Mahābhārata
Vyāsa Teaches Śuka Cosmology, Time, and Yuga-Dharma12.224.19-31
11023 / 15823
Mahābhārata · 12.224.19-31
Devanāgarī

चत्वार्य् आहुः सहस्राणि वर्षाणां तत् कृतं युगम् ॥
तस्य तावच् छती संध्या संध्यांशश् च तथाविधः ॥
इतरेषु ससंध्येषु ससंध्यांशेषु च त्रिषु ॥
एकापायेन संयान्ति सहस्राणि शतानि च ॥
एतानि शाश्वतांल् लोकान् धारयन्ति सनातनान् ॥
एतद् ब्रह्मविदां तात विदितं ब्रह्म शाश्वतम् ॥
चतुष्पात् सकलो धर्मः सत्यं चैव कृते युगे ॥
नाधर्मेणागमः कश् चित् परस् तस्य प्रवर्तते ॥
इतरेष्व् आगमाद् धर्मः पादशस् त्व् अवरोप्यते ॥
चौरिकानृतमायाभिर् अधर्मश् चोपचीयते ॥
अरोगाः सर्वसिद्धार्थाश् चतुर्वर्षशतायुषः ॥
कृते त्रेतादिष्व् एतेषां पादशो ह्रसते वयः ॥
वेदवादाश् चानुयुगं ह्रसन्तीति च नः श्रुतम् ॥
आयूंषि चाशिषश् चैव वेदस्यैव च यत् फलम् ॥
अन्ये कृतयुगे धर्मास् त्रेतायां द्वापरे ऽपरे ॥
अन्ये कलियुगे धर्मा यथाशक्तिकृता इव ॥
तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानम् उत्तमम् ॥
द्वापरे यज्ञम् एवाहुर् दानम् एव कलौ युगे ॥
एतां द्वादशसाहस्रीं युगाख्यां कवयो विदुः ॥
सहस्रं परिवृत्तं तद् ब्राह्मं दिवसम् उच्यते ॥
रात्रिस् तावत् तिथी ब्राह्मी तदादौ विश्वम् ईश्वरः ॥
प्रलये ऽध्यात्मम् आविश्य सुप्त्वा सो ऽन्ते विबुध्यते ॥
सहस्रयुगपर्यन्तम् अहर् यद् ब्रह्मणो विदुः ॥
रात्रिं युगसहस्रान्तां ते ऽहोरात्रविदो जनाः ॥
प्रतिबुद्धो विकुरुते ब्रह्माक्षय्यं क्षपाक्षये ॥
सृजते च महद् भूतं तस्माद् व्यक्तात्मकं मनः ॥

Transliteración (IAST)

