सत्कृताश् च प्रयत्नेन आचार्यर्त्विक्पुरोहिताः ॥
महेष्वासाः स्थपतयः सांवत्सरचिकित्सकाः ॥
प्राज्ञा मेधाविनो दान्ता दक्षाः शूरा बहुश्रुताः ॥
कुलीनाः सत्त्वसंपन्ना युक्ताः सर्वेषु कर्मसु ॥
पूजयेद् धार्मिकान् राजा निगृह्णीयाद् अधार्मिकान् ॥
नियुञ्ज्याच् च प्रयत्नेन सर्ववर्णान् स्वकर्मसु ॥
बाह्यम् आभ्यन्तरं चैव पौरजानपदं जनम् ॥
चारैः सुविदितं कृत्वा ततः कर्म प्रयोजयेत् ॥
चारान् मन्त्रं च कोशं च मन्त्रं चैव विशेषतः ॥
अनुतिष्ठेत् स्वयं राजा सर्वं ह्य् अत्र प्रतिष्ठितम् ॥
उदासीनारिमित्राणां सर्वम् एव चिकीर्षितम् ॥
पुरे जनपदे चैव ज्ञातव्यं चारचक्षुषा ॥
ततस् तथा विधातव्यं सर्वम् एवाप्रमादतः ॥
भक्तान् पुजयता नित्यं द्विषतश् च निगृह्णता ॥
यष्टव्यं क्रतुभिर् नित्यं दातव्यं चाप्य् अपीडया ॥
प्रजानां रक्षणं कार्यं न कार्यं कर्म गर्हितम् ॥
satkṛtāś ca prayatnena ācāryartvikpurohitāḥ ||
maheṣvāsāḥ sthapatayaḥ sāṃvatsaracikitsakāḥ ||
prājñā medhāvino dāntā dakṣāḥ śūrā bahuśrutāḥ ||
kulīnāḥ sattvasaṃpannā yuktāḥ sarveṣu karmasu ||
pūjayed dhārmikān rājā nigṛhṇīyād adhārmikān ||
niyuñjyāc ca prayatnena sarvavarṇān svakarmasu ||
bāhyam ābhyantaraṃ caiva paurajānapadaṃ janam ||
cāraiḥ suviditaṃ kṛtvā tataḥ karma prayojayet ||
cārān mantraṃ ca kośaṃ ca mantraṃ caiva viśeṣataḥ ||
anutiṣṭhet svayaṃ rājā sarvaṃ hy atra pratiṣṭhitam ||
udāsīnārimitrāṇāṃ sarvam eva cikīrṣitam ||
pure janapade caiva jñātavyaṃ cāracakṣuṣā ||
tatas tathā vidhātavyaṃ sarvam evāpramādataḥ ||
bhaktān pujayatā nityaṃ dviṣataś ca nigṛhṇatā ||
yaṣṭavyaṃ kratubhir nityaṃ dātavyaṃ cāpy apīḍayā ||
prajānāṃ rakṣaṇaṃ kāryaṃ na kāryaṃ karma garhitam ||
«Ачарьев, ритвиков, пурохитов, великих лучников, архитекторов, астрологов и врачей нужно тщательно почитать. Это должны быть мудрые, понятливые, сдержанные, умелые, храбрые, многоучёные, знатные, наделённые силой духа и пригодные ко всем делам люди. Царь должен почитать дхармичных, сдерживать адхармичных и тщательно назначать все варны на их собственные обязанности. Внешний и внутренний, городской и сельский народ он должен сначала хорошо узнать через разведчиков, а затем поручать дела. За разведчиками, советом и казной, а особенно за тайным советом, царь должен следить сам, ведь на этом здесь всё держится. Замыслы нейтральных, врагов и друзей в городе и стране нужно узнавать глазами разведчиков. Затем всё следует устраивать без небрежности: постоянно почитать преданных и сдерживать ненавидящих. Нужно постоянно совершать жертвы, давать без притеснения, защищать подданных и не совершать порицаемых дел».
06e606dc0116 · publicado 20 jun 2026, 19:30:45 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Устройство города продолжается устройством людей. Бхишма соединяет почитание духовных и технических специалистов, варновые обязанности, разведку и жертвенную жизнь в одну систему дхармического управления.