Mahābhārata
The Elements in Plants and Bodies12.177.27-34
10780 / 15823
Mahābhārata · 12.177.27-34
Devanāgarī

तस्य गन्धस्य वक्ष्यामि विस्तराभिहितान् गुणान् ॥
इष्टश् चानिष्टगन्धश् च मधुरः कटुर् एव च ॥
निर्हारी संहतः स्निग्धो रूक्षो विशद एव च ॥
एवं नवविधो ज्ञेयः पार्थिवो गन्धविस्तरः ॥
शब्दः स्पर्शश् च रूपं च रसश् चापां गुणाः स्मृताः ॥
रसज्ञानं तु वक्ष्यामि तन् मे निगदतः शृणु ॥
रसो बहुविधः प्रोक्तः सूरिभिः प्रथितात्मभिः ॥
मधुरो लवणस् तिक्तः कषायो ऽम्लः कटुस् तथा ॥
एष षड्विधविस्तारो रसो वारिमयः स्मृतः ॥
शब्दः स्पर्शश् च रूपं च त्रिगुणं ज्योतिर् उच्यते ॥
ज्योतिः पश्यति रूपाणि रूपं च बहुधा स्मृतम् ॥
ह्रस्वो दीर्घस् तथा स्थूलश् चतुरस्रो ऽणु वृत्तवान् ॥
शुक्लः कृष्णस् तथा रक्तो नीलः पीतो ऽरुणस् तथा ॥
एवं द्वादशविस्तारो ज्योतीरूपगुणः स्मृतः ॥
शब्दस्पर्शौ तु विज्ञेयौ द्विगुणो वायुर् उच्यते ॥
वायव्यस् तु गुणः स्पर्शः स्पर्शश् च बहुधा स्मृतः ॥
कठिनश् चिक्कणः श्लक्ष्णः पिच्छलो मृदुदारुणः ॥
उष्णः शीतः सुखो दुःखः स्निग्धो विशद एव च ॥
एवं द्वादशविस्तारो वायव्यो गुण उच्यते ॥

Transliteración (IAST)

