सो ऽहम् एवंगतो मुक्तो जातास्थस् त्वयि भिक्षुकि ॥
अयथार्थो हि ते वर्णो वक्ष्यामि शृणु तन् मम ॥
सौकुमार्यं तथा रूपं वपुर् अग्र्यं तथा वयः ॥
तवैतानि समस्तानि नियमश् चेति संशयः ॥
यच् चाप्य् अननुरूपं ते लिङ्गस्यास्य विचेष्टितम् ॥
मुक्तो ऽयं स्यान् न वेत्य् अस्माद् धर्षितो मत्परिग्रहः ॥
न च कामसमायुक्ते मुक्ते ऽप्य् अस्ति त्रिदण्डकम् ॥
न रक्ष्यते त्वया चेदं न मुक्तस्यास्ति गोपना ॥
मत्पक्षसंश्रयाच् चायं शृणु यस् ते व्यतिक्रमः ॥
आश्रयन्त्याः स्वभावेन मम पूर्वपरिग्रहम् ॥
प्रवेशस् ते कृतः केन मम राष्ट्रे पुरे तथा ॥
कस्य वा संनिसर्गात् त्वं प्रविष्टा हृदयं मम ॥
वर्णप्रवरमुख्यासि ब्राह्मणी क्षत्रियो ह्य् अहम् ॥
नावयोर् एकयोगो ऽस्ति मा कृथा वर्णसंकरम् ॥
वर्तसे मोक्षधर्मेषु गार्हस्थ्ये त्व् अहम् आश्रमे ॥
अयं चापि सुकष्टस् ते द्वितीयो ऽऽश्रमसंकरः ॥
सगोत्रां वासगोत्रां वा न वेद त्वां न वेत्थ माम् ॥
सगोत्रम् आविशन्त्यास् ते तृतीयो गोत्रसंकरः ॥
अथ जीवति ते भर्ता प्रोषितो ऽप्य् अथ वा क्व चित् ॥
अगम्या परभार्येति चतुर्थो धर्मसंकरः ॥
सा त्वम् एतान्य् अकार्याणि कार्यापेक्षा व्यवस्यसि ॥
अविज्ञानेन वा युक्ता मिथ्याज्ञानेन वा पुनः ॥
अथ वापि स्वतन्त्रासि स्वदोषेणेह केन चित् ॥
यदि किं चिच् छ्रुतं ते ऽस्ति सर्वं कृतम् अनर्थकम् ॥
इदम् अन्यत् तृतीयं ते भावस्पर्शविघातकम् ॥
दुष्टाया लक्ष्यते लिङ्गं प्रवक्तव्यं प्रकाशितम् ॥
न मय्य् एवाभिसंधिस् ते जयैषिण्या जये कृतः ॥
येयं मत्परिषत् कृत्स्ना जेतुम् इच्छसि ताम् अपि ॥
तथा ह्य् एवं पुनश् च त्वं दृष्टिं स्वां प्रतिमुञ्चसि ॥
मत्पक्षप्रतिघाताय स्वपक्षोद्भावनाय च ॥
सा स्वेनामर्षजेन त्वम् ऋद्धिमोहेन मोहिता ॥
भूयः सृजसि योगास्त्रं विषामृतम् इवैकधा ॥
इच्छतोर् हि द्वयोर् लाभः स्त्रीपुंसोर् अमृतोपमः ॥
अलाभश् चाप्य् अरक्तस्य सो ऽत्र दोषो विषोपमः ॥
मा स्प्राक्षीः सधु जानीष्व स्वशास्त्रम् अनुपालय ॥
कृतेयं हि विजिज्ञासा मुक्तो नेति त्वया मम ॥
एतत् सर्वं प्रतिच्छन्नं मयि नार्हसि गूहितुम् ॥
सा यदि त्वं स्वकार्येण यद्य् अन्यस्य महीपतेः ॥
तत्त्वं सत्रप्रतिच्छन्ना मयि नार्हसि गूहितुम् ॥
न राजानं मृषा गच्छेन् न द्विजातिं कथं चन ॥
न स्त्रियं स्त्रीगुणोपेतां हन्युर् ह्य् एते मृषागताः ॥
राज्ञां हि बलम् ऐश्वर्यं ब्रह्म ब्रह्मविदां बलम् ॥
रूपयौवनसौभाग्यं स्त्रीणां बलम् अनुत्तमम् ॥
अत एतैर् बलैर् एते बलिनः स्वार्थम् इच्छता ॥
आर्जवेनाभिगन्तव्या विनाशाय ह्य् अनार्जवम् ॥
सा त्वं जातिं श्रुतं वृत्तं भावं प्रकृतिम् आत्मनः ॥
कृत्यम् आगमने चैव वक्तुम् अर्हसि तत्त्वतः ॥
so 'ham evaṃgato mukto jātāsthas tvayi bhikṣuki ||
ayathārtho hi te varṇo vakṣyāmi śṛṇu tan mama ||
saukumāryaṃ tathā rūpaṃ vapur agryaṃ tathā vayaḥ ||
tavaitāni samastāni niyamaś ceti saṃśayaḥ ||
yac cāpy ananurūpaṃ te liṅgasyāsya viceṣṭitam ||
