दानवेन्द्रास् त्व् अतिक्रम्य तत् पितामहशासनम् ॥
धर्मस्यापचयं चक्रुः क्रोधलोभसमन्विताः ॥
हिरण्यकशिपुश् चैव हिरण्याक्षो विरोचनः ॥
शम्बरो विप्रचित्तिश् च प्रह्रादो नमुचिर् बलिः ॥
एते चान्ये च बहवः सगणा दैत्यदानवाः ॥
धर्मसेतुम् अतिक्रम्य रेमिरे ऽधर्मनिश्चयाः ॥
सर्वे स्म तुल्यजातीया यथा देवास् तथा वयम् ॥
इत्य् एवं हेतुम् आस्थाय स्पर्धमानाः सुरर्षिभिः ॥
न प्रियं नाप्य् अनुक्रोशं चक्रुर् भूतेषु भारत ॥
त्रीन् उपायान् अतिक्रम्य दण्डेन रुरुधुः प्रजाः ॥
न जग्मुः संविदं तैश् च दर्पाद् असुरसत्तमाः ॥
अथ वै भगवान् ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिर् उपस्थितः ॥
तदा हिमवतः पृष्ठे सुरम्ये पद्मतारके ॥
शतयोजनविस्तारे मणिमुक्ताचयाचिते ॥
तस्मिन् गिरिवरे पुत्र पुष्पितद्रुमकानने ॥
तस्थौ स विबुधश्रेष्ठो ब्रह्मा लोकार्थसिद्धये ॥
ततो वर्षसहस्रान्ते वितानम् अकरोत् प्रभुः ॥
विधिना कल्पदृष्टेन यथोक्तेनोपपादितम् ॥
ऋषिभिर् यज्ञपटुभिर् यथावत् कर्मकर्तृभिः ॥
मरुद्भिः परिसंस्तीर्णं दीप्यमानैश् च पावकैः ॥
काञ्चनैर् यज्ञभाण्डैश् च भ्राजिष्णुभिर् अलंकृतम् ॥
वृतं देवगणैश् चैव प्रबभौ यज्ञमण्डलम् ॥
तथा ब्रह्मर्षिभिश् चैव सदस्यैर् उपशोभितम् ॥
तत्र घोरतमं वृत्तम् ऋषीणां मे परिश्रुतम् ॥
चन्द्रमा विमलं व्योम यथाभ्युदिततारकम् ॥
विदार्याग्निं तथा भूतम् उत्थितं श्रूयते ततः ॥
नीलोत्पलसवर्णाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं कृशोदरम् ॥
प्रांशु दुर्दर्शनं चैवाप्य् अतितेजस् तथैव च ॥
तस्मिन्न् उत्पतमाने च प्रचचाल वसुंधरा ॥
तत्रोर्मिकलिलावर्तश् चुक्षुभे च महार्णवः ॥
पेतुर् उल्का महोत्पाताः शाखाश् च मुमुचुर् द्रुमाः ॥
अप्रसन्ना दिशः सर्वाः पवनश् चाशिवो ववौ ॥
मुहुर् मुहुश् च भूतानि प्राव्यथन्त भयात् तथा ॥
ततः सुतुमुलं दृष्ट्वा तद् अद्भुतम् उपस्थितम् ॥
महर्षिसुरगन्धर्वान् उवाचेदं पितामहः ॥
मयैतच् चिन्तितं भूतम् असिर् नामैष वीर्यवान् ॥
रक्षणार्थाय लोकस्य वधाय च सुरद्विषाम् ॥
ततस् तद् रूपम् उत्सृज्य बभौ निस्त्रिंश एव सः ॥
विमलस् तीक्ष्णधारश् च कालान्तक इवोद्यतः ॥
ततस् तं शितिकण्ठाय रुद्रायर्षभकेतवे ॥
ब्रह्मा ददाव् असिं दीप्तम् अधर्मप्रतिवारणम् ॥
dānavendrās tv atikramya tat pitāmahaśāsanam ||
dharmasyāpacayaṃ cakruḥ krodhalobhasamanvitāḥ ||
hiraṇyakaśipuś caiva hiraṇyākṣo virocanaḥ ||
śambaro vipracittiś ca prahrādo namucir baliḥ ||
ete cānye ca bahavaḥ sagaṇā daityadānavāḥ ||
dharmasetum atikramya remire 'dharmaniścayāḥ ||
sarve sma tulyajātīyā yathā devās tathā vayam ||
ity evaṃ hetum āsthāya spardhamānāḥ surarṣibhiḥ ||
na priyaṃ nāpy anukrośaṃ cakrur bhūteṣu bhārata ||
trīn upāyān atikramya daṇḍena rurudhuḥ prajāḥ ||
na jagmuḥ saṃvidaṃ taiś ca darpād asurasattamāḥ ||
atha vai bhagavān brahmā brahmarṣibhir upasthitaḥ ||
tadā himavataḥ pṛṣṭhe suramye padmatārake ||
śatayojanavistāre maṇimuktācayācite ||
tasmin girivare putra puṣpitadrumakānane ||
tasthau sa vibudhaśreṣṭho brahmā lokārthasiddhaye ||
tato varṣasahasrānte vitānam akarot prabhuḥ ||
vidhinā kalpadṛṣṭena yathoktenopapāditam ||
ṛṣibhir yajñapaṭubhir yathāvat karmakartṛbhiḥ ||
marudbhiḥ parisaṃstīrṇaṃ dīpyamānaiś ca pāvakaiḥ ||
kāñcanair yajñabhāṇḍaiś ca bhrājiṣṇubhir alaṃkṛtam ||
vṛtaṃ devagaṇaiś caiva prababhau yajñamaṇḍalam ||