catvāry āhuḥ sahasrāṇi varṣāṇāṃ tat kṛtaṃ yugam ||
tasya tāvac chatī saṃdhyā saṃdhyāṃśaś ca tathāvidhaḥ ||
itareṣu sasaṃdhyeṣu sasaṃdhyāṃśeṣu ca triṣu ||
ekāpāyena saṃyānti sahasrāṇi śatāni ca ||
etāni śāśvatāṃl lokān dhārayanti sanātanān ||
etad brahmavidāṃ tāta viditaṃ brahma śāśvatam ||
catuṣpāt sakalo dharmaḥ satyaṃ caiva kṛte yuge ||
nādharmeṇāgamaḥ kaś cit paras tasya pravartate ||
itareṣv āgamād dharmaḥ pādaśas tv avaropyate ||
caurikānṛtamāyābhir adharmaś copacīyate ||
arogāḥ sarvasiddhārthāś caturvarṣaśatāyuṣaḥ ||
kṛte tretādiṣv eteṣāṃ pādaśo hrasate vayaḥ ||
vedavādāś cānuyugaṃ hrasantīti ca naḥ śrutam ||
āyūṃṣi cāśiṣaś caiva vedasyaiva ca yat phalam ||
anye kṛtayuge dharmās tretāyāṃ dvāpare 'pare ||
anye kaliyuge dharmā yathāśaktikṛtā iva ||
tapaḥ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ jñānam uttamam ||
dvāpare yajñam evāhur dānam eva kalau yuge ||
etāṃ dvādaśasāhasrīṃ yugākhyāṃ kavayo viduḥ ||
sahasraṃ parivṛttaṃ tad brāhmaṃ divasam ucyate ||
rātris tāvat tithī brāhmī tadādau viśvam īśvaraḥ ||
pralaye 'dhyātmam āviśya suptvā so 'nte vibudhyate ||
sahasrayugaparyantam ahar yad brahmaṇo viduḥ ||
rātriṃ yugasahasrāntāṃ te 'horātravido janāḥ ||
pratibuddho vikurute brahmākṣayyaṃ kṣapākṣaye ||
sṛjate ca mahad bhūtaṃ tasmād vyaktātmakaṃ manaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
चत्वारि आहुः सहस्राणिcatvāri āhuḥ sahasrāṇiчетыре тысячи называют; говорят
वर्षाणाम् तत् कृतम् युगम्varṣāṇām tat kṛtam yugamлет - это Крита-юга; период
तस्य तावत् शती संध्याtasya tāvat śatī saṃdhyāего сандхья столько сотен; заря
संध्या अंशः च तथा विधःsaṃdhyā aṃśaḥ ca tathā vidhaḥи часть сандхьи такая же; сумерки
इतरेषु स संध्येषुitareṣu sa saṃdhyeṣuв остальных с сандхьями; югах
स संध्या अंशेषु च त्रिषुsa saṃdhyā aṃśeṣu ca triṣuи с частями сандхьи в трёх; периодах
एक अपायेन संयान्तिeka apāyena saṃyāntiс убыванием на один идут; сокращаются
सहस्राणि शतानि चsahasrāṇi śatāni caтысячи и сотни; меры
एतानि शाश्वतान् लोकान्etāni śāśvatān lokānэти вечные миры; локи
धारयन्ति सनातनान्dhārayanti sanātanānподдерживают изначальные; вечные
एतत् ब्रह्म विदाम् तातetat brahma vidām tātaэто у знатоков Брахмана, сын; дорогой
विदितम् ब्रह्म शाश्वतम्viditam brahma śāśvatamизвестно как вечный Брахман; знание
चतुष्पात् सकलः धर्मःcatuṣpāt sakalaḥ dharmaḥчетвероногая полная дхарма; целиком
सत्यम् च एव कृते युगेsatyam ca eva kṛte yugeи истина именно в Крита-юге; правда
न अधर्मेण आगमः कः चित्na adharmeṇa āgamaḥ kaḥ citникакого прихода адхармы; появления
परः तस्य प्रवर्ततेparaḥ tasya pravartateпосле неё не происходит; не возникает
इतरेषु आगमात् धर्मःitareṣu āgamāt dharmaḥв других с приходом времени дхарма; югах
पादशः तु अवरोप्यतेpādaśaḥ tu avaropyateпо одной стопе снимается; убывает
चौरिका अनृत मायाभिःcaurikā anṛta māyābhiḥворовством, ложью и обманом; майей
अधर्मः च उपचीयतेadharmaḥ ca upacīyateи адхарма возрастает; увеличивается
अरोगाः सर्व सिद्ध अर्थाःarogāḥ sarva siddha arthāḥбезболезненные, достигшие всех целей; успешные
चतुर् वर्ष शत आयुषःcatur varṣa śata āyuṣaḥс жизнью в четыреста лет; возрастом
कृते त्रेतादिषु एतेषाम्kṛte tretādiṣu eteṣāmв Крита, Трета и следующих; югах
पादशः ह्रसते वयःpādaśaḥ hrasate vayaḥпо четверти уменьшается возраст; жизнь
वेद वादाः च अनु युगम्veda vādāḥ ca anu yugamи ведийские учения от юги к юге; слова
ह्रसन्ति इति च नः श्रुतम्hrasanti iti ca naḥ śrutamубывают - так нами услышано; известно
आयूंषि च आशिषः च एवāyūṃṣi ca āśiṣaḥ ca evaи жизни, и благословения; долголетие
वेदस्य एव च यत् फलम्vedasya eva ca yat phalamи тот плод Веды; ведийского знания
अन्ये कृत युगे धर्माःanye kṛta yuge dharmāḥиные дхармы в Крита-юге; законы
त्रेतायाम् द्वापरे अपरेtretāyām dvāpare apareв Трете иные, в Двапаре другие; отличные
अन्ये कलि युगे धर्माःanye kali yuge dharmāḥиные дхармы в Кали-юге; законы
यथा शक्ति कृताः इवyathā śakti kṛtāḥ ivaкак бы созданные по силе; возможности
तपः परम् कृत युगेtapaḥ param kṛta yugeтапас высший в Крита-юге; подвижничество
त्रेतायाम् ज्ञानम् उत्तमम्tretāyām jñānam uttamamв Трете высшее знание; джняна
द्वापरे यज्ञम् एव आहुःdvāpare yajñam eva āhuḥв Двапаре называют именно жертву; яджню
दानम् एव कलौ युगेdānam eva kalau yugeв Кали-юге именно дарение; дану
एताम् द्वादश साहस्रीम्etām dvādaśa sāhasrīmэту двенадцатитысячную; меру
युग आख्याम् कवयः विदुःyuga ākhyām kavayaḥ viduḥмудрецы знают как югу; название
सहस्रम् परिवृत्तम् तत्sahasram parivṛttam tatтысяча таких оборотов; прошедших
ब्राह्मम् दिवसम् उच्यतेbrāhmam divasam ucyateназывается днём Брахмы; брахмическим
रात्रिः तावत् तिथिः ब्राह्मीrātriḥ tāvat tithiḥ brāhmīночь столько же, брахмическая тити; мера
तद् आदौ विश्वम् ईश्वरःtad ādau viśvam īśvaraḥв её начале Господь вселенную; Ишвара
प्रलये अध्यात्मम् आविश्यpralaye adhyātmam āviśyaв растворении, войдя в Себя; внутрь
सुप्त्वा सः अन्ते विबुध्यतेsuptvā saḥ ante vibudhyateпоспав, в конце пробуждается; просыпается
सहस्र युग पर्यन्तम्sahasra yuga paryantamдлящееся тысячу юг; предел
अहः यत् ब्रह्मणः विदुःahaḥ yat brahmaṇaḥ viduḥчто знают как день Брахмы; сутки
रात्रिम् युग सहस्र अन्ताम्rātrim yuga sahasra antāmночь, оканчивающуюся тысячей юг; такую же
ते अहोरात्र विदः जनाःte ahorātra vidaḥ janāḥте люди знают день и ночь; знатоки
प्रतिबुद्धः विकुरुतेpratibuddhaḥ vikuruteпробудившись, он изменяет; разворачивает
ब्रह्म अक्षय्यम् क्षपा क्षयेbrahma akṣayyam kṣapā kṣayeнеистощимый Брахма при конце ночи; космос
सृजते च महत् भूतम्sṛjate ca mahat bhūtamи творит великое существо; махат
तस्मात् व्यक्त आत्मकम् मनःtasmāt vyakta ātmakam manaḥиз него ум проявленной природы; манас
Traducción

