Mahābhārata
Śrī Leaves the Dānavas and Comes to Indra12.221.28-48
11008 / 15823
Mahābhārata · 12.221.28-48
Devanāgarī

श्रीर् उवाच
स्वधर्मम् अनुतिष्ठत्सु धैर्याद् अचलितेषु च ॥
स्वर्गमार्गाभिरामेषु सत्त्वेषु निरता ह्य् अहम् ॥
दानाध्ययनयज्ञेज्या गुरुदैवतपूजनम् ॥
विप्राणाम् अतिथीनां च तेषां नित्यम् अवर्तत ॥
सुसंमृष्टगृहाश् चासञ् जितस्त्रीका हुताग्नयः ॥
गुरुशुश्रूषवो दान्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥
श्रद्दधाना जितक्रोधा दानशीलानसूयकाः ॥
भृतपुत्रा भृतामात्या भृतदारा ह्य् अनीर्षवः ॥
अमर्षणा न चान्योन्यं स्पृहयन्ति कदा चन ॥
न च जातूपतप्यन्ते धीराः परसमृद्धिभिः ॥
दातारः संगृहीतार आर्याः करुणवेदिनः ॥
महाप्रसादा ऋजवो दृढभक्ता जितेन्द्रियाः ॥
संतुष्टभृत्यसचिवाः कृतज्ञाः प्रियवादिनः ॥
यथार्थमानार्थकरा ह्रीनिषेधा यतव्रताः ॥
नित्यं पर्वसु सुस्नाताः स्वनुलिप्ताः स्वलंकृताः ॥
उपवासतपःशीलाः प्रतीता ब्रह्मवादिनः ॥
नैनान् अभ्युदियात् सूर्यो न चाप्य् आसन् प्रगेनिशाः ॥
रात्रौ दधि च सक्तूंश् च नित्यम् एव व्यवर्जयन् ॥
काल्यं घृतं चान्ववेक्षन् प्रयता ब्रह्मचारिणः ॥
मङ्गलान् अपि चापश्यन् ब्राह्मणांश् चाप्य् अपूजयन् ॥
सदा हि ददतां धर्मः सदा चाप्रतिगृह्णताम् ॥
अर्धं च रात्र्याः स्वपतां दिवा चास्वपतां तथा ॥
कृपणानाथवृद्धानां दुर्बलातुरयोषिताम् ॥
दायं च संविभागं च नित्यम् एवानुमोदताम् ॥
विषण्णं त्रस्तम् उद्विग्नं भयार्तं व्याधिपीडितम् ॥
हृतस्वं व्यसनार्तं च नित्यम् आश्वासयन्ति ते ॥
धर्मम् एवान्ववर्तन्त न हिंसन्ति परस्परम् ॥
अनुकूलाश् च कार्येषु गुरुवृद्धोपसेविनः ॥
पितृदेवातिथींश् चैव यथावत् ते ऽभ्यपूजयन् ॥
अवशेषाणि चाश्नन्ति नित्यं सत्यतपोरताः ॥
नैके ऽश्नन्ति सुसंपन्नं न गच्छन्ति परस्त्रियम् ॥
सर्वभूतेष्व् अवर्तन्त यथात्मनि दयां प्रति ॥
नैवाकाशे न पशुषु नायोनौ न च पर्वसु ॥
इन्द्रियस्य विसर्गं ते ऽरोचयन्त कदा चन ॥
नित्यं दानं तथा दाक्ष्यम् आर्जवं चैव नित्यदा ॥
उत्साहश् चानहंकारः परमं सौहृदं क्षमा ॥
सत्यं दानं तपः शौचं कारुण्यं वाग् अनिष्ठुरा ॥
मित्रेषु चानभिद्रोहः सर्वं तेष्व् अभवत् प्रभो ॥
निद्रा तन्द्रीर् असंप्रीतिर् असूया चानवेक्षिता ॥
अरतिश् च विषादश् च न स्पृहा चाविशन्त तान् ॥
साहम् एवंगुणेष्व् एव दानवेष्व् अवसं पुरा ॥
प्रजासर्गम् उपादाय नैकं युगविपर्ययम् ॥

Transliteración (IAST)

śrīr uvāca
svadharmam anutiṣṭhatsu dhairyād acaliteṣu ca ||
svargamārgābhirāmeṣu sattveṣu niratā hy aham ||
dānādhyayanayajñejyā gurudaivatapūjanam ||
viprāṇām atithīnāṃ ca teṣāṃ nityam avartata ||
susaṃmṛṣṭagṛhāś cāsañ jitastrīkā hutāgnayaḥ ||
guruśuśrūṣavo dāntā brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ ||
śraddadhānā jitakrodhā dānaśīlānasūyakāḥ ||
bhṛtaputrā bhṛtāmātyā bhṛtadārā hy anīrṣavaḥ ||
amarṣaṇā na cānyonyaṃ spṛhayanti kadā cana ||
na ca jātūpatapyante dhīrāḥ parasamṛddhibhiḥ ||
dātāraḥ saṃgṛhītāra āryāḥ karuṇavedinaḥ ||
mahāprasādā ṛjavo dṛḍhabhaktā jitendriyāḥ ||
saṃtuṣṭabhṛtyasacivāḥ kṛtajñāḥ priyavādinaḥ ||
yathārthamānārthakarā hrīniṣedhā yatavratāḥ ||
