Mahābhārata
The Fortified City12.87.6-15
10340 / 15823
Mahābhārata · 12.87.6-15
Devanāgarī

यत् पुरं दुर्गसंपन्नं धान्यायुधसमन्वितम् ॥
दृढप्राकारपरिखं हस्त्यश्वरथसंकुलम् ॥
विद्वांसः शिल्पिनो यत्र निचयाश् च सुसंचिताः ॥
धार्मिकश् च जनो यत्र दाक्ष्यम् उत्तमम् आस्थितः ॥
ऊर्जस्विनरनागाश्वं चत्वरापणशोभितम् ॥
प्रसिद्धव्यवहारं च प्रशान्तम् अकुतोभयम् ॥
सुप्रभं सानुनादं च सुप्रशस्तनिवेशनम् ॥
शूराढ्यजनसंपन्नं ब्रह्मघोषानुनादितम् ॥
समाजोत्सवसंपन्नं सदापूजितदैवतम् ॥
वश्यामात्यबलो राजा तत् पुरं स्वयम् आवसेत् ॥
तत्र कोशं बलं मित्रं व्यवहारं च वर्धयेत् ॥
पुरे जनपदे चैव सर्वदोषान् निवर्तयेत् ॥
भाण्डागारायुधागारं प्रयत्नेनाभिवर्धयेत् ॥
निचयान् वर्धयेत् सर्वांस् तथा यन्त्रगदागदान् ॥
काष्ठलोहतुषाङ्गारदारुशृङ्गास्थिवैणवान् ॥
मज्जास्नेहवसाक्षौद्रम् औषधग्रामम् एव च ॥
शणं सर्जरसं धान्यम् आयुधानि शरांस् तथा ॥
चर्म स्नायु तथा वेत्रं मुञ्जबल्बजधन्वनान् ॥
आशयाश् चोदपानाश् च प्रभूतसलिला वराः ॥
निरोद्धव्याः सदा राज्ञा क्षीरिणश् च महीरुहाः ॥

Transliteración (IAST)

