Mahābhārata
Vyāsa, Nārada, Śuka, and the Seven Winds12.315.35-45
11509 / 15823
Mahābhārata · 12.315.35-45
Devanāgarī

प्राणिनां सर्वतो वायुश् चेष्टा वर्तयते पृथक् ॥
प्राणनाच् चैव भूतानां प्राण इत्य् अभिधीयते ॥
प्रेरयत्य् अभ्रसंघातान् धूमजांश् चोष्मजांश् च यः ॥
प्रथमः प्रथमे मार्गे प्रवहो नाम सो ऽनिलः ॥
अम्बरे स्नेहम् अभ्रेभ्यस् तडिद्भ्यश् चोत्तमद्युतिः ॥
आवहो नाम संवाति द्वितीयः श्वसनो नदन् ॥
उदयं ज्योतिषां शश्वत् सोमादीनां करोति यः ॥
अन्तर्देहेषु चोदानं यं वदन्ति महर्षयः ॥
यश् चतुर्भ्यः समुद्रेभ्यो वायुर् धारयते जलम् ॥
उद्धृत्याददते चापो जीमूतेभ्यो ऽम्बरे ऽनिलः ॥
यो ऽद्भिः संयोज्य जीमूतान् पर्जन्याय प्रयच्छति ॥
उद्वहो नाम वर्षिष्ठस् त्रितीयः स सदागतिः ॥
समुह्यमाना बहुधा येन नीलाः पृथग् घनाः ॥
वर्षमोक्षकृतारम्भास् ते भवन्ति घनाघनाः ॥
संहता येन चाविद्धा भवन्ति नदतां नदाः ॥
रक्षणार्थाय संभूता मेघत्वम् उपयान्ति च ॥
यो ऽसौ वहति देवानां विमानानि विहायसा ॥
चतुर्थः संवहो नाम वायुः स गिरिमर्दनः ॥
येन वेगवता रुग्णा रूक्षेणारुजता रसान् ॥
वायुना विहता मेघा न भवन्ति बलाहकाः ॥
दारुणोत्पातसंचारो नभसः स्तनयित्नुमान् ॥
पञ्चमः स महावेगो विवहो नाम मारुतः ॥

Transliteración (IAST)

