Mahābhārata
Bali and Indra Discuss Time12.220.106-118
11005 / 15823
Mahābhārata · 12.220.106-118
Devanāgarī

सर्वलोको ह्य् अयं मन्ये बुद्ध्या परिगतस् त्वया ॥
विहरन् सर्वतोमुक्तो न क्व चित् परिषज्जसे ॥
रजश् च हि तमश् च त्वा स्पृशतो न जितेन्द्रियम् ॥
निष्प्रीतिं नष्टसंतापं त्वम् आत्मानम् उपाससे ॥
सुहृदं सर्वभूतानां निर्वैरं शान्तमानसम् ॥
दृष्ट्वा त्वां मम संजाता त्वय्य् अनुक्रोशिनी मतिः ॥
नाहम् एतादृशं बुद्धं हन्तुम् इच्छामि बन्धने ॥
आनृशंस्यं परो धर्मो अनुक्रोशस् तथा त्वयि ॥
मोक्ष्यन्ते वारुणाः पाशास् तवेमे कालपर्ययात् ॥
प्रजानाम् अपचारेण स्वस्ति ते ऽस्तु महासुर ॥
यदा श्वश्रूं स्नुषा वृद्धां परिचारेण योक्ष्यते ॥
पुत्रश् च पितरं मोहात् प्रेषयिष्यति कर्मसु ॥
ब्राह्मणैः कारयिष्यन्ति वृषलाः पादधावनम् ॥
शूद्राश् च ब्राह्मणीं भार्याम् उपयास्यन्ति निर्भयाः ॥
वियोनिषु च बीजानि मोक्ष्यन्ते पुरुषा यदा ॥
संकरं कांस्यभाण्डैश् च बलिं चापि कुपात्रकैः ॥
चातुर्वर्ण्यं यदा कृत्स्नम् उन्मर्यादं भविष्यति ॥
एकैकस् ते तदा पाशः क्रमशः प्रतिमोक्ष्यते ॥
अस्मत्तस् ते भयं नास्ति समयं प्रतिपालय ॥
सुखी भव निराबाधः स्वस्थचेता निरामयः ॥
तम् एवम् उक्त्वा भगवाञ् शतक्रतुः; प्रतिप्रयातो गजराजवाहनः ॥
विजित्य सर्वान् असुरान् सुराधिपो; ननन्द हर्षेण बभूव चैकराट् ॥
महर्षयस् तुष्टुवुर् अञ्जसा च तं; वृषाकपिं सर्वचराचरेश्वरम् ॥
हिमापहो हव्यम् उदावहंस् त्वरंस्; तथामृतं चार्पितम् ईश्वराय ह ॥
द्विजोत्तमैः सर्वगतैर् अभिष्टुतो; विदीप्ततेजा गतमन्युर् ईश्वरः ॥
प्रशान्तचेता मुदितः स्वम् आलयं; त्रिविष्टपं प्राप्य मुमोद वासवः ॥

Transliteración (IAST)

