Mahābhārata
The Meanings of Nārāyaṇa's Names12.328.44-53
11576 / 15823
Mahābhārata · 12.328.44-53
Devanāgarī

स्वपत्न्याम् आहितो गर्भ उतथ्येन महात्मना ॥
उतथ्ये ऽन्तर्हिते चैव कदा चिद् देवमायया ॥
बृहस्पतिर् अथाविन्दत् तां पत्नीं तस्य भारत ॥
ततो वै तम् ऋषिश्रेष्ठं मैथुनोपगतं तथा ॥
उवाच गर्भः कौन्तेय पञ्चभूतसमन्वितः ॥
पूर्वागतो ऽहं वरद नार्हस्य् अम्बां प्रबाधितुम् ॥
एतद् बृहस्पतिः श्रुत्वा चुक्रोध च शशाप च ॥
मैथुनोपगतो यस्मात् त्वयाहं विनिवारितः ॥
तस्माद् अन्धो जास्यसि त्वं मच्छापान् नात्र संशयः ॥
स शापाद् ऋषिमुख्यस्य दीर्घं तम उपेयिवान् ॥
स हि दीर्घतमा नाम नाम्ना ह्य् आसीद् ऋषिः पुरा ॥
वेदान् अवाप्य चतुरः साङ्गोपाङ्गान् सनातनान् ॥
प्रयोजयाम् आस तदा नाम गुह्यम् इदं मम ॥
आनुपूर्व्येण विधिना केशवेति पुनः पुनः ॥
स चक्षुष्मान् समभवद् गौतमश् चाभवत् पुनः ॥
एवं हि वरदं नाम केशवेति ममार्जुन ॥
देवानाम् अथ सर्वेषाम् ऋषीणां च महात्मनाम् ॥
अग्निः सोमेन संयुक्त एकयोनि मुखं कृतम् ॥
अग्नीषोमात्मकं तस्माज् जगत् कृत्स्नं चराचरम् ॥
अपि हि पुराणे भवति ॥
एकयोन्यात्मकाव् अग्नीषोमौ ॥
देवाश् चाग्निमुखा इति ॥
एकयोनित्वाच् च परस्परं महयन्तो लोकान् धारयत इति ॥

Transliteración (IAST)