nityaṃ parvasu susnātāḥ svanuliptāḥ svalaṃkṛtāḥ ||
upavāsatapaḥśīlāḥ pratītā brahmavādinaḥ ||
nainān abhyudiyāt sūryo na cāpy āsan prageniśāḥ ||
rātrau dadhi ca saktūṃś ca nityam eva vyavarjayan ||
kālyaṃ ghṛtaṃ cānvavekṣan prayatā brahmacāriṇaḥ ||
maṅgalān api cāpaśyan brāhmaṇāṃś cāpy apūjayan ||
sadā hi dadatāṃ dharmaḥ sadā cāpratigṛhṇatām ||
ardhaṃ ca rātryāḥ svapatāṃ divā cāsvapatāṃ tathā ||
kṛpaṇānāthavṛddhānāṃ durbalāturayoṣitām ||
dāyaṃ ca saṃvibhāgaṃ ca nityam evānumodatām ||
viṣaṇṇaṃ trastam udvignaṃ bhayārtaṃ vyādhipīḍitam ||
hṛtasvaṃ vyasanārtaṃ ca nityam āśvāsayanti te ||
dharmam evānvavartanta na hiṃsanti parasparam ||
anukūlāś ca kāryeṣu guruvṛddhopasevinaḥ ||
pitṛdevātithīṃś caiva yathāvat te 'bhyapūjayan ||
avaśeṣāṇi cāśnanti nityaṃ satyataporatāḥ ||
naike 'śnanti susaṃpannaṃ na gacchanti parastriyam ||
sarvabhūteṣv avartanta yathātmani dayāṃ prati ||
naivākāśe na paśuṣu nāyonau na ca parvasu ||
indriyasya visargaṃ te 'rocayanta kadā cana ||
nityaṃ dānaṃ tathā dākṣyam ārjavaṃ caiva nityadā ||
utsāhaś cānahaṃkāraḥ paramaṃ sauhṛdaṃ kṣamā ||
satyaṃ dānaṃ tapaḥ śaucaṃ kāruṇyaṃ vāg aniṣṭhurā ||
mitreṣu cānabhidrohaḥ sarvaṃ teṣv abhavat prabho ||
nidrā tandrīr asaṃprītir asūyā cānavekṣitā ||
aratiś ca viṣādaś ca na spṛhā cāviśanta tān ||
sāham evaṃguṇeṣv eva dānaveṣv avasaṃ purā ||
prajāsargam upādāya naikaṃ yugaviparyayam ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
श्रीः उवाचśrīḥ uvācaШри сказала; ответила
स्व धर्मम् अनुतिष्ठत्सुsva dharmam anutiṣṭhatsuв исполняющих свою дхарму; обязанность
धैर्यात् अचलितेषु चdhairyāt acaliteṣu caи от стойкости непоколебимых; твёрдых
स्वर्ग मार्ग अभिरामेषुsvarga mārga abhirāmeṣuв радующихся пути к небу; сварге
सत्त्वेषु निरता हि अहम्sattveṣu niratā hi ahamв существах я радовалась; пребывала
दान अध्ययन यज्ञ इज्याdāna adhyayana yajña ijyāдарение, изучение, жертва и поклонение; служение
गुरु दैवत पूजनम्guru daivata pūjanamпочитание учителей и божеств; уважение
विप्राणाम् अतिथीनाम् चviprāṇām atithīnām caбрахманов и гостей также; пришельцев
तेषाम् नित्यम् अवर्ततteṣām nityam avartataу них постоянно совершалось; присутствовало
सुसंमृष्ट गृहाः च आसन्susaṃmṛṣṭa gṛhāḥ ca āsanдома были хорошо очищены; убраны
जित स्त्रीकाः हुत अग्नयःjita strīkāḥ huta agnayaḥобуздавшие женщин, возливающие в огонь; хозяева
गुरु शुश्रूषवः दान्ताःguru śuśrūṣavaḥ dāntāḥслужащие учителям, сдержанные; послушные
ब्रह्मण्याः सत्य वादिनःbrahmaṇyāḥ satya vādinaḥпочитающие брахманов, правдивые; истинноречивые
श्रद्दधानाः जित क्रोधाःśraddadhānāḥ jita krodhāḥверующие, победившие гнев; сдержанные
दान शीलाः अनसूयकाःdāna śīlāḥ anasūyakāḥщедрого нрава, независтливые; без злобы
