः सुगवो भारं वहति दुर्वहम् ॥
भेदाद् विनाशः संघानां संघमुख्यो ऽसि केशव ॥
यथा त्वां प्राप्य नोत्सीदेद् अयं संघस् तथा कुरु ॥
नान्यत्र बुद्धिक्षान्तिभ्यां नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ॥
नान्यत्र धनसंत्यागाद् गणः प्राज्ञे ऽवतिष्ठते ॥
धन्यं यशस्यम् आयुष्यं स्वपक्षोद्भावनं शुभम् ॥
ज्ञातीनाम् अविनाशः स्याद् यथा कृष्ण तथा कुरु ॥

Transliteración (IAST)

vāsudeva uvāca
anāyasaṃ mune śastraṃ mṛdu vidyām ahaṃ katham ||
yenaiṣām uddhare jihvāṃ parimṛjyānumṛjya ca ||
nārada uvāca
śaktyānnadānaṃ satataṃ titikṣā dama ārjavam ||
yathārhapratipūjā ca śastram etad anāyasam ||
jñātīnāṃ vaktukāmānāṃ kaṭūni ca laghūni ca ||
girā tvaṃ hṛdayaṃ vācaṃ śamayasva manāṃsi ca ||
nāmahāpuruṣaḥ kaś cin nānātmā nāsahāyavān ||
mahatīṃ dhuram ādatte tām udyamyorasā vaha ||
sarva eva guruṃ bhāram anaḍvān vahate same ||
durge pratīkaḥ sugavo bhāraṃ vahati durvaham ||
bhedād vināśaḥ saṃghānāṃ saṃghamukhyo 'si keśava ||
yathā tvāṃ prāpya notsīded ayaṃ saṃghas tathā kuru ||
nānyatra buddhikṣāntibhyāṃ nānyatrendriyanigrahāt ||
nānyatra dhanasaṃtyāgād gaṇaḥ prājñe 'vatiṣṭhate ||
dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ svapakṣodbhāvanaṃ śubham ||
jñātīnām avināśaḥ syād yathā kṛṣṇa tathā kuru ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
वासुदेव उवाचvāsudeva uvācaВасудева сказал; Кришна спросил
अनायसम् मुने शस्त्रम्anāyasam mune śastramлёгкое оружие, мудрец; без усилия
मृदु विद्याम् अहम् कथम्mṛdu vidyām aham kathamмягкое как узнаю я; каким образом
येन एषाम् उद्धरे जिह्वाम्yena eṣām uddhare jihvāmкоторым их язык вытащу; обезврежу
परिमृज्य अनुमृज्य चparimṛjya anumṛjya caпогладив и снова погладив; смягчив
नारद उवाचnārada uvācaНарада сказал; Нарада ответил
शक्त्या अन्न दानम् सततम्śaktyā anna dānam satatamпо силе дарение пищи постоянно; кормление
तितिक्षा दम आर्जवम्titikṣā dama ārjavamтерпение, самообладание, прямота; искренность
यथा अर्ह प्रतिपूजा चyathā arha pratipūjā caи почитание по достоинству; надлежащее
शस्त्रम् एतत् अनायसम्śastram etat anāyasamэто лёгкое оружие; безболезненное средство
ज्ञातीनाम् वक्तुकामानाम्jñātīnām vaktukāmānāmродичей, желающих говорить; высказаться
कटूनि च लघूनि चkaṭūni ca laghūni caи резкое, и легкомысленное; пустяковое
गिरा त्वम् हृदयम् वाचम्girā tvam hṛdayam vācamречью ты сердце и речь; слово
शमयस्व मनांसि चśamayasva manāṃsi caуспокаивай и умы также; смягчай
न अमहापुरुषः कश् चित्na amahāpuruṣaḥ kaś citне невеликий человек какой-либо; только великий
न अनात्मा न असहायवान्na anātmā na asahāyavānне несдержанный, не лишённый помощников; одинокий
महतीम् धुरम् आदत्तेmahatīm dhuram ādatteбольшое бремя берёт; принимает
ताम् उद्यम्य उरसा वहtām udyamya urasā vahaего подняв, грудью неси; выдерживай
सर्वः एव गुरुम् भारम्sarvaḥ eva gurum bhāramвсякий именно тяжёлую ношу; бремя
अनड्वान् वहते समेanaḍvān vahate sameбык несёт на ровном; вол
दुर्गे प्रतीकः सुगवःdurge pratīkaḥ sugavaḥв трудном месте передовой добрый бык; ведущий
भारम् वहति दुर्वहम्bhāram vahati durvahamнесёт ношу трудновыносимую; тяжёлую
भेदात् विनाशः संघानाम्bhedāt vināśaḥ saṃghānāmот раскола гибель объединений; союзов
संघ मुख्यः असि केशवsaṃgha mukhyaḥ asi keśavaты глава союза, Кешава; общины
यथा त्वाम् प्राप्य न उत्सीदेत्yathā tvām prāpya na utsīdetчтобы, достигнув тебя, не погиб; не ослаб
अयम् संघः तथा कुरुayam saṃghaḥ tathā kuruэтот союз, так сделай; поступай
न अन्यत्र बुद्धि क्षान्तिभ्याम्na anyatra buddhi kṣāntibhyāmне иначе как разумом и терпением; мудростью
न अन्यत्र इन्द्रिय निग्रहात्na anyatra indriya nigrahātне иначе как сдерживанием чувств; самообладанием
न अन्यत्र धन संत्यागात्na anyatra dhana saṃtyāgātне иначе как отказом от богатства; щедростью
गणः प्राज्ञे अवतिष्ठतेgaṇaḥ prājñe avatiṣṭhateсоюз в мудром держится; община
धन्यम् यशस्यम् आयुष्यम्dhanyam yaśasyam āyuṣyamблагословенное, славное, дающее жизнь; долголетие
स्वपक्ष उद्भावनम् शुभम्svapakṣa udbhāvanam śubhamвозвышение своей стороны, благое; поддержка своих
ज्ञातीनाम् अविनाशः स्यात्jñātīnām avināśaḥ syātнеразрушение родичей было бы; сохранение
यथा कृष्ण तथा कुरुyathā kṛṣṇa tathā kuruкак следует, Кришна, так сделай; поступай
Traducción

Васудева спросил: «Мудрец, как мне узнать это лёгкое и мягкое оружие, которым я смогу вытащить их язык, погладив и снова погладив?» Нарада ответил: «Постоянное дарение пищи по силе, терпение, самообладание, прямота и почитание каждого по достоинству — вот это лёгкое оружие. Когда родичи хотят говорить резкие и легкомысленные слова, успокаивай речью их сердце, слова и умы. Только великий человек, не лишённый самообладания и помощников, берёт на себя большое бремя; подними его и неси грудью. Всякий бык несёт тяжёлую ношу по ровному месту, но в трудном месте передовой добрый бык несёт ношу, которую трудно вынести. От раскола гибнут союзы, а ты глава союза, Кешава; сделай так, чтобы этот союз, опираясь на тебя, не погиб. Община держится в мудром человеке только разумом и терпением, только сдерживанием чувств, только готовностью расстаться с богатством. Поэтому сделай так, Кришна, чтобы было сохранение родичей, возвышение своей стороны, благо, слава и долгая жизнь».

Versión

92c8863d2207 · publicado 20 jun 2026, 19:09:07 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con