VedawordUna biblioteca védica
Buscar
Entrar
Mahābhārata
The Mouse and the Cat: Alliance With an Enemy12.136.83-117
10565 / 15823
Mahābhārata · 12.136.83-117
॥
Devanāgarī

लीनस् तु तस्य गात्रेषु पलितो देशकालवित् ॥
चिच्छेद पाशान् नृपते कालाकाङ्क्षी शनैः शनैः ॥
अथ बन्धपरिक्लिष्टो मार्जारो वीक्ष्य मूषकम् ॥
छिन्दन्तं वै तदा पाशान् अत्वरन्तं त्वरान्वितः ॥
तम् अत्वरन्तं पलितं पाशानां छेदने तदा ॥
संचोदयितुम् आरेभे मार्जारो मूषकं तदा ॥
किं सौम्य नाभित्वरसे किं कृतार्थो ऽवमन्यसे ॥
छिन्धि पाशान् अमित्रघ्न पुरा श्वपच एति सः ॥
इत्य् उक्तस् त्वरता तेन मतिमान् पलितो ऽब्रवीत् ॥
मार्जारम् अकृतप्रज्ञं वश्यम् आत्महितं वचः ॥
तूष्णीं भव न ते सौम्य त्वरा कार्या न संभ्रमः ॥
वयम् एवात्र कालज्ञा न कालः परिहास्यते ॥
अकाले कृत्यम् आरब्धं कर्तुं नार्थाय कल्पते ॥
तद् एव काल आरब्धं महते ऽर्थाय कल्पते ॥
अकालविप्रमुक्तान् मे त्वत्त एव भयं भवेत् ॥
तस्मात् कालं प्रतीक्षस्व किम् इति त्वरसे सखे ॥
यावत् पश्यामि चण्डालम् आयान्तं शस्त्रपाणिनम् ॥
ततश् छेत्स्यामि ते पाशं प्राप्ते साधारणे भये ॥
तस्मिन् काले प्रमुक्तस् त्वं तरुम् एवाधिरोहसि ॥
न हि ते जीविताद् अन्यत् किं चित् कृत्यं भविष्यति ॥
ततो भवत्य् अतिक्रान्ते त्रस्ते भीते च लोमश ॥
अहं बिलं प्रवेक्ष्यामि भवाञ् शाखां गमिष्यति ॥
एवम् उक्तस् तु मार्जारो मूषकेणात्मनो हितम् ॥
वचनं वाक्यतत्त्वज्ञो जीवितार्थी महामतिः ॥
अथात्मकृत्यत्वरितः सम्यक् प्रश्रयम् आचरन् ॥
उवाच लोमशो वाक्यं मूषकं चिरकारिणम् ॥
न ह्य् एवं मित्रकार्याणि प्रीत्या कुर्वन्ति साधवः ॥
यथा त्वं मोक्षितः कृच्छ्रात् त्वरमाणेन वै मया ॥
तथैव त्वरमाणेन त्वया कार्यं हितं मम ॥
यत्नं कुरु महाप्राज्ञ यथा स्वस्त्य् आवयोर् भवेत् ॥
अथ वा पूर्ववैरं त्वं स्मरन् कालं विकर्षसि ॥
पश्य दुष्कृतकर्मत्वं व्यक्तम् आयुःक्षयो मम ॥
यच् च किं चिन् मयाज्ञानात् पुरस्ताद् विप्रियं कृतम् ॥
न तन् मनसि कर्तव्यं क्षमये त्वां प्रसीद मे ॥
तम् एवंवादिनं प्राज्ञः शास्त्रविद् बुद्धिसंमतः ॥
उवाचेदं वचः श्रेष्ठं मार्जारं मूषकस् तदा ॥
श्रुतं मे तव मार्जार स्वम् अर्थं परिगृह्णतः ॥
ममापि त्वं विजानीहि स्वम् अर्थं परिगृह्णतः ॥
यन् मित्रं भीतवत् साध्यं यन् मित्रं भयसंहितम् ॥
सुरक्षितं ततः कार्यं पाणिः सर्पमुखाद् इव ॥
कृत्वा बलवता संधिम् आत्मानं यो न रक्षति ॥
अपथ्यम् इव तद् भुक्तं तस्यानर्थाय कल्पते ॥
न कश् चित् कस्य चिन् मित्रं न कश् चित् कस्य चित् सुहृत् ॥
अर्थैर् अर्था निबध्यन्ते गजैर् वनगजा इव ॥
न हि कश् चित् कृते कार्ये कर्तारं समवेक्षते ॥
तस्मात् सर्वाणि कार्याणि सावशेषाणि कारयेत् ॥
तस्मिन् काले ऽपि च भवान् दिवाकीर्तिभयान्वितः ॥
मम न ग्रहणे शक्तः पलायनपरायणः ॥
छिन्नं तु तन्तुबाहुल्यं तन्तुर् एको ऽवशेषितः ॥
छेत्स्याम्य् अहं तद् अप्य् आशु निर्वृतो भव लोमश ॥
तयोः संवदतोर् एवं तथैवापन्नयोर् द्वयोः ॥