mukto 'yaṃ syān na vety asmād dharṣito matparigrahaḥ ||
na ca kāmasamāyukte mukte 'py asti tridaṇḍakam ||
na rakṣyate tvayā cedaṃ na muktasyāsti gopanā ||
matpakṣasaṃśrayāc cāyaṃ śṛṇu yas te vyatikramaḥ ||
āśrayantyāḥ svabhāvena mama pūrvaparigraham ||
praveśas te kṛtaḥ kena mama rāṣṭre pure tathā ||
kasya vā saṃnisargāt tvaṃ praviṣṭā hṛdayaṃ mama ||
varṇapravaramukhyāsi brāhmaṇī kṣatriyo hy aham ||
nāvayor ekayogo 'sti mā kṛthā varṇasaṃkaram ||
vartase mokṣadharmeṣu gārhasthye tv aham āśrame ||
ayaṃ cāpi sukaṣṭas te dvitīyo ''śramasaṃkaraḥ ||
sagotrāṃ vāsagotrāṃ vā na veda tvāṃ na vettha mām ||
sagotram āviśantyās te tṛtīyo gotrasaṃkaraḥ ||
atha jīvati te bhartā proṣito 'py atha vā kva cit ||
agamyā parabhāryeti caturtho dharmasaṃkaraḥ ||
sā tvam etāny akāryāṇi kāryāpekṣā vyavasyasi ||
avijñānena vā yuktā mithyājñānena vā punaḥ ||
atha vāpi svatantrāsi svadoṣeṇeha kena cit ||
yadi kiṃ cic chrutaṃ te 'sti sarvaṃ kṛtam anarthakam ||
idam anyat tṛtīyaṃ te bhāvasparśavighātakam ||
duṣṭāyā lakṣyate liṅgaṃ pravaktavyaṃ prakāśitam ||
na mayy evābhisaṃdhis te jayaiṣiṇyā jaye kṛtaḥ ||
yeyaṃ matpariṣat kṛtsnā jetum icchasi tām api ||
tathā hy evaṃ punaś ca tvaṃ dṛṣṭiṃ svāṃ pratimuñcasi ||
matpakṣapratighātāya svapakṣodbhāvanāya ca ||
sā svenāmarṣajena tvam ṛddhimohena mohitā ||
bhūyaḥ sṛjasi yogāstraṃ viṣāmṛtam ivaikadhā ||
icchator hi dvayor lābhaḥ strīpuṃsor amṛtopamaḥ ||
alābhaś cāpy araktasya so 'tra doṣo viṣopamaḥ ||
mā sprākṣīḥ sadhu jānīṣva svaśāstram anupālaya ||
kṛteyaṃ hi vijijñāsā mukto neti tvayā mama ||
etat sarvaṃ praticchannaṃ mayi nārhasi gūhitum ||
sā yadi tvaṃ svakāryeṇa yady anyasya mahīpateḥ ||
tattvaṃ satrapraticchannā mayi nārhasi gūhitum ||
na rājānaṃ mṛṣā gacchen na dvijātiṃ kathaṃ cana ||
na striyaṃ strīguṇopetāṃ hanyur hy ete mṛṣāgatāḥ ||
rājñāṃ hi balam aiśvaryaṃ brahma brahmavidāṃ balam ||
rūpayauvanasaubhāgyaṃ strīṇāṃ balam anuttamam ||
ata etair balair ete balinaḥ svārtham icchatā ||
ārjavenābhigantavyā vināśāya hy anārjavam ||
sā tvaṃ jātiṃ śrutaṃ vṛttaṃ bhāvaṃ prakṛtim ātmanaḥ ||
kṛtyam āgamane caiva vaktum arhasi tattvataḥ ||
«Таков я, освобождённый, и я проникся доверием к тебе, нищенствующая. Но твой облик не соответствует смыслу, и я скажу тебе почему. Твоя нежность, красота, превосходное тело, возраст и твой обет вместе вызывают сомнение. Поведение, не соответствующее этому знаку, возбуждает вопрос: освобождена ты или нет? У человека, соединённого с желанием, даже если он называет