तत्रेदं शृणु मे पार्थ चतुर्णां तेजसां मतम् ॥
पृथिव्याः काश्यपस्याग्नेर् मार्कण्डेयस्य चैव हि ॥
पृथिव्य् उवाच
यथा महार्णवे क्षिप्तः क्षिप्रं लोष्टो विनश्यति ॥
तथा दुश्चरितं सर्वं त्रय्य् आवृत्त्या विनश्यति ॥
काश्यप उवाच
सर्वे च वेदाः सह षड्भिर् अङ्गैः; सांख्यं पुराणं च कुले च जन्म ॥
नैतानि सर्वाणि गतिर् भवन्ति; शीलव्यपेतस्य नरस्य राजन् ॥
अग्निर् उवाच
अधीयानः पण्डितं मन्यमानो; यो विद्यया हन्ति यशः परेषाम् ॥
ब्रह्मन् स तेनाचरते ब्रह्महत्यां; लोकास् तस्य ह्य् अन्तवन्तो भवन्ति ॥
मार्कण्डेय उवाच
अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम् ॥
नाभिजानामि यद्य् अस्य सत्यस्यार्धम् अवाप्नुयात् ॥
tatredaṃ śṛṇu me pārtha caturṇāṃ tejasāṃ matam ||
pṛthivyāḥ kāśyapasyāgner mārkaṇḍeyasya caiva hi ||
pṛthivy uvāca
yathā mahārṇave kṣiptaḥ kṣipraṃ loṣṭo vinaśyati ||
tathā duścaritaṃ sarvaṃ trayy āvṛttyā vinaśyati ||
kāśyapa uvāca
sarve ca vedāḥ saha ṣaḍbhir aṅgaiḥ; sāṃkhyaṃ purāṇaṃ ca kule ca janma ||
naitāni sarvāṇi gatir bhavanti; śīlavyapetasya narasya rājan ||
agnir uvāca
adhīyānaḥ paṇḍitaṃ manyamāno; yo vidyayā hanti yaśaḥ pareṣām ||
brahman sa tenācarate brahmahatyāṃ; lokās tasya hy antavanto bhavanti ||
mārkaṇḍeya uvāca
aśvamedhasahasraṃ ca satyaṃ ca tulayā dhṛtam ||
nābhijānāmi yady asya satyasyārdham avāpnuyāt ||
Бхишма сказал: «Тут это услышь у меня, о Партха, — четырёх светочей мнение: Земли, Кашьяпы, Агни и Маркандеи. (Земля:) „Как в великий океан брошенный, скоро ком земли исчезает, так дурное поведение всё повторением трёх Вед исчезает“. (Кашьяпа:) „Все Веды с шестью ведангами, санкхья и пурана, и в роду рождение — не эти все прибежищем бывают человеку, лишённому нрава, о царь“. (Агни:) „Изучающий, учёным себя мнящий, кто знанием губит славу других, — о брахман, он тем творит брахманоубийство; миры его ведь конечными бывают“. (Маркандея:) „Тысяча ашвамедх и истина, на весах взвешенные, — не ведаю, достигнет ли тысяча половины истины“».
c706b0d00d40 · publicado 20 jun 2026, 20:50:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Сердцевина главы — суд четырёх светочей о том, что выше учёности и рода. Знаменательно их единодушие: Земля свидетельствует об очищающей силе Веды, но Кашьяпа добавляет, что ни Веды, ни санкхья, ни родовитость не спасут «лишённого нрава» (śīla); Агни клеймит учёность, обращённую во вред; Маркандея же венчает суд, ставя одну истину (satya) выше тысячи ашвамедх. Так провозглашается иерархия духа: нрав и правдивость — превыше знания, обряда и рождения, ибо в них самая суть дхармы.