क्षयं जगाम सा रात्रिर् लोमशं चाविशद् भयम् ॥
ततः प्रभातसमये विकृतः कृष्णपिङ्गलः ॥
स्थूलस्फिग् विकचो रूक्षः श्वचक्रपरिवारितः ॥
शङ्कुकर्णो महावक्त्रः पलितो घोरदर्शनः ॥
परिघो नाम चण्डालः शस्त्रपाणिर् अदृश्यत ॥
तं दृष्ट्वा यमदूताभं मार्जारस् त्रस्तचेतनः ॥
उवाच पलितं भीतः किम् इदानीं करिष्यसि ॥
अथ चापि सुसंत्रस्तौ तं दृष्ट्वा घोरदर्शनम् ॥
क्षणेन नकुलोलूकौ नैराश्यं जग्मतुस् तदा ॥
बलिनौ मतिमन्तौ च संघातं चाप्य् उपागतौ ॥
अशक्यौ सुनयात् तस्मात् संप्रधर्षयितुं बलात् ॥
कार्यार्थं कृतसंधी तौ दृष्ट्वा मार्जारमूषकौ ॥
उलूकनकुलौ तूर्णं जग्मतुः स्वं स्वम् आलयम् ॥
ततश् चिच्छेद तं तन्तुं मार्जारस्य स मूषकः ॥
विप्रमुक्तो ऽथ मार्जारस् तम् एवाभ्यपतद् द्रुमम् ॥
स च तस्माद् भयान् मुक्तो मुक्तो घोरेण शत्रुणा ॥
बिलं विवेश पलितः शाखां भेजे च लोमशः ॥
उन्माथम् अप्य् अथादाय चण्डालो वीक्ष्य सर्वशः ॥
विहताशः क्षणेनाथ तस्माद् देशाद् अपाक्रमत् ॥
जगाम च स्वभवनं चण्डालो भरतर्षभ ॥

Transliteración (IAST)

līnas tu tasya gātreṣu palito deśakālavit ||
ciccheda pāśān nṛpate kālākāṅkṣī śanaiḥ śanaiḥ ||
atha bandhaparikliṣṭo mārjāro vīkṣya mūṣakam ||
chindantaṃ vai tadā pāśān atvarantaṃ tvarānvitaḥ ||
tam atvarantaṃ palitaṃ pāśānāṃ chedane tadā ||
saṃcodayitum ārebhe mārjāro mūṣakaṃ tadā ||
kiṃ saumya nābhitvarase kiṃ kṛtārtho 'vamanyase ||
chindhi pāśān amitraghna purā śvapaca eti saḥ ||
ity uktas tvaratā tena matimān palito 'bravīt ||
mārjāram akṛtaprajñaṃ vaśyam ātmahitaṃ vacaḥ ||
tūṣṇīṃ bhava na te saumya tvarā kāryā na saṃbhramaḥ ||
vayam evātra kālajñā na kālaḥ parihāsyate ||
akāle kṛtyam ārabdhaṃ kartuṃ nārthāya kalpate ||
tad eva kāla ārabdhaṃ mahate 'rthāya kalpate ||
akālavipramuktān me tvatta eva bhayaṃ bhavet ||
tasmāt kālaṃ pratīkṣasva kim iti tvarase sakhe ||
yāvat paśyāmi caṇḍālam āyāntaṃ śastrapāṇinam ||
tataś chetsyāmi te pāśaṃ prāpte sādhāraṇe bhaye ||
tasmin kāle pramuktas tvaṃ tarum evādhirohasi ||
na hi te jīvitād anyat kiṃ cit kṛtyaṃ bhaviṣyati ||
tato bhavaty atikrānte traste bhīte ca lomaśa ||
ahaṃ bilaṃ pravekṣyāmi bhavāñ śākhāṃ gamiṣyati ||
evam uktas tu mārjāro mūṣakeṇātmano hitam ||
vacanaṃ vākyatattvajño jīvitārthī mahāmatiḥ ||
athātmakṛtyatvaritaḥ samyak praśrayam ācaran ||
uvāca lomaśo vākyaṃ mūṣakaṃ cirakāriṇam ||
na hy evaṃ mitrakāryāṇi prītyā kurvanti sādhavaḥ ||
yathā tvaṃ mokṣitaḥ kṛcchrāt tvaramāṇena vai mayā ||
tathaiva tvaramāṇena tvayā kāryaṃ hitaṃ mama ||
yatnaṃ kuru mahāprājña yathā svasty āvayor bhavet ||
atha vā pūrvavairaṃ tvaṃ smaran kālaṃ vikarṣasi ||
paśya duṣkṛtakarmatvaṃ vyaktam āyuḥkṣayo mama ||
yac ca kiṃ cin mayājñānāt purastād vipriyaṃ kṛtam ||
