Mahābhārata
Bali Teaches Indra the Power of Time12.217.46-53
10987 / 15823
Mahābhārata · 12.217.46-53
Devanāgarī

मासार्धमासवेश्मानम् अहोरात्राभिसंवृतम् ॥
ऋतुद्वारं वर्षमुखम् आहुर् वेदविदो जनाः ॥
आहुः सर्वम् इदं चिन्त्यं जनाः के चिन् मनीषया ॥
अस्याः पञ्चैव चिन्तायाः पर्येष्यामि च पञ्चधा ॥
गम्भीरं गहनं ब्रह्म महत् तोयार्णवं यथा ॥
अनादिनिधनं चाहुर् अक्षरं परम् एव च ॥
सत्त्वेषु लिङ्गम् आवेश्य नलिङ्गम् अपि तत् स्वयम् ॥
मन्यन्ते ध्रुवम् एवैनं ये नरास् तत्त्वदर्शिनः ॥
भूतानां तु विपर्यासं मन्यते गतवान् इति ॥
न ह्य् एतावद् भवेद् गम्यं न यस्मात् प्रकृतेः परः ॥
गतिं हि सर्वभूतानाम् अगत्वा क्व गमिष्यसि ॥
यो धावता न हातव्यस् तिष्ठन्न् अपि न हीयते ॥
तम् इन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ॥
आहुश् चैनं के चिद् अग्निं के चिद् आहुः प्रजापतिम् ॥
ऋतुमासार्धमासांश् च दिवसांस् तु क्षणांस् तथा ॥
पूर्वाह्णम् अपराह्णं च मध्याह्नम् अपि चापरे ॥
मुहूर्तम् अपि चैवाहुर् एकं सन्तम् अनेकधा ॥
तं कालम् अवजानीहि यस्य सर्वम् इदं वशे ॥

Transliteración (IAST)

