तत्रैकगुणम् आकाशं शब्द इत्य् एव तत् स्मृतम् ॥
तस्य शब्दस्य वक्ष्यामि विस्तरं विविधात्मकम् ॥
षड्ज ऋषभगान्धारौ मध्यमः पञ्चमस् तथा ॥
धैवतश् चापि विज्ञेयस् तथा चापि निषादकः ॥
एष सप्तविधः प्रोक्तो गुण आकाशलक्षणः ॥
त्रैस्वर्येण तु सर्वत्र स्थितो ऽपि पटहादिषु ॥
आकाशजं शब्दम् आहुर् एभिर् वायुगुणैः सह ॥
अव्याहतैश् चेतयते न वेत्ति विषमागतैः ॥
आप्यायन्ते च ते नित्यं धातवस् तैस् तु धातुभिः ॥
आपो ऽग्निर् मारुतश् चैव नित्यं जाग्रति देहिषु ॥
tatraikaguṇam ākāśaṃ śabda ity eva tat smṛtam ||
tasya śabdasya vakṣyāmi vistaraṃ vividhātmakam ||
ṣaḍja ṛṣabhagāndhārau madhyamaḥ pañcamas tathā ||
dhaivataś cāpi vijñeyas tathā cāpi niṣādakaḥ ||
eṣa saptavidhaḥ prokto guṇa ākāśalakṣaṇaḥ ||
traisvaryeṇa tu sarvatra sthito 'pi paṭahādiṣu ||
ākāśajaṃ śabdam āhur ebhir vāyuguṇaiḥ saha ||
avyāhataiś cetayate na vetti viṣamāgataiḥ ||
āpyāyante ca te nityaṃ dhātavas tais tu dhātubhiḥ ||
āpo 'gnir mārutaś caiva nityaṃ jāgrati dehiṣu ||
«Пространство здесь однокачественно: его качеством считается звук. Я скажу о многообразном развёртывании звука: шадджа, ришабха, гандхара, мадхьяма, панчама, дхайвата и нишада. Это семивидное качество названо признаком пространства; в трёхзвучии оно пребывает повсюду, в барабанах и других инструментах. Звук называют рождённым из пространства вместе с качествами воздуха. Когда они беспрепятственны, воплощённый воспринимает; когда они нарушены, не знает. Эти элементы постоянно поддерживаются теми же элементами; воды, огонь и ветер всегда бодрствуют в телах».
6af9bd8ef0c6 · publicado 20 jun 2026, 23:22:18 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Финал связывает звук с пространством и живым восприятием. Элементы не мёртвые категории: они поддерживают тело и делают возможным опыт.