na tan manasi kartavyaṃ kṣamaye tvāṃ prasīda me ||
tam evaṃvādinaṃ prājñaḥ śāstravid buddhisaṃmataḥ ||
uvācedaṃ vacaḥ śreṣṭhaṃ mārjāraṃ mūṣakas tadā ||
śrutaṃ me tava mārjāra svam arthaṃ parigṛhṇataḥ ||
mamāpi tvaṃ vijānīhi svam arthaṃ parigṛhṇataḥ ||
yan mitraṃ bhītavat sādhyaṃ yan mitraṃ bhayasaṃhitam ||
surakṣitaṃ tataḥ kāryaṃ pāṇiḥ sarpamukhād iva ||
kṛtvā balavatā saṃdhim ātmānaṃ yo na rakṣati ||
apathyam iva tad bhuktaṃ tasyānarthāya kalpate ||
na kaś cit kasya cin mitraṃ na kaś cit kasya cit suhṛt ||
arthair arthā nibadhyante gajair vanagajā iva ||
na hi kaś cit kṛte kārye kartāraṃ samavekṣate ||
tasmāt sarvāṇi kāryāṇi sāvaśeṣāṇi kārayet ||
tasmin kāle 'pi ca bhavān divākīrtibhayānvitaḥ ||
mama na grahaṇe śaktaḥ palāyanaparāyaṇaḥ ||
chinnaṃ tu tantubāhulyaṃ tantur eko 'vaśeṣitaḥ ||
chetsyāmy ahaṃ tad apy āśu nirvṛto bhava lomaśa ||
tayoḥ saṃvadator evaṃ tathaivāpannayor dvayoḥ ||
kṣayaṃ jagāma sā rātrir lomaśaṃ cāviśad bhayam ||
tataḥ prabhātasamaye vikṛtaḥ kṛṣṇapiṅgalaḥ ||
sthūlasphig vikaco rūkṣaḥ śvacakraparivāritaḥ ||
śaṅkukarṇo mahāvaktraḥ palito ghoradarśanaḥ ||
parigho nāma caṇḍālaḥ śastrapāṇir adṛśyata ||
taṃ dṛṣṭvā yamadūtābhaṃ mārjāras trastacetanaḥ ||
uvāca palitaṃ bhītaḥ kim idānīṃ kariṣyasi ||
atha cāpi susaṃtrastau taṃ dṛṣṭvā ghoradarśanam ||
kṣaṇena nakulolūkau nairāśyaṃ jagmatus tadā ||
balinau matimantau ca saṃghātaṃ cāpy upāgatau ||
aśakyau sunayāt tasmāt saṃpradharṣayituṃ balāt ||
kāryārthaṃ kṛtasaṃdhī tau dṛṣṭvā mārjāramūṣakau ||
ulūkanakulau tūrṇaṃ jagmatuḥ svaṃ svam ālayam ||
tataś ciccheda taṃ tantuṃ mārjārasya sa mūṣakaḥ ||
vipramukto 'tha mārjāras tam evābhyapatad drumam ||
sa ca tasmād bhayān mukto mukto ghoreṇa śatruṇā ||
bilaṃ viveśa palitaḥ śākhāṃ bheje ca lomaśaḥ ||
unmātham apy athādāya caṇḍālo vīkṣya sarvaśaḥ ||
vihatāśaḥ kṣaṇenātha tasmād deśād apākramat ||
jagāma ca svabhavanaṃ caṇḍālo bharatarṣabha ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
लीनः तु तस्य गात्रेषुlīnaḥ tu tasya gātreṣuскрытый же в его теле; членах
पलितः देश काल वित्palitaḥ deśa kāla vitПалита, знающий место и время; обстоятельства
चिच्छेद पाशान् नृपतेciccheda pāśān nṛpateперерезал петли, царь; силки
काल आकाङ्क्षी शनैः शनैःkāla ākāṅkṣī śanaiḥ śanaiḥожидая времени, медленно-медленно; не спеша
अथ बन्ध परिक्लिष्टःatha bandha parikliṣṭaḥзатем связью измученный; петлями
मार्जारः वीक्ष्य मूषकम्mārjāraḥ vīkṣya mūṣakamкот, увидев мышь; глядя
छिन्दन्तम् वै तदा पाशान्chindantam vai tadā pāśānперерезающую тогда петли; силки