svapatnyām āhito garbha utathyena mahātmanā ||
utathye 'ntarhite caiva kadā cid devamāyayā ||
bṛhaspatir athāvindat tāṃ patnīṃ tasya bhārata ||
tato vai tam ṛṣiśreṣṭhaṃ maithunopagataṃ tathā ||
uvāca garbhaḥ kaunteya pañcabhūtasamanvitaḥ ||
pūrvāgato 'haṃ varada nārhasy ambāṃ prabādhitum ||
etad bṛhaspatiḥ śrutvā cukrodha ca śaśāpa ca ||
maithunopagato yasmāt tvayāhaṃ vinivāritaḥ ||
tasmād andho jāsyasi tvaṃ macchāpān nātra saṃśayaḥ ||
sa śāpād ṛṣimukhyasya dīrghaṃ tama upeyivān ||
sa hi dīrghatamā nāma nāmnā hy āsīd ṛṣiḥ purā ||
vedān avāpya caturaḥ sāṅgopāṅgān sanātanān ||
prayojayām āsa tadā nāma guhyam idaṃ mama ||
ānupūrvyeṇa vidhinā keśaveti punaḥ punaḥ ||
sa cakṣuṣmān samabhavad gautamaś cābhavat punaḥ ||
evaṃ hi varadaṃ nāma keśaveti mamārjuna ||
devānām atha sarveṣām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām ||
agniḥ somena saṃyukta ekayoni mukhaṃ kṛtam ||
agnīṣomātmakaṃ tasmāj jagat kṛtsnaṃ carācaram ||
api hi purāṇe bhavati ||
ekayonyātmakāv agnīṣomau ||
devāś cāgnimukhā iti ||
ekayonitvāc ca parasparaṃ mahayanto lokān dhārayata iti ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
स्वपत्न्याम् आहितः गर्भःsvapatnyām āhitaḥ garbhaḥв собственной жене помещённый зародыш; зачатый ребёнок
उतथ्येन महात्मनाutathyena mahātmanāвеликим Утатхьей; махатмой
उतथ्ये अन्तर्हिते च एवutathye antarhite ca evaкогда Утатхья скрылся; исчез
कदा चित् देव माययाkadā cit deva māyayāоднажды божественной майей; по божественной силе
बृहस्पतिः अथ अविन्दत्bṛhaspatiḥ atha avindatтогда Брихаспати нашёл; увидел
ताम् पत्नीम् तस्यtām patnīm tasyaту его жену; супругу Утатхьи
भारतbhārataо Бхарата; Арджуна
ततः वै तम् ऋषि श्रेष्ठम्tataḥ vai tam ṛṣi śreṣṭhamзатем того лучшего риши; мудреца
मैथुन उपगतम् तथाmaithuna upagatam tathāтак приблизившегося к совокуплению; вошедшего в связь
उवाच गर्भःuvāca garbhaḥсказал зародыш; ребёнок во чреве
कौन्तेयkaunteyaо Каунтея; сын Кунти
पञ्च भूत समन्वितःpañca bhūta samanvitaḥнаделённый пятью элементами; состоящий из пяти стихий
पूर्व आगतः अहम्pūrva āgataḥ ahamя пришёл прежде; я уже здесь
वरदvaradaо дарующий блага; господин
न अर्हसि अम्बाम् प्रबाधितुम्na arhasi ambām prabādhitumне должен тревожить мать; мучить мою мать
एतत् बृहस्पतिः श्रुत्वाetat bṛhaspatiḥ śrutvāэто услышав, Брихаспати; выслушав
चुक्रोध च शशाप चcukrodha ca śaśāpa caразгневался и проклял; наложил проклятие
मैथुन उपगतः यस्मात्maithuna upagataḥ yasmātпоскольку во время соития; когда я приблизился
त्वया अहम् विनिवारितःtvayā aham vinivāritaḥтобой я был остановлен; удержан
तस्मात् अन्धः जास्यसि त्वम्tasmāt andhaḥ jāsyasi tvamпоэтому ты родишься слепым; станешь слепым
मत् शापात्mat śāpātот моего проклятия; по моему проклятию
न अत्र संशयःna atra saṃśayaḥв этом нет сомнения; несомненно
सः शापात् ऋषि मुख्यस्यsaḥ śāpāt ṛṣi mukhyasyaон из-за проклятия главного риши; лучшего мудреца
दीर्घम् तमः उपेयिवान्dīrgham tamaḥ upeyivānв долгую тьму вошёл; обрёл долгую слепоту
सः हि दीर्घतमा नामsaḥ hi dīrghatamā nāmaон ведь по имени Диргхатама; Долготьма
नाम्ना हि आसीत् ऋषिः पुराnāmnā hi āsīt ṛṣiḥ purāтак назывался древний риши; мудрец прошлого
वेदान् अवाप्य चतुरःvedān avāpya caturaḥполучив четыре Веды; постигнув
स अङ्ग उपाङ्गान् सनातनान्sa aṅga upāṅgān sanātanānс ангами и упангами вечными; древними дополнениями
प्रयोजयाम् आस तदाprayojayām āsa tadāтогда применил; стал повторять
नाम गुह्यम् इदम् ममnāma guhyam idam mamaэто Моё тайное имя; сокровенное имя
आनुपूर्व्येण विधिनाānupūrvyeṇa vidhināпо последовательному правилу; надлежащим порядком
केशव इति पुनः पुनःkeśava iti punaḥ punaḥ«Кешава» снова и снова; повторяя Кешава
सः चक्षुष्मान् समभवत्saḥ cakṣuṣmān samabhavatон стал зрячим; обрёл глаза
गौतमः च अभवत् पुनःgautamaḥ ca abhavat punaḥи снова стал Гаутамой; мудрецом Гаутамой
एवम् हि वरदम् नामevam hi varadam nāmaтаково ведь дарующее благо имя; благословляющее имя
केशव इति ममkeśava iti mamaМоё имя Кешава; такое имя
अर्जुनarjunaо Арджуна; Партха
देवानाम् अथ सर्वेषाम्devānām atha sarveṣāmзатем всех богов; для богов
ऋषीणाम् च महात्मनाम्ṛṣīṇām ca mahātmanāmи великих риши; мудрецов
अग्निः सोमेन संयुक्तःagniḥ somena saṃyuktaḥогонь соединённый с сомой; Агни вместе с Сомой
एक योनि मुखम् कृतम्eka yoni mukham kṛtamсделан устами единого источника; единым лоном и устами
अग्नि सोम आत्मकम् तस्मात्agni soma ātmakam tasmātпоэтому имеющее природу Агни и Сомы; огненно-сомное
जगत् कृत्स्नम् चर अचरम्jagat kṛtsnam cara acaramвесь мир движущийся и неподвижный; вся вселенная
अपि हि पुराणे भवतिapi hi purāṇe bhavatiведь и в Пуране говорится; есть древнее изречение
एक योनि आत्मकौ अग्नि सोमौeka yoni ātmakau agni somauАгни и Сома имеют один источник; единое лоно
देवाः च अग्नि मुखाः इतिdevāḥ ca agni mukhāḥ itiи боги имеют Агни как уста; так сказано
एक योनित्वात् चeka yonitvāt caи из-за единства источника; общего лона
परस्परम् महयन्तःparasparam mahayantaḥвзаимно почитая; возвеличивая друг друга
लोकान् धारयतः इतिlokān dhārayataḥ itiони поддерживают миры; так говорится
Traducción

«У великого Утатхьи был зачат ребёнок в собственной жене. Когда однажды Утатхья скрылся по божественной майе, Брихаспати увидел его жену, о Бхарата. Когда лучший риши приблизился к ней для соития, зародыш, уже наделённый пятью элементами, сказал: “Я пришёл прежде, о дарующий блага; ты не должен тревожить мою мать”. Услышав это, Брихаспати разгневался и проклял его: “Поскольку ты остановил меня, когда я приблизился к соитию, ты родишься слепым от моего проклятия; в этом нет сомнения”. Из-за проклятия великого риши он вошёл в долгую тьму; поэтому в древности этот риши был известен под именем Диргхатама. Получив четыре вечные Веды вместе с ангами и упангами, он надлежащим порядком стал повторять Моё тайное имя: “Кешава, Кешава”. Тогда он обрёл зрение и снова стал Гаутамой. Таково Моё дарующее благо имя Кешава, о Арджуна, почитаемое всеми богами и великими риши. Агни, соединённый с Сомой, сделан устами единого источника; поэтому весь движущийся и неподвижный мир имеет природу Агни и Сомы. И в Пуране говорится: Агни и Сома имеют один источник; боги имеют Агни как уста; поскольку они происходят из одного источника, они взаимно почитают друг друга и поддерживают миры».

Versión

fe514e291802 · publicado 21 jun 2026, 7:31:50 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con