«Крита-югу называют состоящей из четырёх тысяч лет; её сандхья составляет столько же сотен, и сандхьянша такова же. В остальных трёх югах, вместе с их сандхьями и сандхьяншами, тысячи и сотни уменьшаются на одну. Эти меры поддерживают вечные, изначальные миры; у знатоков Брахмана это известно как вечный Брахман. В Крита-юге дхарма целостна, словно стоит на четырёх ногах, и истина полна; никакой приход адхармы тогда не действует. В следующих югах дхарма с приходом времени убывает по одной стопе, а адхарма возрастает через воровство, ложь и обман. Люди без болезней, достигшие всех целей, живут четыреста лет; от Крита к Трете и дальше их век убывает по четверти. Мы слышали, что от юги к юге убывают ведийские учения, срок жизни, благословения и плод Веды. В Крита-юге одни дхармы, в Трете другие, в Двапаре иные, а в Кали - ещё иные, словно установленные по доступной силе. В Крита-юге высшим является тапас, в Трете - знание, в Двапаре - жертва, а в Кали - дарение. Мудрецы знают эту двенадцатитысячную меру как югу. Тысяча таких циклов называется днём Брахмы, и такая же мера составляет брахмическую ночь. В начале этой ночи, при растворении, Господь, войдя в Себя, спит, а в конце пробуждается. Кто знает день Брахмы длиной в тысячу юг и ночь, также завершающуюся тысячей юг, тот знает брахмические сутки. Пробудившись при конце ночи, неистощимый Брахма разворачивает творение: создаёт махат, а из него - ум проявленной природы».

Versión

3d9dccd97c4b · publicado 21 jun 2026, 8:45:22 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con