yat puraṃ durgasaṃpannaṃ dhānyāyudhasamanvitam ||
dṛḍhaprākāraparikhaṃ hastyaśvarathasaṃkulam ||
vidvāṃsaḥ śilpino yatra nicayāś ca susaṃcitāḥ ||
dhārmikaś ca jano yatra dākṣyam uttamam āsthitaḥ ||
ūrjasvinaranāgāśvaṃ catvarāpaṇaśobhitam ||
prasiddhavyavahāraṃ ca praśāntam akutobhayam ||
suprabhaṃ sānunādaṃ ca supraśastaniveśanam ||
śūrāḍhyajanasaṃpannaṃ brahmaghoṣānunāditam ||
samājotsavasaṃpannaṃ sadāpūjitadaivatam ||
vaśyāmātyabalo rājā tat puraṃ svayam āvaset ||
tatra kośaṃ balaṃ mitraṃ vyavahāraṃ ca vardhayet ||
pure janapade caiva sarvadoṣān nivartayet ||
bhāṇḍāgārāyudhāgāraṃ prayatnenābhivardhayet ||
nicayān vardhayet sarvāṃs tathā yantragadāgadān ||
kāṣṭhalohatuṣāṅgāradāruśṛṅgāsthivaiṇavān ||
majjāsnehavasākṣaudram auṣadhagrāmam eva ca ||
śaṇaṃ sarjarasaṃ dhānyam āyudhāni śarāṃs tathā ||
carma snāyu tathā vetraṃ muñjabalbajadhanvanān ||
āśayāś codapānāś ca prabhūtasalilā varāḥ ||
niroddhavyāḥ sadā rājñā kṣīriṇaś ca mahīruhāḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
यत् पुरम् दुर्ग संपन्नम्yat puram durga saṃpannamкакой город крепостью снабжён; укреплён
धान्य आयुध समन्वितम्dhānya āyudha samanvitamзерном и оружием наделён; снабжён
दृढ प्राकार परिखम्dṛḍha prākāra parikhamс крепкими стенами и рвом; ограждением
हस्ति अश्व रथ संकुलम्hasti aśva ratha saṃkulamполный слонов, коней и колесниц; войск
विद्वांसः शिल्पिनः यत्रvidvāṃsaḥ śilpinaḥ yatraгде знающие и ремесленники; мастера
निचयाः च सुसंचिताःnicayāḥ ca susaṃcitāḥи запасы хорошо собраны; накоплены
धार्मिकः च जनः यत्रdhārmikaḥ ca janaḥ yatraи народ дхармичный где; праведный
दाक्ष्यम् उत्तमम् आस्थितःdākṣyam uttamam āsthitaḥвысшее умение принял; искусство
ऊर्जस्वि नर नाग अश्वम्ūrjasvi nara nāga aśvamс сильными людьми, слонами и конями; мощными
चत्वर आपण शोभितम्catvara āpaṇa śobhitamплощадями и лавками украшенный; рынками
प्रसिद्ध व्यवहारम् चprasiddha vyavahāram caи с известным судебным порядком; торговлей
प्रशान्तम् अकुतोभयम्praśāntam akutobhayamмирный, ниоткуда не страшный; безопасный
सुप्रभम् स अनुनादम् चsuprabham sa anunādam caсветлый и звучный; с хорошим отзвуком
सुप्रशस्त निवेशनम्supraśasta niveśanamс хорошо устроенным поселением; размещением
शूर आढ्य जन संपन्नम्śūra āḍhya jana saṃpannamполный храбрых и богатых людей; состоятельных
ब्रह्म घोष अनुनादितम्brahma ghoṣa anunāditamоглашаемый звуком Веды; брахманским
समाज उत्सव संपन्नम्samāja utsava saṃpannamсобраниями и праздниками наделённый; богатый
सदा पूजित दैवतम्sadā pūjita daivatamгде божества всегда почитаемы; храмы
वश्य अमात्य बलः राजाvaśya amātya balaḥ rājāцарь с послушными министрами и войском; управляемыми
तत् पुरम् स्वयम् आवसेत्tat puram svayam āvasetтот город сам пусть населяет; живёт
तत्र कोशम् बलम् मित्रम्tatra kośam balam mitramтам казну, войско, союзника; союзы
व्यवहारम् च वर्धयेत्vyavahāram ca vardhayetи правосудие пусть увеличивает; развивает
पुरे जनपदे च एवpure janapade ca evaв городе и в стране именно; области
सर्व दोषान् निवर्तयेत्sarva doṣān nivartayetвсе пороки пусть устраняет; недостатки
भाण्ड आगार आयुध आगारम्bhāṇḍa āgāra āyudha āgāramсклад вещей и оружейную; арсенал
प्रयत्नेन अभिवर्धयेत्prayatnena abhivardhayetусилием пусть увеличивает; развивает
निचयान् वर्धयेत् सर्वान्nicayān vardhayet sarvānзапасы пусть увеличивает все; накопления
तथा यन्त्र गदा गदान्tathā yantra gadā gadānтакже машины, булавы и средства лечения; лекарства
काष्ठ लोह तुष अङ्गारkāṣṭha loha tuṣa aṅgāraдерево, железо, шелуху, уголь; материалы
दारु शृङ्ग अस्थि वैणवान्dāru śṛṅga asthi vaiṇavānбрёвна, рога, кости, бамбуковые вещи; тростник
मज्जा स्नेह वसा क्षौद्रम्majjā sneha vasā kṣaudramмозг, масло, жир, мёд; смазки
औषध ग्रामम् एव चauṣadha grāmam eva caи собрание лекарств именно; травы
शणम् सर्ज रसम् धान्यम्śaṇam sarja rasam dhānyamпеньку, смолу сарджи, зерно; материалы
आयुधानि शरान् तथाāyudhāni śarān tathāоружия и стрелы также; снаряды
चर्म स्नायु तथा वेत्रम्carma snāyu tathā vetramкожу, сухожилия и тростник; ветви
मुञ्ज बल्बज धन्वनान्muñja balbaja dhanvanānмунджу, балбаджу и тетивы; волокна
आशयाः च उदपानाः चāśayāḥ ca udapānāḥ caи водоёмы, и колодцы; резервуары
प्रभूत सलिलाः वराःprabhūta salilāḥ varāḥс обильной водой, превосходные; полноводные
निरोद्धव्याः सदा राज्ञाniroddhavyāḥ sadā rājñāдолжны охраняться всегда царём; сохраняться
क्षीरिणः च मही रुहाःkṣīriṇaḥ ca mahī ruhāḥи молочные деревья земли; соковые
Traducción

«Царь должен сам жить в городе, который снабжён крепостью, зерном и оружием, имеет крепкие стены и ров, полон слонов, коней и колесниц; где есть учёные и мастера, хорошо собранные запасы, дхармичный народ и высшее умение. Город должен быть богат сильными людьми, слонами и конями, украшен площадями и рынками, иметь известный судебный порядок, быть мирным и безопасным, светлым, звучным и хорошо устроенным; полным храбрых и богатых людей, оглашаемым звуком Веды, наделённым собраниями и праздниками, с постоянно почитаемыми божествами. В таком городе, имея послушных министров и войско, царь должен жить сам. Там пусть он развивает казну, войско, союзников и правосудие; в городе и стране устраняет все пороки. Пусть тщательно увеличивает склады, оружейные, все запасы, машины, булавы и лекарства: дерево, железо, шелуху, уголь, брёвна, рога, кости, бамбук, мозг, масло, жир, мёд, собрания лекарств, пеньку, смолу, зерно, оружие, стрелы, кожу, сухожилия, тростник, мунджу, балбаджу и тетивы. Водоёмы и превосходные колодцы с обильной водой, а также деревья с молочным соком царь должен всегда охранять».

Versión

87d8c2f5d562 · publicado 20 jun 2026, 19:30:45 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con