अत्वरन्तम् त्वरा अन्वितःatvarantam tvarā anvitaḥне спешащую, сам полный спешки; торопясь
तम् अत्वरन्तम् पलितम्tam atvarantam palitamтого неспешащего Палиту; мышь
पाशानाम् छेदने तदाpāśānām chedane tadāпри перерезании петель тогда; силков
संचोदयितुम् आरेभेsaṃcodayitum ārebheстал понуждать; подгонять
मार्जारः मूषकम् तदाmārjāraḥ mūṣakam tadāкот мышь тогда; Ломаша
किम् सौम्य न अभित्वरसेkim saumya na abhitvaraseпочему, добрый, не спешишь; торопишься
किम् कृत अर्थः अवमन्यसेkim kṛta arthaḥ avamanyaseразве, достигнув цели, презираешь; меня
छिन्धि पाशान् अमित्र घ्नchindhi pāśān amitra ghnaрежь петли, врагов губитель; освобождай
पुरा श्वपचः एति सःpurā śvapacaḥ eti saḥпрежде чем придёт тот собакоед; чандала
इति उक्तः त्वरता तेनiti uktaḥ tvaratā tenaтак сказанный тем спешащим; услышав
मतिमान् पलितः अब्रवीत्matimān palitaḥ abravītмудрый Палита сказал; ответил
मार्जारम् अकृत प्रज्ञम्mārjāram akṛta prajñamкоту с несозревшим разумом; нетерпеливому
वश्यम् आत्म हितम् वचःvaśyam ātma hitam vacaḥподвластное, полезное себе слово; речь
तूष्णीम् भव न ते सौम्यtūṣṇīm bhava na te saumyaмолчи, добрый, тебе не; будь тих
त्वरा कार्या न संभ्रमःtvarā kāryā na saṃbhramaḥнужна спешка и смятение; суета
वयम् एव अत्र काल ज्ञाःvayam eva atra kāla jñāḥмы именно здесь знаем время; срок
न कालः परिहास्यतेna kālaḥ parihāsyateвремя не будет упущено; пропущено
अकाले कृत्यम् आरब्धम्akāle kṛtyam ārabdhamдело, начатое не вовремя; несвоевременно
कर्तुम् न अर्थाय कल्पतेkartum na arthāya kalpateне служит пользе; выгоде
तत् एव काले आरब्धम्tat eva kāle ārabdhamто же, начатое вовремя; в срок
महते अर्थाय कल्पतेmahate arthāya kalpateслужит великой пользе; выгоде
अकाल विप्रमुक्तात् मेakāla vipramuktāt meот преждевременно освобождённого; не вовремя
त्वत्तः एव भयम् भवेत्tvattaḥ eva bhayam bhavetименно от тебя мне был бы страх; опасность
तस्मात् कालम् प्रतीक्षस्वtasmāt kālam pratīkṣasvaпоэтому жди времени; срока
किम् इति त्वरसे सखेkim iti tvarase sakheпочему же спешишь, друг; торопишься
यावत् पश्यामि चण्डालम्yāvat paśyāmi caṇḍālamпока я не увижу чандалу; охотника
आयान्तम् शस्त्र पाणिनम्āyāntam śastra pāṇinamидущего с оружием в руке; вооружённого
ततः छेत्स्यामि ते पाशम्tataḥ chetsyāmi te pāśamтогда перережу твою петлю; силок
प्राप्ते साधारणे भयेprāpte sādhāraṇe bhayeкогда придёт общий страх; опасность
तस्मिन् काले प्रमुक्तः त्वम्tasmin kāle pramuktaḥ tvamв то время освобождённый ты; отпущенный
तरुम् एव अधिरोहसिtarum eva adhirohasiна дерево сразу взберёшься; поднимешься