māsārdhamāsaveśmānam ahorātrābhisaṃvṛtam ||
ṛtudvāraṃ varṣamukham āhur vedavido janāḥ ||
āhuḥ sarvam idaṃ cintyaṃ janāḥ ke cin manīṣayā ||
asyāḥ pañcaiva cintāyāḥ paryeṣyāmi ca pañcadhā ||
gambhīraṃ gahanaṃ brahma mahat toyārṇavaṃ yathā ||
anādinidhanaṃ cāhur akṣaraṃ param eva ca ||
sattveṣu liṅgam āveśya naliṅgam api tat svayam ||
manyante dhruvam evainaṃ ye narās tattvadarśinaḥ ||
bhūtānāṃ tu viparyāsaṃ manyate gatavān iti ||
na hy etāvad bhaved gamyaṃ na yasmāt prakṛteḥ paraḥ ||
gatiṃ hi sarvabhūtānām agatvā kva gamiṣyasi ||
yo dhāvatā na hātavyas tiṣṭhann api na hīyate ||
tam indriyāṇi sarvāṇi nānupaśyanti pañcadhā ||
āhuś cainaṃ ke cid agniṃ ke cid āhuḥ prajāpatim ||
ṛtumāsārdhamāsāṃś ca divasāṃs tu kṣaṇāṃs tathā ||
pūrvāhṇam aparāhṇaṃ ca madhyāhnam api cāpare ||
muhūrtam api caivāhur ekaṃ santam anekadhā ||
taṃ kālam avajānīhi yasya sarvam idaṃ vaśe ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
मास अर्ध मास वेश्मानम्māsa ardha māsa veśmānamмесяц и полумесяц как жилище; дом
अहो रात्र अभिसंवृतम्aho rātra abhisaṃvṛtamднями и ночами покрытое; окружённое
ऋतु द्वारम् वर्ष मुखम्ṛtu dvāram varṣa mukhamс дверью сезонов, с лицом года; годовым
आहुः वेद विदः जनाःāhuḥ veda vidaḥ janāḥтак говорят знающие Веду люди; мудрые
आहुः सर्वम् इदम् चिन्त्यम्āhuḥ sarvam idam cintyamговорят, всё это должно быть осмыслено; обдумано
जनाः के चित् मनीषयाjanāḥ ke cit manīṣayāнекоторые люди разумом; мудростью
अस्याः पञ्च एव चिन्तायाःasyāḥ pañca eva cintāyāḥэтого размышления именно пять; видов
पर्येष्यामि च पञ्चधाparyeṣyāmi ca pañcadhāи я исследую пятью способами; пятикратно
गम्भीरम् गहनम् ब्रह्मgambhīram gahanam brahmaглубокий, труднопостижимый Брахман; непроходимый
महत् तोय अर्णवम् यथाmahat toya arṇavam yathāкак великий водный океан; море
अनादि निधनम् च आहुःanādi nidhanam ca āhuḥи называют без начала и конца; бесконечным
अक्षरम् परम् एव चakṣaram param eva caнетленным и высшим именно; неизменным
सत्त्वेषु लिङ्गम् आवेश्यsattveṣu liṅgam āveśyaв существа вложив признак; знак
न लिङ्गम् अपि तत् स्वयम्na liṅgam api tat svayamно само оно без признака; безметное
मन्यन्ते ध्रुवम् एव एनम्manyante dhruvam eva enamсчитают его именно неизменным; постоянным
ये नराः तत्त्व दर्शिनःye narāḥ tattva darśinaḥте люди, видящие истину; сущность
भूतानाम् तु विपर्यासम्bhūtānām tu viparyāsamно изменение существ; переворот
मन्यते गतवान् इतिmanyate gatavān itiдумают: он ушёл; прошёл
न हि एतावत् भवेत् गम्यम्na hi etāvat bhavet gamyamведь не настолько это достижимо; познаваемо
न यस्मात् प्रकृतेः परःna yasmāt prakṛteḥ paraḥпоскольку нет выше пракрити; природы
गतिम् हि सर्व भूतानाम्gatim hi sarva bhūtānāmведь путь всех существ; движение
अगत्वा क्व गमिष्यसिagatvā kva gamiṣyasiне пройдя, куда пойдёшь; достигнешь
यः धावता न हातव्यःyaḥ dhāvatā na hātavyaḥкоторого бегущим не оставить; не бросить
तिष्ठन् अपि न हीयतेtiṣṭhan api na hīyateи стоя не теряется; не уменьшается
तम् इन्द्रियाणि सर्वाणिtam indriyāṇi sarvāṇiего все чувства; органы
न अनुपश्यन्ति पञ्चधाna anupaśyanti pañcadhāне видят пятерично; пятью
आहुः च एनम्āhuḥ ca enamи называют его; говорят
के चित् अग्निम्ke cit agnimодни огнём; Агни
के चित् आहुः प्रजापतिम्ke cit āhuḥ prajāpatimдругие называют Праджапати; прародителем
ऋतु मास अर्ध मासान् चṛtu māsa ardha māsān caсезоны, месяцы и полумесяцы; пакши
दिवसान् तु क्षणान् तथाdivasān tu kṣaṇān tathāа также дни и мгновения; моменты
पूर्व अह्णम् अपर अह्णम् चpūrva ahṇam apara ahṇam caпредполуденное и послеполуденное; утро-вечер
मध्य अह्णम् अपि च अपरेmadhya ahṇam api ca apareа другие — полдень также; середину дня
मुहूर्तम् अपि च एव आहुःmuhūrtam api ca eva āhuḥи именно мухурту также называют; мгновение
एकम् सन्तम् अनेकधाekam santam anekadhāодно существующее многими способами; по-разному
तम् कालम् अवजानीहिtam kālam avajānīhiэто время распознай; пойми
यस्य सर्वम् इदम् वशेyasya sarvam idam vaśeво власти которого всё это; подчинено
Traducción

«Знающие Веду говорят о доме, составленном из месяцев и полумесяцев, покрытом днями и ночами, с дверью сезонов и лицом года. Некоторые люди разумом говорят, что всё это надо осмыслить; у этого размышления пять видов, и я исследую его пятикратно. Брахман глубок и труднопостижим, как великий водный океан; его называют безначальным, бесконечным, нетленным и высшим. Вложив признак в существа, он сам остаётся без признака; видящие истину считают его неизменным. Люди думают об изменении существ: “он ушёл”, но это не так просто постигается, ибо нет ничего выше пракрити. Не пройдя пути всех существ, куда ты пойдёшь? Того, кого нельзя оставить бегом и кто не теряется, даже когда стоишь, все пять чувств не видят. Одни называют его огнём, другие — Праджапати, сезонами, месяцами, полумесяцами, днями, мгновениями, утром, послеполуднем, полуднем или мухуртой. Одно существующее называют многими способами. Познай это как время, во власти которого находится всё это».

Versión

1db669bce6b8 · publicado 21 jun 2026, 1:35:30 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con