भृत पुत्राः भृत अमात्याःbhṛta putrāḥ bhṛta amātyāḥсодержащие сыновей и советников; служителей
भृत दाराः हि अनीर्षवःbhṛta dārāḥ hi anīrṣavaḥсодержащие жён, независтливые; домочадцев
अमर्षणाः न च अन्योन्यम्amarṣaṇāḥ na ca anyonyamне нетерпимые друг к другу; не злобные
स्पृहयन्ति कदा चनspṛhayanti kadā canaне завидуют никогда; не желают чужого
न च जातु उपतप्यन्तेna ca jātu upatapyanteи никогда не мучаются; не страдают
धीराः पर समृद्धिभिःdhīrāḥ para samṛddhibhiḥстойкие чужим процветанием; успехом
दातारः संगृहीतारःdātāraḥ saṃgṛhītāraḥдарители и собиратели; бережливые
आर्याः करुण वेदिनःāryāḥ karuṇa vedinaḥблагородные, знающие сострадание; милосердные
महा प्रसादाः ऋजवःmahā prasādāḥ ṛjavaḥвеликодушные, прямые; искренние
दृढ भक्ताः जित इन्द्रियाःdṛḍha bhaktāḥ jita indriyāḥтвёрдо преданные, победившие чувства; сдержанные
संतुष्ट भृत्य सचिवाःsaṃtuṣṭa bhṛtya sacivāḥслуги и советники довольны; удовлетворённые
कृत ज्ञाः प्रिय वादिनःkṛta jñāḥ priya vādinaḥблагодарные, говорящие приятное; доброе
यथा अर्थ मान अर्थ कराःyathā artha māna artha karāḥделающие честь и пользу по делу; уместно
ह्री निषेधाः यत व्रताःhrī niṣedhāḥ yata vratāḥудерживаемые стыдом, соблюдающие обеты; сдержанные
नित्यम् पर्वसु सुस्नाताःnityam parvasu susnātāḥвсегда в праздники хорошо омытые; ритуально
सु अनुलिप्ताः सु अलंकृताःsu anuliptāḥ su alaṃkṛtāḥхорошо умащённые, хорошо украшенные; нарядные
उपवास तपः शीलाःupavāsa tapaḥ śīlāḥпост и тапас как нрав; обычай
प्रतीताः ब्रह्म वादिनःpratītāḥ brahma vādinaḥуверенные, говорящие о Брахмане; ведийские
न एनान् अभ्युदियात् सूर्यःna enān abhyudiyāt sūryaḥих не заставало восходящее солнце; спящими
न च अपि आसन्na ca api āsanи также не были; не находились
प्रगे निशाःprage niśāḥранние ночи; ранний сон
रात्रौ दधि च सक्तून् चrātrau dadhi ca saktūn caночью творог и муку; сатту
नित्यम् एव व्यवर्जयन्nityam eva vyavarjayanвсегда именно избегали; оставляли
काल्यम् घृतम् च अन्ववेक्षन्kālyam ghṛtam ca anvavekṣanутром на гхи смотрели; созерцали
प्रयताः ब्रह्मचारिणःprayatāḥ brahmacāriṇaḥчистые, целомудренные; собранные
मङ्गलान् अपि च अपश्यन्maṅgalān api ca apaśyanи благие вещи видели; знаки
ब्राह्मणान् च अपि अपूजयन्brāhmaṇān ca api apūjayanи брахманов также почитали; уважали
सदा हि ददताम् धर्मःsadā hi dadatām dharmaḥвсегда ведь дхарма дающих; дарителей
सदा च अप्रतिगृह्णताम्sadā ca apratigṛhṇatāmи всегда не принимающих; не берущих
अर्धम् च रात्र्याः स्वपताम्ardham ca rātryāḥ svapatāmи половину ночи спящих; отдыхающих
दिवा च अस्वपताम् तथाdivā ca asvapatām tathāи днём не спящих также; бодрствующих
कृपण अनाथ वृद्धानाम्kṛpaṇa anātha vṛddhānāmбедных, сирот и стариков; беспомощных
दुर्बल आतुर योषिताम्durbala ātura yoṣitāmслабых, больных и женщин; страдающих
दायम् च संविभागम् चdāyam ca saṃvibhāgam caдолю и разделение; поддержку