न हि ते जीवितात् अन्यत्na hi te jīvitāt anyatведь тебе кроме жизни; выживания
किं चित् कृत्यम् भविष्यतिkiṃ cit kṛtyam bhaviṣyatiничего делать не останется; надо
ततः भवति अतिक्रान्तेtataḥ bhavati atikrānteзатем, когда он пройдёт; минует
त्रस्ते भीते च लोमशtraste bhīte ca lomaśaкогда ты испуган и устрашён, Ломаша; дрожишь
अहम् बिलम् प्रवेक्ष्यामिaham bilam pravekṣyāmiя войду в нору; убежище
भवान् शाखाम् गमिष्यतिbhavān śākhām gamiṣyatiты пойдёшь на ветвь; поднимешься
एवम् उक्तः तु मार्जारःevam uktaḥ tu mārjāraḥтак сказанный же кот; Ломаша
मूषकेण आत्मनः हितम्mūṣakeṇa ātmanaḥ hitamмышью своё благо; полезное
वचनम् वाक्य तत्त्व ज्ञःvacanam vākya tattva jñaḥслово, зная суть речи; понимая
जीवित अर्थी महा मतिःjīvita arthī mahā matiḥжелающий жизни, великого ума; спасения
अथ आत्म कृत्य त्वरितःatha ātma kṛtya tvaritaḥзатем спеша ради своего дела; выгоды
सम्यक् प्रश्रयम् आचरन्samyak praśrayam ācaranправильно проявляя смирение; покорность
उवाच लोमशः वाक्यम्uvāca lomaśaḥ vākyamЛомаша сказал речь; произнёс
मूषकम् चिर कारिणम्mūṣakam cira kāriṇamмыши, действующей долго; медлящей
न हि एवम् मित्र कार्याणिna hi evam mitra kāryāṇiведь не так дела друзей; дружеские
प्रीत्या कुर्वन्ति साधवःprītyā kurvanti sādhavaḥс любовью делают добрые; благородные
यथा त्वम् मोक्षितः कृच्छ्रात्yathā tvam mokṣitaḥ kṛcchrātкак ты освобождён из беды; трудности
त्वरमाणेन वै मयाtvaramāṇena vai mayāспешащим мной воистину; быстро
तथा एव त्वरमाणेनtathā eva tvaramāṇenaтак же именно спеша; быстро
त्वया कार्यम् हितम् ममtvayā kāryam hitam mamaтобой должно быть сделано моё благо; польза
यत्नम् कुरु महा प्राज्ञyatnam kuru mahā prājñaусилие сделай, очень мудрый; постарайся
यथा स्वस्ति आवयोः भवेत्yathā svasti āvayoḥ bhavetчтобы благо было нам двоим; безопасность
अथ वा पूर्व वैरम् त्वम्atha vā pūrva vairam tvamили прежнюю вражду ты; старую
स्मरन् कालम् विकर्षसिsmaran kālam vikarṣasiпомня, время тянешь; откладываешь
पश्य दुष्कृत कर्मत्वम्paśya duṣkṛta karmatvamпосмотри на злодейство; дурной поступок
व्यक्तम् आयुः क्षयः ममvyaktam āyuḥ kṣayaḥ mamaявно гибнет моя жизнь; срок
यत् च किं चित्yat ca kiṃ citи что бы ни; что-либо
मया अज्ञानात्mayā ajñānātмной по незнанию; неведению
पुरस्तात् विप्रियम् कृतम्purastāt vipriyam kṛtamпрежде неприятное сделано; обида
न तत् मनसि कर्तव्यम्na tat manasi kartavyamто не надо держать в уме; помнить
क्षमये त्वाम् प्रसीद मेkṣamaye tvām prasīda meпрошу прощения, будь милостив ко мне; прости
तम् एवम् वादिनम् प्राज्ञःtam evam vādinam prājñaḥему, так говорящему, мудрый; разумный