sarvaloko hy ayaṃ manye buddhyā parigatas tvayā ||
viharan sarvatomukto na kva cit pariṣajjase ||
rajaś ca hi tamaś ca tvā spṛśato na jitendriyam ||
niṣprītiṃ naṣṭasaṃtāpaṃ tvam ātmānam upāsase ||
suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ nirvairaṃ śāntamānasam ||
dṛṣṭvā tvāṃ mama saṃjātā tvayy anukrośinī matiḥ ||
nāham etādṛśaṃ buddhaṃ hantum icchāmi bandhane ||
ānṛśaṃsyaṃ paro dharmo anukrośas tathā tvayi ||
mokṣyante vāruṇāḥ pāśās taveme kālaparyayāt ||
prajānām apacāreṇa svasti te 'stu mahāsura ||
yadā śvaśrūṃ snuṣā vṛddhāṃ paricāreṇa yokṣyate ||
putraś ca pitaraṃ mohāt preṣayiṣyati karmasu ||
brāhmaṇaiḥ kārayiṣyanti vṛṣalāḥ pādadhāvanam ||
śūdrāś ca brāhmaṇīṃ bhāryām upayāsyanti nirbhayāḥ ||
viyoniṣu ca bījāni mokṣyante puruṣā yadā ||
saṃkaraṃ kāṃsyabhāṇḍaiś ca baliṃ cāpi kupātrakaiḥ ||
cāturvarṇyaṃ yadā kṛtsnam unmaryādaṃ bhaviṣyati ||
ekaikas te tadā pāśaḥ kramaśaḥ pratimokṣyate ||
asmattas te bhayaṃ nāsti samayaṃ pratipālaya ||
sukhī bhava nirābādhaḥ svasthacetā nirāmayaḥ ||
tam evam uktvā bhagavāñ śatakratuḥ; pratiprayāto gajarājavāhanaḥ ||
vijitya sarvān asurān surādhipo; nananda harṣeṇa babhūva caikarāṭ ||
maharṣayas tuṣṭuvur añjasā ca taṃ; vṛṣākapiṃ sarvacarācareśvaram ||
himāpaho havyam udāvahaṃs tvaraṃs; tathāmṛtaṃ cārpitam īśvarāya ha ||
dvijottamaiḥ sarvagatair abhiṣṭuto; vidīptatejā gatamanyur īśvaraḥ ||
praśāntacetā muditaḥ svam ālayaṃ; triviṣṭapaṃ prāpya mumoda vāsavaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
सर्व लोकः हि अयम् मन्येsarva lokaḥ hi ayam manyeвесь этот мир, я думаю; считаю
बुद्ध्या परिगतः त्वयाbuddhyā parigataḥ tvayāразумом охвачен тобой; понят
विहरन् सर्वतः मुक्तःviharan sarvataḥ muktaḥдвигаясь, со всех сторон свободный; освобождённый
न क्व चित् परिषज्जसेna kva cit pariṣajjaseнигде ты не привязываешься; не застреваешь
रजः च हि तमः चrajaḥ ca hi tamaḥ caведь раджас и тамас; страсть и тьма
त्वा स्पृशतः न जितेन्द्रियम्tvā spṛśataḥ na jitendriyamтебя, обуздавшего чувства, не касаются; побеждённого
निष्प्रीतिम् नष्ट संतापम्niṣprītim naṣṭa saṃtāpamбез пристрастия, с исчезнувшим жаром; страданием
त्वम् आत्मानम् उपाससेtvam ātmānam upāsaseты пребываешь в себе; почитаешь себя
सुहृदम् सर्व भूतानाम्suhṛdam sarva bhūtānāmдруга всех существ; благожелателя
निर्वैरम् शान्त मानसम्nirvairam śānta mānasamбез вражды, с мирным умом; спокойным
दृष्ट्वा त्वाम् मम संजाताdṛṣṭvā tvām mama saṃjātāувидев тебя, у меня возникла; родилась
त्वयि अनुक्रोशिनी मतिःtvayi anukrośinī matiḥк тебе сострадательная мысль; жалость
न अहम् एतादृशम् बुद्धम्na aham etādṛśam buddhamя такого мудрого; просветлённого
हन्तुम् इच्छामि बन्धनेhantum icchāmi bandhaneне хочу убить в узах; плену
आनृशंस्यम् परः धर्मःānṛśaṃsyam paraḥ dharmaḥнезлобивость — высшая дхарма; милосердие
अनुक्रोशः तथा त्वयिanukrośaḥ tathā tvayiи сострадание к тебе; жалость
मोक्ष्यन्ते वारुणाः पाशाःmokṣyante vāruṇāḥ pāśāḥосвободятся варуновы путы; узы
तव इमे काल पर्ययात्tava ime kāla paryayātэти твои при смене времени; срока
प्रजानाम् अपचारेणprajānām apacāreṇaиз-за падения поведения людей; нарушения
स्वस्ति ते अस्तु महा असुरsvasti te astu mahā asuraблаго тебе да будет, великий асур; счастье
यदा श्वश्रूम् स्नुषा वृद्धाम्yadā śvaśrūm snuṣā vṛddhāmкогда свекровь старую невестка; сноха
परिचारेण योक्ष्यतेparicāreṇa yokṣyateк служению принудит; заставит
पुत्रः च पितरम् मोहात्putraḥ ca pitaram mohātи сын отца по заблуждению; из глупости
प्रेषयिष्यति कर्मसुpreṣayiṣyati karmasuбудет посылать на работы; дела
ब्राह्मणैः कारयिष्यन्ति वृषलाःbrāhmaṇaiḥ kārayiṣyanti vṛṣalāḥшудры заставят брахманов; низшие
पाद धावनम्pāda dhāvanamомывать ноги; мытьё стоп
शूद्राः च ब्राह्मणीम् भार्याम्śūdrāḥ ca brāhmaṇīm bhāryāmи шудры брахманку женой; супругой
उपयास्यन्ति निर्भयाःupayāsyanti nirbhayāḥвозьмут без страха; приблизятся
वियोनिषु च बीजानिviyoniṣu ca bījāniи в неподобающие лона семена; семя
मोक्ष्यन्ते पुरुषाः यदाmokṣyante puruṣāḥ yadāмужчины будут извергать, когда; пускать
संकरम् कांस्य भाण्डैः चsaṃkaram kāṃsya bhāṇḍaiḥ caсмешение с медными сосудами; осквернение
बलिम् च अपि कुपात्रकैःbalim ca api kupātrakaiḥи жертву также недостойными сосудами; дурными
चातुर्वर्ण्यम् यदा कृत्स्नम्cāturvarṇyam yadā kṛtsnamкогда всё четырёхварнье; строй варн
उन्मर्यादम् भविष्यतिunmaryādam bhaviṣyatiстанет без границ; без правил
एकैकः ते तदा पाशःekaikaḥ te tadā pāśaḥтогда каждый твой узел; пута
क्रमशः प्रतिमोक्ष्यतेkramaśaḥ pratimokṣyateпостепенно будет развязан; освобождён
अस्मत्तः ते भयम् न अस्तिasmattaḥ te bhayam na astiот нас тебе страха нет; опасности
समयम् प्रतिपालयsamayam pratipālayaсрок соблюдай; жди
सुखी भव निराबाधःsukhī bhava nirābādhaḥбудь счастлив, без препятствий; без страдания
स्वस्थ चेताः निरामयःsvastha cetāḥ nirāmayaḥсо здоровым умом, без болезни; спокойный
तम् एवम् उक्त्वा भगवान्tam evam uktvā bhagavānему так сказав, благой; владыка
शतक्रतुः प्रतिप्रयातःśatakratuḥ pratiprayātaḥШатакрату отправился обратно; ушёл
गज राज वाहनःgaja rāja vāhanaḥна царе слонов едущий; Айравате
विजित्य सर्वान् असुरान्vijitya sarvān asurānпобедив всех асуров; одержав верх
सुर अधिपः ननन्दsura adhipaḥ nanandaвладыка богов возрадовался; ликовал
हर्षेण बभूव च एक राट्harṣeṇa babhūva ca eka rāṭот радости стал единодержцем; одним царём
महर्षयः तुष्टुवुः अञ्जसा चmaharṣayaḥ tuṣṭuvuḥ añjasā caвеликие риши прямо восхвалили; прославили
तम् वृषाकपिम् सर्व चराचर ईश्वरम्tam vṛṣākapim sarva carācara īśvaramтого Вришakapи, владыку движимого и недвижимого; Индру
हिमापहः हव्यम् उदावहन् त्वरन्himāpahaḥ havyam udāvahan tvaranуносящий снег понёс жертву быстро; огонь
तथा अमृतम् चtathā amṛtam caи амрита также; нектар
अर्पितम् ईश्वराय हarpitam īśvarāya haбыла принесена владыке; подана
द्विज उत्तमैः सर्व गतैः अभिष्टुतःdvija uttamaiḥ sarva gataiḥ abhiṣṭutaḥлучшими дваждырождёнными, вездесущими, восхвалённый; риши
विदीप्त तेजाः गत मन्युः ईश्वरःvidīpta tejāḥ gata manyuḥ īśvaraḥсияющий силой, лишённый гнева владыка; Индра
प्रशान्त चेताः मुदितःpraśānta cetāḥ muditaḥс умиротворённым умом, радостный; довольный
स्वम् आलयम् त्रिविष्टपम् प्राप्यsvam ālayam triviṣṭapam prāpyaдостигнув своей обители, Тривиштапы; неба
मुमोद वासवःmumoda vāsavaḥвозрадовался Васава; Индра
Traducción

