Mahābhārata
Vyāsa Teaches Vidyā as the Supreme Goal12.229.11-18
11049 / 15823
Mahābhārata · 12.229.11-18
Devanāgarī

भूतानां जन्म सर्वेषां विविधानां चतुर्विधम् ॥
जराय्वण्डम् अथोद्भेदं स्वेदं चाप्य् उपलक्षयेत् ॥
स्थावरेभ्यो विशिष्टानि जङ्गमान्य् उपलक्षयेत् ॥
उपपन्नं हि यच् चेष्टा विशिष्येत विशेष्ययोः ॥
आहुर् द्विबहुपादानि जङ्गमानि द्वयानि च ॥
बहुपाद्भ्यो विशिष्टानि द्विपादानि बहून्य् अपि ॥
द्विपदानि द्वयान्य् आहुः पार्थिवानीतराणि च ॥
पार्थिवानि विशिष्टानि तानि ह्य् अन्नानि भुञ्जते ॥
पार्थिवानि द्वयान्य् आहुर् मध्यमान्य् उत्तमानि च ॥
मध्यमानि विशिष्टानि जातिधर्मोपधारणात् ॥
मध्यमानि द्वयान्य् आहुर् धर्मज्ञानीतराणि च ॥
धर्मज्ञानि विशिष्टानि कार्याकार्योपधारणात् ॥
धर्मज्ञानि द्वयान्य् आहुर् वेदज्ञानीतराणि च ॥
वेदज्ञानि विशिष्टानि वेदो ह्य् एषु प्रतिष्ठितः ॥
वेदज्ञानि द्वयान्य् आहुः प्रवक्तॄणीतराणि च ॥
प्रवक्तॄणि विशिष्टानि सर्वधर्मोपधारणात् ॥

Transliteración (IAST)