tathā brahmarṣibhiś caiva sadasyair upaśobhitam ||
tatra ghoratamaṃ vṛttam ṛṣīṇāṃ me pariśrutam ||
candramā vimalaṃ vyoma yathābhyuditatārakam ||
vidāryāgniṃ tathā bhūtam utthitaṃ śrūyate tataḥ ||
nīlotpalasavarṇābhaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ kṛśodaram ||
prāṃśu durdarśanaṃ caivāpy atitejas tathaiva ca ||
tasminn utpatamāne ca pracacāla vasuṃdharā ||
tatrormikalilāvartaś cukṣubhe ca mahārṇavaḥ ||
petur ulkā mahotpātāḥ śākhāś ca mumucur drumāḥ ||
aprasannā diśaḥ sarvāḥ pavanaś cāśivo vavau ||
muhur muhuś ca bhūtāni prāvyathanta bhayāt tathā ||
tataḥ sutumulaṃ dṛṣṭvā tad adbhutam upasthitam ||
maharṣisuragandharvān uvācedaṃ pitāmahaḥ ||
mayaitac cintitaṃ bhūtam asir nāmaiṣa vīryavān ||
rakṣaṇārthāya lokasya vadhāya ca suradviṣām ||
tatas tad rūpam utsṛjya babhau nistriṃśa eva saḥ ||
vimalas tīkṣṇadhāraś ca kālāntaka ivodyataḥ ||
tatas taṃ śitikaṇṭhāya rudrāyarṣabhaketave ||
brahmā dadāv asiṃ dīptam adharmaprativāraṇam ||
«Но владыки данавов, преступив повеление Питамахи, из гнева и жадности начали разрушать дхарму. Хираньякашипу, Хираньякша, Вирочана, Шамбара, Випрачитти, Прахлада, Намучи, Бали и многие другие дайтьи и данавы со своими войсками перешли границу дхармы и стали наслаждаться адхармой. Они говорили: 'Мы такого же рождения, как боги', - и, опираясь на этот довод, соперничали с богами и риши. К существам они не проявляли ни доброты, ни сострадания; отбросив три средства примирения, подавляли подданных наказанием и из гордости не соглашались с ними. Тогда Бхагаван Брахма, окружённый брахмариши, ради блага миров пребывал на прекрасной вершине Химавата, широкой в сто йоджан, усыпанной драгоценностями и жемчугом, в лесу цветущих деревьев. По окончании тысячи лет Владыка устроил жертвенный навес по предписанному правилу. Жертвенный круг сиял: его наполняли искусные риши, Маруты, горящие огни, золотые сосуды и сонмы богов. Там, как я слышал от риши, произошло крайне страшное событие. Из огня, разорвав пламя, поднялось существо цвета синего лотоса, с острыми клыками, худым животом, высокое, страшное для взгляда и чрезмерно сияющее. Когда оно возникало, задрожала земля, взволновался великий океан, падали метеоры, деревья сбрасывали ветви, все стороны помрачнели, подул зловещий ветер, и существа снова и снова трепетали от страха. Увидев это явившееся чудо, Питамаха сказал великим риши, богам и гандхарвам: 'Это существо помыслено мною. Оно могуче и называется Аси. Оно создано для защиты мира и для уничтожения врагов богов'. Затем, оставив тот образ, оно засияло как чистый меч с острым лезвием, поднятый словно Конец Времени. Брахма передал этот сияющий меч Синешеему Рудре, знамённому быком, чтобы отражать адхарму».
21dfb00730c9 · publicado 21 jun 2026, 9:05:45 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Меч возникает не как игрушка власти, а как ответ на адхарму, которая отвергла мирные средства. В таком контексте даṇḍa становится последним средством охраны мира, а не оправданием произвола.