शास्त्र वित् बुद्धि संमतःśāstra vit buddhi saṃmataḥзнаток шастры, признанный разумом; мудростью
उवाच इदम् वचः श्रेष्ठम्uvāca idam vacaḥ śreṣṭhamсказал это лучшее слово; речь
मार्जारम् मूषकः तदाmārjāram mūṣakaḥ tadāкоту мышь тогда; Палита
श्रुतम् मे तव मार्जारśrutam me tava mārjāraуслышано мной твоё, кот; слово
स्वम् अर्थम् परिगृह्णतःsvam artham parigṛhṇataḥкогда ты принимаешь свою выгоду; интерес
मम अपि त्वम् विजानीहिmama api tvam vijānīhiи мою также ты знай; понимай
स्वम् अर्थम् परिगृह्णतःsvam artham parigṛhṇataḥкогда я принимаю свою выгоду; интерес
यत् मित्रम् भीतवत् साध्यम्yat mitram bhītavat sādhyamдруг, которого надо добиваться как боящегося; испуганного
यत् मित्रम् भय संहितम्yat mitram bhaya saṃhitamдруг, соединённый со страхом; опасностью
सुरक्षितम् ततः कार्यम्surakṣitam tataḥ kāryamпоэтому его надо охранять; осторожно
पाणिः सर्प मुखात् इवpāṇiḥ sarpa mukhāt ivaкак руку из пасти змеи; вынимая
कृत्वा बलवता संधिम्kṛtvā balavatā saṃdhimзаключив союз с сильным; могущественным
आत्मानम् यः न रक्षतिātmānam yaḥ na rakṣatiкто себя не защищает; не бережёт
अपथ्यम् इव तत् भुक्तम्apathyam iva tat bhuktamэто как съеденная вредная пища; опасное
तस्य अनर्थाय कल्पतेtasya anarthāya kalpateслужит его несчастью; вреду
न कः चित्na kaḥ citникто; ни один
कस्य चित् मित्रम्kasya cit mitramчей-либо друг; кому-либо друг
न कः चित्na kaḥ citникто; ни один
कस्य चित् सुहृत्kasya cit suhṛtчей-либо благожелатель; кому-либо доброжелатель
अर्थैः अर्था निबध्यन्तेarthaiḥ arthā nibadhyanteвыгоды выгодами связываются; цели
गजैः वन गजाः इवgajaiḥ vana gajāḥ ivaкак слоны лесными слонами; приманиваются
न हि कः चित्na hi kaḥ citведь никто; ни один
कृते कार्येkṛte kāryeпосле сделанного дела; исполненного
कर्तारम् समवेक्षतेkartāram samavekṣateна деятеля не смотрит; не ценит
तस्मात् सर्वाणि कार्याणिtasmāt sarvāṇi kāryāṇiпоэтому все дела; задачи
सावशेषाणि कारयेत्sāvaśeṣāṇi kārayetнадо делать с остатком; резервом
तस्मिन् काले अपि च भवान्tasmin kāle api ca bhavānдаже в то время ты; тогда
दिवा कीर्ति भय अन्वितःdivā kīrti bhaya anvitaḥсо страхом дневной славы; чандалы
मम न ग्रहणे शक्तःmama na grahaṇe śaktaḥне способен меня схватить; поймать
पलायन परायणःpalāyana parāyaṇaḥустремлённый к бегству; спасению
छिन्नम् तु तन्तु बाहुल्यम्chinnam tu tantu bāhulyamмножество нитей уже перерезано; петель
तन्तुः एकः अवशेषितःtantuḥ ekaḥ avaśeṣitaḥодна нить оставлена; осталась
छेत्स्यामि अहम् तत् अपि आशुchetsyāmi aham tat api āśuи её я скоро перережу; быстро
निर्वृतः भव लोमशnirvṛtaḥ bhava lomaśaбудь спокоен, Ломаша; успокойся