bhūtānāṃ janma sarveṣāṃ vividhānāṃ caturvidham ||
jarāyvaṇḍam athodbhedaṃ svedaṃ cāpy upalakṣayet ||
sthāvarebhyo viśiṣṭāni jaṅgamāny upalakṣayet ||
upapannaṃ hi yac ceṣṭā viśiṣyeta viśeṣyayoḥ ||
āhur dvibahupādāni jaṅgamāni dvayāni ca ||
bahupādbhyo viśiṣṭāni dvipādāni bahūny api ||
dvipadāni dvayāny āhuḥ pārthivānītarāṇi ca ||
pārthivāni viśiṣṭāni tāni hy annāni bhuñjate ||
pārthivāni dvayāny āhur madhyamāny uttamāni ca ||
madhyamāni viśiṣṭāni jātidharmopadhāraṇāt ||
madhyamāni dvayāny āhur dharmajñānītarāṇi ca ||
dharmajñāni viśiṣṭāni kāryākāryopadhāraṇāt ||
dharmajñāni dvayāny āhur vedajñānītarāṇi ca ||
vedajñāni viśiṣṭāni vedo hy eṣu pratiṣṭhitaḥ ||
vedajñāni dvayāny āhuḥ pravaktṝṇītarāṇi ca ||
pravaktṝṇi viśiṣṭāni sarvadharmopadhāraṇāt ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
भूतानाम् जन्म सर्वेषाम्bhūtānām janma sarveṣāmрождение всех существ; живых
विविधानाम् चतुर् विधम्vividhānām catur vidhamразнообразных четырёх видов; четверично
जरायु अण्डम् अथ उद्भेदम्jarāyu aṇḍam atha udbhedamиз утробы, яйца, ростка; прорастания
स्वेदम् च अपि उपलक्षयेत्svedam ca api upalakṣayetи также из влаги следует распознать; пота
स्थावरेभ्यः विशिष्टानिsthāvarebhyaḥ viśiṣṭāniвыше неподвижных; особые
जङ्गमानि उपलक्षयेत्jaṅgamāni upalakṣayetдвижущиеся следует распознать; живые
उपपन्नम् हि यत् चेष्टाupapannam hi yat ceṣṭāведь там, где есть движение; активность
विशिष्येत विशेष्ययोःviśiṣyeta viśeṣyayoḥпревосходит среди различаемых; отличается
आहुः द्वि बहु पादानिāhuḥ dvi bahu pādāniговорят: двуногие и многоногие; многостопные
जङ्गमानि द्वयानि चjaṅgamāni dvayāni caдвижущиеся двух видов; живые
बहु पाद्भ्यः विशिष्टानिbahu pādbhyaḥ viśiṣṭāniвыше многоногих; многостопных
द्विपादानि बहूनि अपिdvipādāni bahūni apiдвуногие, хотя их много; многочисленные
द्विपद आनि द्वयानि आहुःdvipada āni dvayāni āhuḥдвуногих двух видов называют; говорят
पार्थिवानि इतराणि चpārthivāni itarāṇi caземные и иные; неземные
पार्थिवानि विशिष्टानिpārthivāni viśiṣṭāniземные превосходят; особые
तानि हि अन्नानि भुञ्जतेtāni hi annāni bhuñjateведь они пищу едят; питаются зерном
पार्थिवानि द्वयानि आहुःpārthivāni dvayāni āhuḥземных двух видов называют; говорят
मध्यमानि उत्तमानि चmadhyamāni uttamāni caсредние и высшие; лучшие
मध्यमानि विशिष्टानिmadhyamāni viśiṣṭāniсредние превосходят; особые
जाति धर्म उपधारणात्jāti dharma upadhāraṇātиз-за удержания родовой дхармы; видового закона
मध्यमानि द्वयानि आहुःmadhyamāni dvayāni āhuḥсредних двух видов называют; говорят
धर्म ज्ञानि इतराणि चdharma jñāni itarāṇi caзнающие дхарму и иные; незнающие
धर्म ज्ञानि विशिष्टानिdharma jñāni viśiṣṭāniзнающие дхарму превосходят; особые
कार्य अकार्य उपधारणात्kārya akārya upadhāraṇātиз-за понимания должного и недолжного; дела
धर्म ज्ञानि द्वयानि आहुःdharma jñāni dvayāni āhuḥзнающих дхарму двух видов называют; говорят
वेद ज्ञानि इतराणि चveda jñāni itarāṇi caзнающие Веду и иные; незнающие
वेद ज्ञानि विशिष्टानिveda jñāni viśiṣṭāniзнающие Веду превосходят; особые
वेदः हि एषु प्रतिष्ठितःvedaḥ hi eṣu pratiṣṭhitaḥведь Веда в них утверждена; пребывает
वेद ज्ञानि द्वयानि आहुःveda jñāni dvayāni āhuḥзнающих Веду двух видов называют; говорят
प्रवक्तॄणि इतराणि चpravaktṝṇi itarāṇi caучители и иные; неучители
प्रवक्तॄणि विशिष्टानिpravaktṝṇi viśiṣṭāniучители превосходят; особые
सर्व धर्म उपधारणात्sarva dharma upadhāraṇātиз-за понимания всех дхарм; законов
Traducción

«Рождение всех разнообразных существ бывает четырёх видов: из утробы, из яйца, из ростка и из влаги. Движущихся следует считать выше неподвижных, потому что там, где есть движение, есть особое превосходство. Среди движущихся называют двуногих и многоногих; двуногие, хотя их много, выше многоногих. Двуногих называют двух видов: земные и иные; земные выше, потому что питаются пищей. Земных называют средними и высшими; средние выше благодаря удержанию родовой дхармы. Средних называют двух видов: знающие дхарму и прочие; знающие дхарму выше, потому что различают должное и недолжное. Знающих дхарму называют двух видов: знающие Веду и прочие; знающие Веду выше, потому что Веда утверждена в них. Знающих Веду называют двух видов: учители и прочие; учители выше, потому что удерживают все дхармы».

Versión

50c5eb49269a · publicado 21 jun 2026, 1:59:04 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con