नित्यम् एव अनुमोदताम्nityam eva anumodatāmвсегда именно одобряли; поощряли
विषण्णम् त्रस्तम् उद्विग्नम्viṣaṇṇam trastam udvignamунылого, испуганного, встревоженного; смущённого
भय आर्तम् व्याधि पीडितम्bhaya ārtam vyādhi pīḍitamмучимого страхом, болезнью поражённого; больного
हृत स्वम् व्यसन आर्तम् चhṛta svam vyasana ārtam caлишённого имущества и бедой мучимого; несчастного
नित्यम् आश्वासयन्ति तेnityam āśvāsayanti teони всегда утешали; ободряли
धर्मम् एव अन्ववर्तन्तdharmam eva anvavartantaтолько дхарме следовали; держались
न हिंसन्ति परस्परम्na hiṃsanti parasparamне вредили друг другу; не ранили
अनुकूलाः च कार्येषुanukūlāḥ ca kāryeṣuи благожелательные в делах; содействующие
गुरु वृद्ध उपसेविनःguru vṛddha upasevinaḥслужащие учителям и старшим; почитающие
पितृ देव अतिथीन् च एवpitṛ deva atithīn ca evaотцов, богов и гостей именно; также
यथावत् ते अभ्यपूजयन्yathāvat te abhyapūjayanкак следует они почитали; поклонялись
अवशेषाणि च अश्नन्तिavaśeṣāṇi ca aśnantiи остатки ели; после подношения
नित्यम् सत्य तपः रताःnityam satya tapaḥ ratāḥвсегда радующиеся истине и тапасу; подвигу
न एके अश्नन्ति सुसंपन्नम्na eke aśnanti susaṃpannamне одни ели хорошо приготовленное; пищу
न गच्छन्ति पर स्त्रियम्na gacchanti para striyamне ходили к чужой женщине; жене
सर्व भूतेषु अवर्तन्तsarva bhūteṣu avartantaко всем существам относились; поступали
यथा आत्मनि दयाम् प्रतिyathā ātmani dayām pratiкак к себе, с состраданием; милостью
न एव आकाशे न पशुषुna eva ākāśe na paśuṣuни в открытом месте, ни среди скота; животных
न अयोनौ न च पर्वसुna ayonau na ca parvasuни неподобающе, ни в праздники; священные дни
इन्द्रियस्य विसर्गम् तेindriyasya visargam teизлияние чувства они; половое
अरोचयन्त कदा चनarocayanta kadā canaне одобряли никогда; не желали
नित्यम् दानम् तथा दाक्ष्यम्nityam dānam tathā dākṣyamпостоянно дарение, также умение; искусность
आर्जवम् च एव नित्यदाārjavam ca eva nityadāи прямота именно всегда; искренность
उत्साहः च अनहंकारःutsāhaḥ ca anahaṃkāraḥи усердие, отсутствие эгоизма; гордыни
परमम् सौहृदम् क्षमाparamam sauhṛdam kṣamāвысшая дружелюбность, терпение; прощение
सत्यम् दानम् तपः शौचम्satyam dānam tapaḥ śaucamистина, дарение, тапас, чистота; очищение
कारुण्यम् वाक् अनिष्ठुराkāruṇyam vāk aniṣṭhurāсострадание, речь не грубая; мягкая
मित्रेषु च अनभिद्रोहःmitreṣu ca anabhidrohaḥи недружелюбия к друзьям нет; неверности
सर्वम् तेषु अभवत् प्रभोsarvam teṣu abhavat prabhoвсё было у них, владыка; присутствовало
निद्रा तन्द्रीः असंप्रीतिःnidrā tandrīḥ asaṃprītiḥсонливость, вялость, недовольство; неприязнь
असूया च अनवेक्षिताasūyā ca anavekṣitāи зависть, невнимательность; небрежность
अरतिः च विषादः चaratiḥ ca viṣādaḥ caи отвращение, и уныние; печаль
