वैशंपायन उवाच
अहो गूढतमः प्रश्नस् त्वया पृष्टो जनेश्वर ॥
नातप्ततपसा ह्य् एष नावेदविदुषा तथा ॥
नापुराणविदा चापि शक्यो व्याहर्तुम् अञ्जसा ॥
हन्त ते कथयिष्यामि यन् मे पृष्टः पुरा गुरुः ॥
कृष्णद्वैपायनो व्यासो वेदव्यासो महान् ऋषिः ॥
सुमन्तुर् जैमिनिश् चैव पैलश् च सुदृढव्रतः ॥
अहं चतुर्थः शिष्यो वै पञ्चमश् च शुकः स्मृतः ॥
एतान् समागतान् सर्वान् पञ्च शिष्यान् दमान्वितान् ॥
शौचाचारसमायुक्ताञ् जितक्रोधाञ् जितेन्द्रियान् ॥
वेदान् अध्यापयाम् आस महाभारतपञ्चमान् ॥
मेरौ गिरिवरे रम्ये सिद्धचारणसेविते ॥
तेषाम् अभ्यस्यतां वेदान् कदा चित् संशयो ऽभवत् ॥
एष वै यस् त्वया पृष्टस् तेन तेषां प्रकीर्तितः ॥
ततः श्रुतो मया चापि तवाख्येयो ऽद्य भारत ॥
शिष्याणां वचनं श्रुत्वा सर्वाज्ञानतमोनुदः ॥
पराशरसुतः श्रीमान् व्यासो वाक्यम् उवाच ह ॥
मया हि सुमहत् तप्तं तपः परमदारुणम् ॥
भूतं भव्यं भविष्यच् च जानीयाम् इति सत्तमाः ॥
तस्य मे तप्ततपसो निगृहीतेन्द्रियस्य च ॥
नारायणप्रसादेन क्षीरोदस्यानुकूलतः ॥
त्रैकालिकम् इदं ज्ञानं प्रादुर्भूतं यथेप्सितम् ॥
तच् छृणुध्वं यथाज्ञानं वक्ष्ये संशयम् उत्तमम् ॥
यथा वृत्तं हि कल्पादौ दृष्टं मे ज्ञानचक्षुषा ॥
vaiśaṃpāyana uvāca
aho gūḍhatamaḥ praśnas tvayā pṛṣṭo janeśvara ||
nātaptatapasā hy eṣa nāvedaviduṣā tathā ||
nāpurāṇavidā cāpi śakyo vyāhartum añjasā ||
hanta te kathayiṣyāmi yan me pṛṣṭaḥ purā guruḥ ||
kṛṣṇadvaipāyano vyāso vedavyāso mahān ṛṣiḥ ||
sumantur jaiminiś caiva pailaś ca sudṛḍhavrataḥ ||
ahaṃ caturthaḥ śiṣyo vai pañcamaś ca śukaḥ smṛtaḥ ||
etān samāgatān sarvān pañca śiṣyān damānvitān ||
śaucācārasamāyuktāñ jitakrodhāñ jitendriyān ||
vedān adhyāpayām āsa mahābhāratapañcamān ||
merau girivare ramye siddhacāraṇasevite ||
teṣām abhyasyatāṃ vedān kadā cit saṃśayo 'bhavat ||
eṣa vai yas tvayā pṛṣṭas tena teṣāṃ prakīrtitaḥ ||
tataḥ śruto mayā cāpi tavākhyeyo 'dya bhārata ||
śiṣyāṇāṃ vacanaṃ śrutvā sarvājñānatamonudaḥ ||
parāśarasutaḥ śrīmān vyāso vākyam uvāca ha ||
mayā hi sumahat taptaṃ tapaḥ paramadāruṇam ||
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyac ca jānīyām iti sattamāḥ ||
tasya me taptatapaso nigṛhītendriyasya ca ||
nārāyaṇaprasādena kṣīrodasyānukūlataḥ ||
traikālikam idaṃ jñānaṃ prādurbhūtaṃ yathepsitam ||
tac chṛṇudhvaṃ yathājñānaṃ vakṣye saṃśayam uttamam ||
yathā vṛttaṃ hi kalpādau dṛṣṭaṃ me jñānacakṣuṣā ||
Вайшампаяна сказал: «О, владыка людей, ты задал глубочайший вопрос. Его нельзя прямо объяснить тому, кто не совершал тапас, не знает Вед и не знает Пуран. Я расскажу тебе то, о чём прежде спросил моего учителя Кришну Двайпаяну Вьясу, Ведавьясу, великого риши. Суманту, Джаймини, Пайла, я четвёртый и Шука пятый - эти пять учеников, собранные вместе, обузданные, чистые в поведении, победившие гнев и чувства, изучали у него Веды вместе с Махабхаратой как пятой Ведой на прекрасной горе Меру, посещаемой сиддхами и чаранами. Когда они изучали Веды, у них однажды возникло то самое сомнение, которое ты сейчас задал. Вьяса, сын Парашары, разгоняющий тьму всякого неведения, услышав слова учеников, сказал: «Я совершил великий и крайне суровый тапас, желая знать прошлое, будущее и грядущее. У меня, совершившего тапас и обуздавшего чувства, по милости Нараяны у Молочного океана проявилось знание трёх времён. Слушайте, как я знаю: я расскажу это высшее сомнение так, как увидел происходившее в начале калпы глазом знания»».
d776a6dd13fe · publicado 21 jun 2026, 9:36:11 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Вайшампаяна подчёркивает, что ответ не является догадкой. Он идёт от Вьясы, от тапаса, от милости Нараяны и от видения начала калпы, поэтому вопрос о жертве рассматривается на космическом уровне.