स्यूमरश्मिर् उवाच
यद्य् एषा परमा निष्ठा यद्य् एषा परमा गतिः ॥
गृहस्थान् अव्यपाश्रित्य नाश्रमो ऽन्यः प्रवर्तते ॥
यथा मातरम् आश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ॥
एवं गृहस्थम् आश्रित्य वर्तन्त इतरे ऽऽश्रमाः ॥
गृहस्थ एव यजते गृहस्थस् तप्यते तपः ॥
गार्हस्थ्यम् अस्य धर्मस्य मूलं यत् किं चिद् एजते ॥
प्रजनाद् ध्य् अभिनिर्वृत्ताः सर्वे प्राणभृतो मुने ॥
प्रजनं चाप्य् उतान्यत्र न कथं चन विद्यते ॥
यास् ताः स्युर् बहिर् ओषध्यो बह्व् अरण्यास् तथा द्विज ॥
ओषधिभ्यो बहिर् यस्मात् प्राणी कश् चिन् न विद्यते ॥
कस्यैषा वाग् भवेत् सत्या मोक्षो नास्ति गृहाद् इति ॥
अश्रद्दधानैर् अप्राज्ञैः सूक्ष्मदर्शनवर्जितैः ॥
निराशैर् अलसैः श्रान्तैस् तप्यमानैः स्वकर्मभिः ॥
श्रमस्योपरमो दृष्टः प्रव्रज्या नाम पण्डितैः ॥
त्रैलोक्यस्यैव हेतुर् हि मर्यादा शाश्वती ध्रुवा ॥
ब्राह्मणो नाम भगवाञ् जन्मप्रभृति पूज्यते ॥
प्राग् गर्भाधानान् मन्त्रा हि प्रवर्तन्ते द्विजातिषु ॥
अविश्रम्भेषु वर्तन्ते विश्रम्भेष्व् अप्य् असंशयम् ॥
दाहः पुनः संश्रयणे संस्थिते पात्रभोजनम् ॥
दानं गवां पशूनां वा पिण्डानां चाप्सु मज्जनम् ॥
अर्चिष्मन्तो बर्हिषदः क्रव्यादाः पितरः स्मृताः ॥
मृतस्याप्य् अनुमन्यन्ते मन्त्रा मन्त्राश् च कारणम् ॥
एवं क्रोशत्सु वेदेषु कुतो मोक्षो ऽस्ति कस्य चित् ॥
ऋणवन्तो यदा मर्त्याः पितृदेवद्विजातिषु ॥
श्रिया विहीनैर् अलसैः पण्डितैर् अपलापितम् ॥
वेदवादापरिज्ञानं सत्याभासम् इवानृतम् ॥
न वै पापैर् ह्रियते कृष्यते वा; यो ब्राह्मणो यजते वेदशास्त्रैः ॥
ऊर्ध्वं यज्ञः पशुभिः सार्धम् एति; संतर्पितस् तर्पयते च कामैः ॥
न वेदानां परिभवान् न शाठ्येन न मायया ॥
महत् प्राप्नोति पुरुषो ब्रह्म ब्रह्मणि विन्दति ॥
syūmaraśmir uvāca
yady eṣā paramā niṣṭhā yady eṣā paramā gatiḥ ||
gṛhasthān avyapāśritya nāśramo 'nyaḥ pravartate ||
yathā mātaram āśritya sarve jīvanti jantavaḥ ||
evaṃ gṛhastham āśritya vartanta itare ''śramāḥ ||
gṛhastha eva yajate gṛhasthas tapyate tapaḥ ||
gārhasthyam asya dharmasya mūlaṃ yat kiṃ cid ejate ||
prajanād dhy abhinirvṛttāḥ sarve prāṇabhṛto mune ||
prajanaṃ cāpy utānyatra na kathaṃ cana vidyate ||
yās tāḥ syur bahir oṣadhyo bahv araṇyās tathā dvija ||
oṣadhibhyo bahir yasmāt prāṇī kaś cin na vidyate ||
kasyaiṣā vāg bhavet satyā mokṣo nāsti gṛhād iti ||
aśraddadhānair aprājñaiḥ sūkṣmadarśanavarjitaiḥ ||
nirāśair alasaiḥ śrāntais tapyamānaiḥ svakarmabhiḥ ||
śramasyoparamo dṛṣṭaḥ pravrajyā nāma paṇḍitaiḥ ||
trailokyasyaiva hetur hi maryādā śāśvatī dhruvā ||
brāhmaṇo nāma bhagavāñ janmaprabhṛti pūjyate ||
prāg garbhādhānān mantrā hi pravartante dvijātiṣu ||
aviśrambheṣu vartante viśrambheṣv apy asaṃśayam ||
dāhaḥ punaḥ saṃśrayaṇe saṃsthite pātrabhojanam ||
dānaṃ gavāṃ paśūnāṃ vā piṇḍānāṃ cāpsu majjanam ||
arciṣmanto barhiṣadaḥ kravyādāḥ pitaraḥ smṛtāḥ ||
mṛtasyāpy anumanyante mantrā mantrāś ca kāraṇam ||
evaṃ krośatsu vedeṣu kuto mokṣo 'sti kasya cit ||
ṛṇavanto yadā martyāḥ pitṛdevadvijātiṣu ||
śriyā vihīnair alasaiḥ paṇḍitair apalāpitam ||
vedavādāparijñānaṃ satyābhāsam ivānṛtam ||
na vai pāpair hriyate kṛṣyate vā; yo brāhmaṇo yajate vedaśāstraiḥ ||
ūrdhvaṃ yajñaḥ paśubhiḥ sārdham eti; saṃtarpitas tarpayate ca kāmaiḥ ||
na vedānāṃ paribhavān na śāṭhyena na māyayā ||
mahat prāpnoti puruṣo brahma brahmaṇi vindati ||
Сьюмарашми сказал: «Если это высшая опора и высшая цель, всё же без опоры на домохозяев ни один другой ашрам не действует. Как все существа живут, опираясь на мать, так и остальные ашрамы существуют, опираясь на грихастху. Именно домохозяин совершает жертву, домохозяин совершает тапас; домохозяйство — корень этой дхармы и всего, что действует. Все живые возникли через рождение, о мудрец, а рождения иначе нигде нет. Даже травы и лесные растения поддерживают жизнь: вне растений никакого живого существа нет. Чьей же истинной была бы речь: “из дома нет освобождения”? Отшельничество часто называют прекращением труда у тех, кто лишён веры, мудрости и тонкого видения, у ленивых и утомлённых собственной кармой. Брахман с рождения почитается как основание вечного порядка трёх миров. Мантры действуют ещё до зачатия у дваждырождённых, действуют и в сомнительных, и в надёжных случаях. Обряды сожжения, поминовения, дарения коров и животных, погружение пинд в воду, почитание разных классов предков — всё это держится на мантрах. Когда Веды так взывают, откуда у смертных, имеющих долги перед предками, богами и дваждырождёнными, может быть освобождение без исполнения? Невежественные, лишённые благополучия и ленивые “мудрецы” говорят лишь подобие истины, потому что не понимают ведического учения. Брахман, жертвующий согласно Ведам и шастрам, не уносится грехами; жертва вместе с животными идёт вверх, и, насыщенная, насыщает желания. Человек достигает великого не презрением к Ведам, не хитростью и не обманом; брахман он обретает в брахмане».
ebe0277c79fe · publicado 21 jun 2026, 7:58:11 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Сьюмарашми защищает грихастху не как бытовую привязанность, а как опору ведического порядка: жертва, мантры, долг перед предками и поддержание других ашрамов зависят от дома.