न स्पृहा च आविशन्त तान्na spṛhā ca āviśanta tānи жадность не входили в них; желание
सा अहम् एवम् गुणेषु एवsā aham evam guṇeṣu evaя в таких качествах именно; добродетелях
दानवेषु अवसम् पुराdānaveṣu avasam purāсреди данавов жила прежде; раньше
प्रजा सर्गम् उपादायprajā sargam upādāyaначиная от творения существ; поколений
न एकम् युग विपर्ययम्na ekam yuga viparyayamне одну смену юг; многие
Traducción

Шри сказала: «Я была привязана к тем существам, которые исполняли свою дхарму, были непоколебимы в стойкости и радовались пути к небу. У них постоянно были дарение, изучение, жертвоприношение, поклонение, почитание учителей, божеств, брахманов и гостей. Их дома были чисто убраны; они возливали в огонь, служили учителям, были сдержанны, почитали брахманов и говорили правду. Они верили, побеждали гнев, были щедры и независтливы, содержали сыновей, советников и жён, никому не завидовали. Стойкие, они никогда не желали чужого и не мучились от процветания других. Они были дарителями и бережливыми хозяевами, благородными, милосердными, великодушными, прямыми, твёрдо преданными и победившими чувства. Их слуги и советники были довольны; они были благодарны, говорили приятное, умели оказывать честь и помощь по делу, удерживались стыдом и соблюдали обеты. В праздничные дни они совершали омовение, умащались, украшались, постились, совершали тапас и говорили о Брахмане. Солнце не заставало их спящими, и ранняя ночь не заставала их без бодрствования; ночью они избегали творога и сактy, утром созерцали гхи, были чисты и целомудренны, смотрели на благие знаки и почитали брахманов. Их дхарма была в том, чтобы давать и не брать, спать лишь половину ночи и не спать днём. Они всегда одобряли помощь бедным, сиротам, старикам, слабым, больным и женщинам; утешали унылых, испуганных, встревоженных, больных, лишённых имущества и мучимых бедой. Они следовали одной дхарме, не вредили друг другу, помогали в делах, служили учителям и старшим, как следует почитали отцов, богов и гостей и ели только остатки. Они не ели хорошую пищу в одиночку, не ходили к чужим жёнам, ко всем существам относились с состраданием, как к себе. Они никогда не одобряли полового излияния в неподобающих местах, среди животных или в священные дни. Постоянные дарение, умение, прямота, усердие, отсутствие гордыни, дружелюбие, терпение, истина, тапас, чистота, сострадание, мягкая речь и верность друзьям - всё это было у них, владыка. Сонливость, вялость, недовольство, зависть, небрежность, отвращение, уныние и жадность не входили в них. Поэтому я жила среди данавов с начала творения существ, в течение многих смен юг».

Versión

1db0127f59fb · publicado 21 jun 2026, 9:42:11 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con