तयोः संवदतोः एवम्tayoḥ saṃvadatoḥ evamкогда они так разговаривали; беседовали
तथा एव आपन्नयोः द्वयोःtathā eva āpannayoḥ dvayoḥи оба так были в беде; опасности
क्षयम् जगाम सा रात्रिःkṣayam jagāma sā rātriḥта ночь пришла к концу; истощилась
लोमशम् च आविशत् भयम्lomaśam ca āviśat bhayamи в Ломашу вошёл страх; ужас
ततः प्रभात समयेtataḥ prabhāta samayeзатем на рассвете; утром
विकृतः कृष्ण पिङ्गलःvikṛtaḥ kṛṣṇa piṅgalaḥуродливый, чёрно-рыжий; тёмный
स्थूल स्फिक् विकचः रूक्षःsthūla sphik vikacaḥ rūkṣaḥтолстозадый, лохматый, грубый; жёсткий
श्व चक्र परिवारितःśva cakra parivāritaḥокружённый стаей собак; псами
शङ्कु कर्णः महा वक्त्रःśaṅku karṇaḥ mahā vaktraḥс остроконечными ушами, огромноротый; страшный
पलितः घोर दर्शनःpalitaḥ ghora darśanaḥсероватый, ужасного вида; страшный
परिघः नाम चण्डालःparighaḥ nāma caṇḍālaḥчандала по имени Паригха; охотник
शस्त्र पाणिः अदृश्यतśastra pāṇiḥ adṛśyataс оружием в руке показался; появился
तम् दृष्ट्वा यम दूत आभम्tam dṛṣṭvā yama dūta ābhamувидев его, подобного посланцу Ямы; смерти
मार्जारः त्रस्त चेतनःmārjāraḥ trasta cetanaḥкот со смущённым сознанием; испуганный
उवाच पलितम् भीतःuvāca palitam bhītaḥсказал Палите испуганный; дрожащий
किम् इदानीम् करिष्यसिkim idānīm kariṣyasiчто теперь сделаешь; будешь делать
अथ च अपि सु संत्रस्तौatha ca api su saṃtrastauи тогда очень испуганные; устрашённые
तम् दृष्ट्वा घोर दर्शनम्tam dṛṣṭvā ghora darśanamувидев того ужасного вида; страшного
क्षणेन नकुल उलूकौkṣaṇena nakula ulūkauв миг мангуст и сова; оба
नैराश्यम् जग्मतुः तदाnairāśyam jagmatuḥ tadāтогда пришли к безнадёжности; отступили
बलिनौ मतिमन्तौ चbalinau matimantau caсильные и разумные; мудрые
संघातम् च अपि उपागतौsaṃghātam ca api upāgatauи вступившие в союз; соединение
अशक्यौ सु नयात् तस्मात्aśakyau su nayāt tasmātневозможно хорошей политикой потому; средствами
संप्रधर्षयितुम् बलात्saṃpradharṣayitum balātсилой одолеть; напасть
कार्य अर्थम् कृत संधी तौkārya artham kṛta saṃdhī tauради дела заключившие союз двое; цели
दृष्ट्वा मार्जार मूषकौdṛṣṭvā mārjāra mūṣakauувидев кота и мышь; их
उलूक नकुलौ तूर्णम्ulūka nakulau tūrṇamсова и мангуст быстро; скоро
जग्मतुः स्वम् स्वम् आलयम्jagmatuḥ svam svam ālayamушли каждый в своё жилище; дом
ततः चिच्छेद तम् तन्तुम्tataḥ ciccheda tam tantumзатем перерезал ту нить; петлю
मार्जारस्य सः मूषकःmārjārasya saḥ mūṣakaḥкота тот мышь; Палита
विप्रमुक्तः अथ मार्जारःvipramuktaḥ atha mārjāraḥполностью освобождённый затем кот; Ломаша
तम् एव अभ्यपतत् द्रुमम्tam eva abhyapatat drumamна то самое дерево прыгнул; взобрался