tasya gandhasya vakṣyāmi vistarābhihitān guṇān ||
iṣṭaś cāniṣṭagandhaś ca madhuraḥ kaṭur eva ca ||
nirhārī saṃhataḥ snigdho rūkṣo viśada eva ca ||
evaṃ navavidho jñeyaḥ pārthivo gandhavistaraḥ ||
śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca rasaś cāpāṃ guṇāḥ smṛtāḥ ||
rasajñānaṃ tu vakṣyāmi tan me nigadataḥ śṛṇu ||
raso bahuvidhaḥ proktaḥ sūribhiḥ prathitātmabhiḥ ||
madhuro lavaṇas tiktaḥ kaṣāyo 'mlaḥ kaṭus tathā ||
eṣa ṣaḍvidhavistāro raso vārimayaḥ smṛtaḥ ||
śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca triguṇaṃ jyotir ucyate ||
jyotiḥ paśyati rūpāṇi rūpaṃ ca bahudhā smṛtam ||
hrasvo dīrghas tathā sthūlaś caturasro 'ṇu vṛttavān ||
śuklaḥ kṛṣṇas tathā rakto nīlaḥ pīto 'ruṇas tathā ||
evaṃ dvādaśavistāro jyotīrūpaguṇaḥ smṛtaḥ ||
śabdasparśau tu vijñeyau dviguṇo vāyur ucyate ||
vāyavyas tu guṇaḥ sparśaḥ sparśaś ca bahudhā smṛtaḥ ||
kaṭhinaś cikkaṇaḥ ślakṣṇaḥ picchalo mṛdudāruṇaḥ ||
uṣṇaḥ śītaḥ sukho duḥkhaḥ snigdho viśada eva ca ||
evaṃ dvādaśavistāro vāyavyo guṇa ucyate ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तस्य गन्धस्य वक्ष्यामिtasya gandhasya vakṣyāmiтого запаха я скажу; объясню
विस्तर अभिहितान् गुणान्vistara abhihitān guṇānподробно описанные качества; свойства
इष्टः च अनिष्ट गन्धः चiṣṭaḥ ca aniṣṭa gandhaḥ caприятный и неприятный запах; аромат
मधुरः कटुः एव चmadhuraḥ kaṭuḥ eva caсладкий и резкий именно; едкий
निर्हारी संहतः स्निग्धःnirhārī saṃhataḥ snigdhaḥвыводящий, плотный, маслянистый; связный
रूक्षः विशदः एव चrūkṣaḥ viśadaḥ eva caсухой и ясный именно; чистый
एवम् नव विधः ज्ञेयःevam nava vidhaḥ jñeyaḥтак девятивидным следует знать; понимать
पार्थिवः गन्ध विस्तरःpārthivaḥ gandha vistaraḥземное многообразие запаха; проявление
शब्दः स्पर्शः च रूपम् चśabdaḥ sparśaḥ ca rūpam caзвук, касание и форма; вид
रसः च अपाम् गुणाः स्मृताःrasaḥ ca apām guṇāḥ smṛtāḥи вкус считаются свойствами вод; качества
रस ज्ञानम् तु वक्ष्यामिrasa jñānam tu vakṣyāmiзнание вкуса же скажу; объясню
तत् मे निगदतः शृणुtat me nigadataḥ śṛṇuэто от меня говорящего слушай; услышь
रसः बहु विधः प्रोक्तःrasaḥ bahu vidhaḥ proktaḥвкус многовидным назван; сказан
सूरिभिः प्रथित आत्मभिःsūribhiḥ prathita ātmabhiḥмудрецами прославленной души; знающими
मधुरः लवणः तिक्तःmadhuraḥ lavaṇaḥ tiktaḥсладкий, солёный, горький; вкусы
कषायः अम्लः कटुः तथाkaṣāyaḥ amlaḥ kaṭuḥ tathāвяжущий, кислый, острый также; едкий
एष षट् विध विस्तारःeṣa ṣaṭ vidha vistāraḥэто шестивидное многообразие; развёртывание
रसः वारि मयः स्मृतःrasaḥ vāri mayaḥ smṛtaḥвкус считается состоящим из воды; водным
शब्दः स्पर्शः च रूपम् चśabdaḥ sparśaḥ ca rūpam caзвук, касание и форма; вид
त्रि गुणम् ज्योतिः उच्यतेtri guṇam jyotiḥ ucyateтрёхкачественным свет называется; огонь
ज्योतिः पश्यति रूपाणिjyotiḥ paśyati rūpāṇiсвет видит образы; видимые предметы
रूपम् च बहुधा स्मृतम्rūpam ca bahudhā smṛtamи вид имеет много разновидностей; различен
ह्रस्वः दीर्घः तथा स्थूलःhrasvaḥ dīrghaḥ tathā sthūlaḥкороткая, длинная и толстая; крупная
चतुरस्रः अणु वृत्तवान्caturasraḥ aṇu vṛttavānчетырёхугольная, малая, круглая; округлая
शुक्लः कृष्णः तथा रक्तःśuklaḥ kṛṣṇaḥ tathā raktaḥбелая, чёрная и красная; цвета
नीलः पीतः अरुणः तथाnīlaḥ pītaḥ aruṇaḥ tathāсиняя, жёлтая и рыжеватая; красноватая
एवम् द्वादश विस्तारःevam dvādaśa vistāraḥтак двенадцатикратное многообразие; развёртывание
ज्योती रूप गुणः स्मृतःjyotī rūpa guṇaḥ smṛtaḥсветовой признак формы считается; качество
शब्द स्पर्शौ तु विज्ञेयौśabda sparśau tu vijñeyauзвук и касание же следует знать; понимать
द्वि गुणः वायुः उच्यतेdvi guṇaḥ vāyuḥ ucyateдвухкачественным ветер называется; воздух
वायव्यः तु गुणः स्पर्शःvāyavyaḥ tu guṇaḥ sparśaḥвоздушное же качество — касание; осязание
स्पर्शः च बहुधा स्मृतःsparśaḥ ca bahudhā smṛtaḥи касание считается многовидным; разным
कठिनः चिक्कणः श्लक्ष्णःkaṭhinaḥ cikkaṇaḥ ślakṣṇaḥтвёрдый, гладкий, ровный; тонкий
पिच्छलः मृदु दारुणःpicchalaḥ mṛdu dāruṇaḥлипкий, мягкий, грубый; жёсткий
उष्णः शीतः सुखः दुःखःuṣṇaḥ śītaḥ sukhaḥ duḥkhaḥгорячий, холодный, приятный, неприятный; болезненный
स्निग्धः विशदः एव चsnigdhaḥ viśadaḥ eva caмаслянистый и ясный именно; чистый
एवम् द्वादश विस्तारःevam dvādaśa vistāraḥтак двенадцатикратное многообразие; развёртывание
वायव्यः गुणः उच्यतेvāyavyaḥ guṇaḥ ucyateвоздушным качеством называется; свойством
Traducción

«Теперь я подробно скажу о качествах запаха. Земное многообразие запаха следует знать девятивидным: приятный, неприятный, сладкий, резкий, выводящий, плотный, маслянистый, сухой и ясный. Звук, касание, видимый образ и вкус считаются свойствами вод; теперь слушай от меня знание вкуса. Мудрецы прославленной души называют вкус многовидным: сладкий, солёный, горький, вяжущий, кислый и острый. Это шестивидное многообразие вкуса считается водным. Звук, касание и вид — так свет называют трёхкачественным; свет раскрывает видимые образы, а вид считается многовидным: короткий, длинный, толстый, четырёхугольный, малый, круглый, белый, чёрный, красный, синий, жёлтый и рыжеватый. Так двенадцатикратным считается световое качество вида. Звук и касание следует знать как качества воздуха; ветер называется двухкачественным. Воздушное качество — касание, и касание считается многовидным: твёрдое, гладкое, ровное, липкое, мягкое, грубое, горячее, холодное, приятное, неприятное, маслянистое и ясное. Так двенадцатикратным называется воздушное качество».

Versión

55e3e9b7b3bc · publicado 20 jun 2026, 23:22:18 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con