себя свободным, триданда становится сомнительным знаком; ты не охраняешь это, а у освобождённого нет нужды что-то скрывать. Выслушай свой проступок: принимая опору в том, что было моим прежним владением, ты вошла в мою сторону. Кем совершён твой вход в моё царство и город? По чьей близости ты вошла в моё сердце? Ты, кажется, главная среди высшей варны, брахманка, а я кшатрий; между нами нет одного брачного соединения, не создавай смешения варн. Ты пребываешь в дхармах мокши, а я в домашнем ашраме; это второе тяжёлое смешение — смешение ашрамов. Я не знаю, саготра ты или нет, и ты не знаешь меня; если входишь в саготру, это третье смешение — смешение готр. Если твой муж жив, пусть даже отсутствует где-то, то чужая жена недоступна: это четвёртое смешение дхармы. Ты решилась на эти недолжные поступки ради какой-то цели: либо по незнанию, либо по ложному знанию, либо по собственной воле из-за какого-то своего недостатка. Если у тебя есть хоть какое-то учение, оно стало напрасным. Есть и другой признак, нарушающий соприкосновение состояний: у испорченной он должен быть открыто назван. Твой замысел направлен не только против меня; стремясь победить, ты хочешь победить и всё моё собрание. Ты снова направляешь свой взгляд, чтобы опровергнуть мою сторону и выставить свою. Обманутая собственной нетерпимостью и гордостью йогической силы, ты снова выпускаешь оружие йоги, смешивая яд и нектар. Для женщины и мужчины, когда оба желают, соединение подобно нектару; но для того, кто не имеет страсти, навязанный союз подобен яду. Не касайся меня; хорошо пойми и соблюдай своё учение. Ты испытала меня, свободен я или нет; теперь не должна скрывать от меня всё это. Если ты пришла ради своего дела или ради другого царя, не скрывай истины под покровом обета. Нельзя лживо идти ни к царю, ни к дваждырождённому, ни к женщине, наделённой женской силой: такие люди губят лжецов. Сила царей — владычество, сила знатоков Брахмана — Брахман, сила женщин — красота, юность и удача. Поэтому к сильным, желая своей цели, надо подходить прямо; непрямота ведёт к гибели. Итак, ты должна истинно сказать свой род, учение, поведение, состояние, природу и цель прихода».
e3d8d6ea0abd · publicado 21 jun 2026, 10:56:12 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Речь Джанаки уже показывает тонкую связанность. Он говорит о свободе от знаков, но немедленно защищает границы «моего царства», «моей стороны», варны, готры и общественного положения.