Индра продолжил: «Я думаю, ты разумом охватил весь этот мир. Двигаясь свободно, ты нигде не привязываешься. Раджас и тамас не касаются тебя, обуздавшего чувства; ты пребываешь в себе, без пристрастия и без внутреннего жара. Увидев тебя другом всех существ, свободным от вражды и с мирным умом, я почувствовал к тебе сострадание. Такого мудрого я не хочу убивать в узах. Незлобивость — высшая дхарма, и к тебе у меня сострадание. Эти путы Варуны освободятся с переменой времени, когда поведение людей придёт в упадок. Благо тебе, великий асур. Когда невестка станет заставлять старую свекровь служить ей, а сын по неразумию будет посылать отца на работу; когда низшие заставят брахманов омывать им ноги, а шудры без страха возьмут брахманок в жёны; когда мужчины будут сеять семя в неподобающих лонах, когда жертвенные подношения будут смешиваться с недостойными сосудами; когда всё четырёхварнье станет без границ, тогда каждый твой узел будет постепенно развязан. От нас тебе нет страха: соблюдай срок, будь счастлив, без страдания, со спокойным умом и без болезни». Сказав это, благой Шатакрату, едущий на царе слонов, отправился обратно. Победив всех асуров, владыка богов возрадовался и стал единодержцем. Великие риши прямо восхвалили Вришakapи, владыку движимого и недвижимого; жертвенное подношение было быстро принесено, и амрита была предложена владыке. Восхвалённый лучшими дваждырождёнными, сияющий силой, свободный от гнева, с умиротворённым и радостным умом, Васава достиг своей небесной обители Тривиштапы и возрадовался».

Versión

73d1ce1a3786 · publicado 21 jun 2026, 10:17:07 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con