prāṇināṃ sarvato vāyuś ceṣṭā vartayate pṛthak ||
prāṇanāc caiva bhūtānāṃ prāṇa ity abhidhīyate ||
prerayaty abhrasaṃghātān dhūmajāṃś coṣmajāṃś ca yaḥ ||
prathamaḥ prathame mārge pravaho nāma so 'nilaḥ ||
ambare sneham abhrebhyas taḍidbhyaś cottamadyutiḥ ||
āvaho nāma saṃvāti dvitīyaḥ śvasano nadan ||
udayaṃ jyotiṣāṃ śaśvat somādīnāṃ karoti yaḥ ||
antardeheṣu codānaṃ yaṃ vadanti maharṣayaḥ ||
yaś caturbhyaḥ samudrebhyo vāyur dhārayate jalam ||
uddhṛtyādadate cāpo jīmūtebhyo 'mbare 'nilaḥ ||
yo 'dbhiḥ saṃyojya jīmūtān parjanyāya prayacchati ||
udvaho nāma varṣiṣṭhas tritīyaḥ sa sadāgatiḥ ||
samuhyamānā bahudhā yena nīlāḥ pṛthag ghanāḥ ||
varṣamokṣakṛtārambhās te bhavanti ghanāghanāḥ ||
saṃhatā yena cāviddhā bhavanti nadatāṃ nadāḥ ||
rakṣaṇārthāya saṃbhūtā meghatvam upayānti ca ||
yo 'sau vahati devānāṃ vimānāni vihāyasā ||
caturthaḥ saṃvaho nāma vāyuḥ sa girimardanaḥ ||
yena vegavatā rugṇā rūkṣeṇārujatā rasān ||
vāyunā vihatā meghā na bhavanti balāhakāḥ ||
dāruṇotpātasaṃcāro nabhasaḥ stanayitnumān ||
pañcamaḥ sa mahāvego vivaho nāma mārutaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
प्राणिनाम् सर्वतः वायुःprāṇinām sarvataḥ vāyuḥу живых повсюду ветер; жизненный воздух
चेष्टाः वर्तयते पृथक्ceṣṭāḥ vartayate pṛthakзаставляет действия идти отдельно; движения
प्राणनात् च एव भूतानाम्prāṇanāt ca eva bhūtānāmи именно из-за дыхания существ; живления
प्राणः इति अभिधीयतेprāṇaḥ iti abhidhīyateназывается Прана; так именуется
प्रेरयति अभ्र संघातान्prerayati abhra saṃghātānгонит скопления облаков; тучи
धूमजान् च उष्मजान् चdhūmajān ca uṣmajān caи рождённые дымом и жаром; испарением
यःyaḥкоторый; тот
प्रथमः प्रथमे मार्गेprathamaḥ prathame mārgeпервый на первом пути; маршруте
प्रवहः नाम सः अनिलःpravahaḥ nāma saḥ anilaḥтот ветер по имени Праваха; воздух
अम्बरे स्नेहम् अभ्रेभ्यःambare sneham abhrebhyaḥв небе влагу из облаков; маслянистость
तडिद्भ्यः च उत्तम द्युतिःtaḍidbhyaḥ ca uttama dyutiḥи из молний, высшего сияния; блеска
आवहः नाम संवातिāvahaḥ nāma saṃvātiпо имени Аваха дует; веет
द्वितीयः श्वसनः नदन्dvitīyaḥ śvasanaḥ nadanвторой ветер, звучащий; шумящий
उदयम् ज्योतिषाम् शश्वत्udayam jyotiṣām śaśvatпостоянный восход светил; солнца и звёзд
सोमादीनाम् करोति यःsomādīnām karoti yaḥлуны и прочих совершает; вызывает
अन्तर् देहेषु च उदानम्antar deheṣu ca udānamи внутри тел Удану; внутренний воздух
यम् वदन्ति महर्षयःyam vadanti maharṣayaḥкоторый называют великие риши; мудрецы
यः चतुर्भ्यः समुद्रेभ्यःyaḥ caturbhyaḥ samudrebhyaḥкоторый из четырёх океанов; морей
वायुः धारयते जलम्vāyuḥ dhārayate jalamветер удерживает воду; несёт
उद्धृत्य आददते च आपःuddhṛtya ādadate ca āpaḥподняв, забирает воды; влагу
जीमूतेभ्यः अम्बरे अनिलःjīmūtebhyaḥ ambare anilaḥиз облаков в небе ветер; воздух
यः अद्भिः संयोज्य जीमूतान्yaḥ adbhiḥ saṃyojya jīmūtānкоторый, соединив облака с водами; тучи
पर्जन्याय प्रयच्छतिparjanyāya prayacchatiпередаёт Парджанье; дождевому богу
उद्वहः नाम वर्षिष्ठःudvahaḥ nāma varṣiṣṭhaḥпо имени Удваха, самый дождевой; несущий вверх
तृतीयः सः सदा गतिःtṛtīyaḥ saḥ sadā gatiḥтот третий, всегда движущийся; вечно идущий
समुह्यमानाः बहुधा येनsamuhyamānāḥ bahudhā yenaкоторым разносятся многими способами; перемещаются
नीलाः पृथक् घनाःnīlāḥ pṛthak ghanāḥсиние отдельные облака; тучи
वर्ष मोक्ष कृत आरम्भाःvarṣa mokṣa kṛta ārambhāḥначавшие выпускать дождь; готовые пролить
ते भवन्ति घन आघनाःte bhavanti ghana āghanāḥони становятся плотными облаками; тучами
संहताः येन च अविद्धाःsaṃhatāḥ yena ca aviddhāḥкоторым собранные и пробитые; сбиваемые
भवन्ति नदताम् नदाःbhavanti nadatām nadāḥстановятся звуками гремящих; раскатами
रक्षण अर्थाय संभूताःrakṣaṇa arthāya saṃbhūtāḥвозникшие ради защиты; сохранения
मेघत्वम् उपयान्ति चmeghatvam upayānti caи достигают состояния облаков; становятся тучами
यः असौ वहति देवानाम्yaḥ asau vahati devānāmкоторый несёт богов; для богов
विमानानि विहायसाvimānāni vihāyasāвоздушные колесницы по небу; в пространстве
चतुर्थः संवहः नामcaturthaḥ saṃvahaḥ nāmaчетвёртый по имени Самваха; ветер
वायुः सः गिरि मर्दनःvāyuḥ saḥ giri mardanaḥтот ветер, дробящий горы; сокрушитель
येन वेगवता रुग्णाःyena vegavatā rugṇāḥкоторым быстрым разбитые; сломленные
रूक्षेण अरुजता रसान्rūkṣeṇa arujatā rasānсухим, повреждающим соки; влаги
वायुना विहता मेघाःvāyunā vihatā meghāḥветром поражённые облака; разогнанные
न भवन्ति बलाहकाःna bhavanti balāhakāḥне становятся тучами; дождевыми облаками
दारुण उत्पात संचारःdāruṇa utpāta saṃcāraḥстрашных бедствий движение; носитель
नभसः स्तनयित्नुमान्nabhasaḥ stanayitnumānгромоносный в небе; с раскатами
पञ्चमः सः महा वेगःpañcamaḥ saḥ mahā vegaḥпятый тот великоскоростной; мощный
विवहः नाम मारुतःvivahaḥ nāma mārutaḥветер по имени Виваха; марут
Traducción

«У живых существ ветер повсюду отдельно приводит в движение разные действия; поскольку он оживляет существа дыханием, он называется Прана. Первый ветер, на первом пути, зовётся Праваха: он гонит скопления облаков, рождённых дымом и жаром. Второй звучащий ветер называется Аваха: он приносит влагу из облаков и молний в небе и постоянно вызывает восход светил, начиная с луны; великие риши называют его также Уданой внутри тел. Ветер, который удерживает воду четырёх океанов, поднимает её и забирает из облаков в небе, соединяет тучи с водами и передаёт их Парджанье, зовётся Удваха; он третий, самый дождевой и вечно движущийся. Им синие облака разносятся разными путями, готовятся освободить дождь и становятся плотными тучами. Им же облака собираются, пронзаются, становятся гремящими раскатами и ради защиты приобретают состояние облаков. Четвёртый ветер, Самваха, несёт по небу воздушные колесницы богов; это ветер, сокрушающий горы. Когда облака поражены его быстрым, сухим и высушивающим порывом, они уже не становятся дождевыми тучами. Пятый ветер, великий по скорости и называемый Виваха, движется в небе с грозными бедствиями и громом».

Versión

0114ecaf1752 · publicado 21 jun 2026, 7:39:11 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con