भीष्म उवाच
अत्र ते वर्तयिष्यामि युधिष्ठिर निबोध तत् ॥
इतिहासं सुमित्रस्य निर्वृत्तम् ऋषभस्य च ॥
सुमित्रो नाम राजर्षिर् हैहयो मृगयां गतः ॥
ससार स मृगं विद्ध्वा बाणेन नतपर्वणा ॥
स मृगो बाणम् आदाय ययाव् अमितविक्रमः ॥
स च राजा बली तूर्णं ससार मृगम् अन्तिकात् ॥
ततो निम्नं स्थलं चैव स मृगो ऽद्रवद् आशुगः ॥
मुहूर्तम् एव राजेन्द्र समेन स पथागमत् ॥
ततः स राजा तारुण्याद् औरसेन बलेन च ॥
ससार बाणासनभृत् सखड्गो हंसवत् तदा ॥
तीर्त्वा नदान् नदीश् चैव पल्वलानि वनानि च ॥
अतिक्रम्याभ्यतिक्रम्य ससारैव वने चरन् ॥
स तु कामान् मृगो राजन्न् आसाद्यासाद्य तं नृपम् ॥
पुनर् अभ्येति जवनो जवेन महता ततः ॥
स तस्य बाणैर् बहुभिः समभ्यस्तो वनेचरः ॥
प्रक्रीडन्न् इव राजेन्द्र पुनर् अभ्येति चान्तिकम् ॥
पुनश् च जवम् आस्थाय जवनो मृगयूथपः ॥
अतीत्यातीत्य राजेन्द्र पुनर् अभ्येति चान्तिकम् ॥
तस्य मर्मच्छिदं घोरं सुमित्रो ऽमित्रकर्शनः ॥
समादाय शरश्रेष्ठं कार्मुकान् निरवासृजत् ॥
ततो गव्यूतिमात्रेण मृगयूथपयूथपः ॥
तस्य बाणपथं त्यक्त्वा तस्थिवान् प्रहसन्न् इव ॥
तस्मिन् निपतिते बाणे भूमौ प्रज्वलिते ततः ॥
प्रविवेश महारण्यं मृगो राजाप्य् अथाद्रवत् ॥
bhīṣma uvāca
atra te vartayiṣyāmi yudhiṣṭhira nibodha tat ||
itihāsaṃ sumitrasya nirvṛttam ṛṣabhasya ca ||
sumitro nāma rājarṣir haihayo mṛgayāṃ gataḥ ||
sasāra sa mṛgaṃ viddhvā bāṇena nataparvaṇā ||
sa mṛgo bāṇam ādāya yayāv amitavikramaḥ ||
sa ca rājā balī tūrṇaṃ sasāra mṛgam antikāt ||
tato nimnaṃ sthalaṃ caiva sa mṛgo 'dravad āśugaḥ ||
muhūrtam eva rājendra samena sa pathāgamat ||
tataḥ sa rājā tāruṇyād aurasena balena ca ||
sasāra bāṇāsanabhṛt sakhaḍgo haṃsavat tadā ||
tīrtvā nadān nadīś caiva palvalāni vanāni ca ||
atikramyābhyatikramya sasāraiva vane caran ||
sa tu kāmān mṛgo rājann āsādyāsādya taṃ nṛpam ||
punar abhyeti javano javena mahatā tataḥ ||
sa tasya bāṇair bahubhiḥ samabhyasto vanecaraḥ ||
prakrīḍann iva rājendra punar abhyeti cāntikam ||
punaś ca javam āsthāya javano mṛgayūthapaḥ ||
atītyātītya rājendra punar abhyeti cāntikam ||
tasya marmacchidaṃ ghoraṃ sumitro 'mitrakarśanaḥ ||
samādāya śaraśreṣṭhaṃ kārmukān niravāsṛjat ||
tato gavyūtimātreṇa mṛgayūthapayūthapaḥ ||
tasya bāṇapathaṃ tyaktvā tasthivān prahasann iva ||
tasmin nipatite bāṇe bhūmau prajvalite tataḥ ||
praviveśa mahāraṇyaṃ mṛgo rājāpy athādravat ||
Бхишма сказал: «Я расскажу тебе здесь одну историю о Сумитре и Ришабхе; выслушай её, Юдхиштхира. Царственный риши по имени Сумитра, хайхая, вышел на охоту. Ранив оленя стрелой, он погнался за ним. Олень унёс стрелу и ушёл с безмерной быстротой, а сильный царь быстро последовал за ним. Быстрый олень бежал то низиной, то ровным местом; какое-то мгновение он шёл прямым путём. Тогда царь, движимый молодостью и силой, с луком и мечом гнался за ним легко, словно гусь. Он переходил потоки, реки, пруды и леса, снова и снова проходил их и всё преследовал зверя. Олень же, словно по собственному желанию, снова и снова приближался к царю, а потом с великой скоростью уходил. Многими стрелами царя поражаемый, этот лесной обитатель будто играл: снова подходил близко, снова принимал скорость, обгонял царя и снова возвращался. Тогда Сумитра, истощитель врагов, взял лучшую страшную стрелу, рассекающую жизненное место, и выпустил её из лука. Но вожак оленьих стад, уйдя с пути стрелы, остановился на расстоянии говьюти, словно смеясь. Когда стрела, пылая, упала на землю, олень вошёл в великий лес, и царь снова побежал за ним».
88dae0986491 · publicado 20 jun 2026, 21:45:41 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Олень становится образом надежды: он ранен и будто близок, но постоянно ускользает. Сумитра движется не столько разумом, сколько возбуждением погони.