Mahābhārata
Choosing Ministers and Guarding Counsel12.84.50-54
10330 / 15823
Mahābhārata · 12.84.50-54
Devanāgarī

तेषां त्रयाणां विविधं विमर्शं; बुध्येत चित्तं विनिवेश्य तत्र ॥
स्वनिश्चयं तं परनिश्चयं च; निवेदयेद् उत्तरमन्त्रकाले ॥
धर्मार्थकामज्ञम् उपेत्य पृच्छेद्; युक्तो गुरुं ब्राह्मणम् उत्तमार्थम् ॥
निष्ठा कृता तेन यदा सह स्यात्; तं तत्र मार्गं प्रणयेद् असक्तम् ॥
एवं सदा मन्त्रयितव्यम् आहुर्; ये मन्त्रतत्त्वार्थविनिश्चयज्ञाः ॥
तस्मात् त्वम् एवं प्रणयेः सदैव; मन्त्रं प्रजासंग्रहणे समर्थम् ॥
न वामनाः कुब्जकृशा न खञ्जा; नान्धा जडाः स्त्री न नपुंसकं च ॥
न चात्र तिर्यङ् न पुरो न पश्चान्; नोर्ध्वं न चाधः प्रचरेत कश् चित् ॥
आरुह्य वातायनम् एव शून्यं; स्थलं प्रकाशं कुशकाशहीनम् ॥
वागङ्गदोषान् परिहृत्य मन्त्रं; संमन्त्रयेत् कार्यम् अहीनकालम् ॥

Transliteración (IAST)

teṣāṃ trayāṇāṃ vividhaṃ vimarśaṃ; budhyeta cittaṃ viniveśya tatra ||
svaniścayaṃ taṃ paraniścayaṃ ca; nivedayed uttaramantrakāle ||
dharmārthakāmajñam upetya pṛcched; yukto guruṃ brāhmaṇam uttamārtham ||
niṣṭhā kṛtā tena yadā saha syāt; taṃ tatra mārgaṃ praṇayed asaktam ||
evaṃ sadā mantrayitavyam āhur; ye mantratattvārthaviniścayajñāḥ ||
tasmāt tvam evaṃ praṇayeḥ sadaiva; mantraṃ prajāsaṃgrahaṇe samartham ||
na vāmanāḥ kubjakṛśā na khañjā; nāndhā jaḍāḥ strī na napuṃsakaṃ ca ||
na cātra tiryaṅ na puro na paścān; nordhvaṃ na cādhaḥ pracareta kaś cit ||
āruhya vātāyanam eva śūnyaṃ; sthalaṃ prakāśaṃ kuśakāśahīnam ||
vāgaṅgadoṣān parihṛtya mantraṃ; saṃmantrayet kāryam ahīnakālam ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तेषाम् त्रयाणाम् विविधम् विमर्शम्teṣām trayāṇām vividham vimarśamих троих разнообразное обсуждение; разбор
बुध्येत चित्तम् विनिवेश्य तत्रbudhyeta cittam viniveśya tatraпусть поймёт, ум туда вложив; сосредоточив
स्व निश्चयम् तम्sva niścayam tamто своё решение; вывод
पर निश्चयम् चpara niścayam caи чужое решение; другой вывод
निवेदयेत् उत्तर मन्त्र कालेnivedayet uttara mantra kāleпусть сообщает при последующем совете; обсуждении
धर्म अर्थ काम ज्ञम् उपेत्यdharma artha kāma jñam upetyaзнатока дхармы, пользы и желания, подойдя; приблизившись
पृच्छेत् युक्तः गुरुम् ब्राह्मणम्pṛcchet yuktaḥ gurum brāhmaṇamпусть спрашивает сосредоточенный учителя-брахмана; наставника
उत्तम अर्थम्uttama arthamо высшей цели; лучшем деле
निष्ठा कृता तेन यदाniṣṭhā kṛtā tena yadāкогда решение сделано с ним; утверждено
सह स्यात्saha syātвместе будет; совместно
तम् तत्र मार्गम् प्रणयेत्tam tatra mārgam praṇayetтот путь там пусть ведёт; проводит
असक्तम्asaktamбез привязанности; непристрастно
एवम् सदा मन्त्रयितव्यम् आहुःevam sadā mantrayitavyam āhuḥтак всегда следует советоваться, говорят; обсуждать
ये मन्त्र तत्त्व अर्थye mantra tattva arthaкто сущность и смысл совета; тайны
विनिश्चय ज्ञाःviniścaya jñāḥзнают решение; умеют определять
तस्मात् त्वम् एवम् प्रणयेःtasmāt tvam evam praṇayeḥпоэтому ты так веди; устраивай
सदा एवsadā evaвсегда именно; постоянно
मन्त्रम् प्रजा संग्रहणेmantram prajā saṃgrahaṇeсовет для удержания подданных; собирания народа
समर्थम्samarthamспособный; действенный
न वामनाः कुब्ज कृशाःna vāmanāḥ kubja kṛśāḥне карлики, горбатые, худые; искажённые
न खञ्जाःna khañjāḥне хромые; увечные
न अन्धाः जडाः स्त्रीna andhāḥ jaḍāḥ strīне слепые, тупые, женщина; прислуга
न नपुंसकम् चna napuṃsakam caи не евнух; не бесполый
न च अत्र तिर्यक्na ca atra tiryakи здесь не животное; поперёк
न पुरः न पश्चात्na puraḥ na paścātни спереди, ни сзади; позади
न ऊर्ध्वम् न च अधःna ūrdhvam na ca adhaḥни сверху, ни снизу; внизу
प्रचरेत् कः चित्pracaret kaḥ citпусть движется кто-либо; ходит
आरुह्य वातायनम् एव शून्यम्āruhya vātāyanam eva śūnyamподнявшись в пустую верхнюю комнату; террасу
स्थलम् प्रकाशम्sthalam prakāśamместо открытое; светлое
कुश काश हीनम्kuśa kāśa hīnamлишённое куши и камыша; зарослей
वाक् अङ्ग दोषान् परिहृत्यvāk aṅga doṣān parihṛtyaизбежав недостатков речи и тела; жестов
मन्त्रम् संमन्त्रयेत् कार्यम्mantram saṃmantrayet kāryamсовет о деле пусть обсуждает; тайну
अहीन कालम्ahīna kālamне упустив время; своевременно
Traducción

Царь должен понять разнообразное обсуждение этих троих, сосредоточив на нём ум; затем, во время последующего совета, сообщить своё решение и чужое решение. После этого он должен подойти к учителю-брахману, знающему дхарму, пользу и желание, и, сосредоточившись, спросить его о высшей цели. Когда вместе с ним решение утверждено, пусть царь непристрастно проводит этот путь. Так всегда следует советоваться, говорят те, кто знают смысл и сущность тайного совета; поэтому и ты всегда устраивай такой совет, способный удержать подданных. Во время совета пусть не ходят рядом карлики, горбатые, худые, хромые, слепые, тупые, женщины, евнухи или животные; никто не должен находиться ни спереди, ни сзади, ни сверху, ни снизу. Поднявшись в пустую верхнюю комнату или на открытое светлое место, лишённое куши и камыша, избежав ошибок речи и тела, пусть царь своевременно обсуждает тайный совет о деле».

Versión

e2d3845b60c4 · publicado 20 jun 2026, 19:17:51 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con