सः च तस्मात् भयात् मुक्तःsaḥ ca tasmāt bhayāt muktaḥи он от того страха освобождённый; Палита
मुक्तः घोरेण शत्रुणाmuktaḥ ghoreṇa śatruṇāосвобождённый от страшного врага; кота
बिलम् विवेश पलितःbilam viveśa palitaḥПалита вошёл в нору; убежище
शाखाम् भेजे च लोमशःśākhām bheje ca lomaśaḥа Ломаша занял ветвь; дерево
उन्माथम् अपि अथ आदायunmātham api atha ādāyaловушку затем взяв; силок
चण्डालः वीक्ष्य सर्वशःcaṇḍālaḥ vīkṣya sarvaśaḥчандала, осмотрев всё; повсюду
विहताशः क्षणेन अथvihatāśaḥ kṣaṇena athaс разбитой надеждой в миг; разочарованный
तस्मात् देशात् अपाक्रमत्tasmāt deśāt apākramatиз того места ушёл; удалился
जगाम च स्व भवनम्jagāma ca sva bhavanamи пошёл в свой дом; жилище
चण्डालः भरत ऋषभcaṇḍālaḥ bharata ṛṣabhaчандала, бык Бхаратов; о царь
Traducción

Палита, зная место и время, скрытый на теле кота, стал медленно перерезать петли. Ломаша, измученный узами и полный спешки, начал подгонять его: «Почему не торопишься? Режь петли, пока не пришёл чандала». Палита ответил: «Молчи, добрый. Здесь я знаю время, и срок не будет упущен. Дело, начатое не вовремя, не служит пользе; то же дело, начатое вовремя, приносит великое благо. Если я освобожу тебя слишком рано, мне будет страх именно от тебя. Поэтому жди. Когда я увижу вооружённого чандалу и придёт общий страх, тогда перережу петлю: ты сразу взберёшься на дерево, а я войду в нору». Ломаша стал смиренно уговаривать его, вспоминая дружбу и прося простить прежние обиды. Но Палита сказал: «Я слышу, что ты говоришь ради своей выгоды; пойми и мою выгоду. Союз со сильным надо охранять, как руку, вынутую из пасти змеи. Никто никому не друг сам по себе: выгоды связываются выгодами. Когда дело сделано, на исполнителя больше не смотрят, поэтому все дела надо делать с остатком. Большинство нитей уже перерезано, осталась одна; скоро я перережу и её, будь спокоен». Пока они так говорили, ночь прошла, и на рассвете появился страшный чандала Паригха, окружённый собаками, с оружием в руке, похожий на посланца Ямы. Ломаша, увидев его, испугался и спросил Палиту, что тот теперь сделает. Мангуст и сова, увидев сильных и разумных врагов, временно заключивших союз ради дела, потеряли надежду и ушли. Тогда Палита перерезал последнюю нить; Ломаша прыгнул на дерево, Палита вошёл в нору, а чандала, осмотрев ловушку и потеряв добычу, ушёл домой».

Versión

c81ae5d36399 · publicado 21 jun 2026, 10:43:41 UTC

Disponible enRU
AnteriorVerso 12.136.63-82

Pasa de verso en verso con