Nārada Purāṇa
Nirukta: where words come from53.45-55
556 / 1701
LinuxPasar páginas
Nārada Purāṇa · 53.45-55

Sanandana

Devanāgarī

त्रिसप्तति समाख्याता धातवोऽदादिके गणे ॥ दादयो धातवो वेदाः परस्मैपदिनो मताः
स्वरितेद्वै भृञाख्यात उदात्तेद्धाक् प्रकीर्तितः ॥ माङ्हाङ्द्वावनुदात्तेतौ स्वरितेद्दानधातुषु
वाणितिराद्यास्रयश्वापि स्वरितेत उदाहृताः ॥ घृमुखा द्वादश तथा परस्मैपतिनो मताः
द्वाविँशतिरिहोद्दिष्टा धातवो ह्वादिके गणे ॥ परस्मैपदिनः प्रोक्ता दिवाद्याः पंचविंशतिः
आत्मनेपदिनौ धातू षूङ्दूङ्द्वावपि नारद ॥ ओदितः पूङ्मुखाः सप्त आत्मनेदपिनो मताः
आत्मनेपदिनो विप्र दीङ्मुखास्त्विह कीर्तिताः ॥ स्यतिप्रभृतयो वेदाः परस्मैपदिनो मताः
जन्यादयः पंचदश आत्मनेपदिनो मुने ॥ मृषाद्याः स्वरितेतस्तु धातवः पंच कीर्तिताः
एकादश पदाद्यास्तु ह्यात्मनेपदिनो मताः ॥ राधोः कर्मक एवात्र वृद्धौ स्वादिचुरादिके
उदात्तेतस्तुदाद्यास्तु त्रयोदश समीरिताः ॥ परस्मैपदिनोऽष्टात्र रधाद्याः परिकीर्तिताः
समाद्याश्चाप्युदात्तेतः षट्चत्वारिंशदुदीरिताः ॥ चत्वारिशच्छतं चापि दिवादौ धातवो मताः
स्वादयः स्वरितेत्तोंका धातवः परिकीर्तिताः ॥ सप्ताख्यातो दुनोतिस्तु परस्मैपदिनो मुने

Transliteración (IAST)

trisaptati samākhyātā dhātavo'dādike gaṇe || dādayo dhātavo vedāḥ parasmaipadino matāḥ
svaritedvai bhṛñākhyāta udātteddhāk prakīrtitaḥ || māṅhāṅdvāvanudāttetau svariteddānadhātuṣu
vāṇitirādyāsrayaśvāpi svariteta udāhṛtāḥ || ghṛmukhā dvādaśa tathā parasmaipatino matāḥ
dvāvim̐śatirihoddiṣṭā dhātavo hvādike gaṇe || parasmaipadinaḥ proktā divādyāḥ paṃcaviṃśatiḥ
ātmanepadinau dhātū ṣūṅdūṅdvāvapi nārada || oditaḥ pūṅmukhāḥ sapta ātmanedapino matāḥ
ātmanepadino vipra dīṅmukhāstviha kīrtitāḥ || syatiprabhṛtayo vedāḥ parasmaipadino matāḥ
janyādayaḥ paṃcadaśa ātmanepadino mune || mṛṣādyāḥ svaritetastu dhātavaḥ paṃca kīrtitāḥ
ekādaśa padādyāstu hyātmanepadino matāḥ || rādhoḥ karmaka evātra vṛddhau svādicurādike
udāttetastudādyāstu trayodaśa samīritāḥ || parasmaipadino'ṣṭātra radhādyāḥ parikīrtitāḥ
samādyāścāpyudāttetaḥ ṣaṭcatvāriṃśadudīritāḥ || catvāriśacchataṃ cāpi divādau dhātavo matāḥ
svādayaḥ svaritettoṃkā dhātavaḥ parikīrtitāḥ || saptākhyāto dunotistu parasmaipadino mune

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
त्रिसप्ततिtrisaptatiсемьдесят три
समाख्याताsamākhyātāназваны
धातवोऽदादिकेdhātavo'dādikeкорни в разряде «ад» и прочих
गणेgaṇeв разряде
दादयोdādayo«да» и прочие
धातवोdhātavoкорни
वेदाःvedāḥчетыре
परस्मैपदिनोparasmaipadinoпарасмайпадными
मताःmatāḥпризнаны
स्वरितेद्वैsvaritedvaiсо свариттовым «ит» именно
भृञाख्यातbhṛñākhyāta«бхрин» назван
उदात्तेद्धाक्udātteddhākс удаттовым «ит» — «дхак»
प्रकीर्तितःprakīrtitaḥвозвещён
माङ्हाङ्द्वावनुदात्तेतौmāṅhāṅdvāvanudāttetau«ман», «хан» — двое с анудаттовым «ит»
स्वरितेद्दानधातुषुsvariteddānadhātuṣuсо свариттовым «ит» — в корнях «дан»
वाणितिराद्यास्रयश्वापिvāṇitirādyāsrayaśvāpiи «вани», «тир» и прочие — трое
स्वरितेतsvaritetaсо свариттовым «ит»
उदाहृताःudāhṛtāḥназваны
घृमुखाghṛmukhāначинающиеся с «гхри»
द्वादशdvādaśaдвенадцать
तथाtathāтак же
परस्मैपतिनोparasmaipatinoпарасмайпадными
मताःmatāḥпризнаны
द्वाविम्̐शतिरिहोद्दिष्टाdvāvim̐śatirihoddiṣṭāдвадцать два здесь указаны
धातवोdhātavoкорней
ह्वादिकेhvādikeв разряде «хва» и прочих
गणेgaṇeв разряде
परस्मैपदिनःparasmaipadinaḥпарасмайпадные
प्रोक्ताproktāназваны
दिवाद्याःdivādyāḥ«див» и прочие
पंचविंशतिःpaṃcaviṃśatiḥдвадцать пять
आत्मनेपदिनौātmanepadinauатманепадными
धातूdhātūдва корня
षूङ्दूङ्द्वावपिṣūṅdūṅdvāvapi«шун», «дун» — и эти двое
नारदnāradaо Нарада
ओदितःoditaḥс «о» в начале
पूङ्मुखाःpūṅmukhāḥначинающиеся с «пун»
सप्तsaptaсемь
आत्मनेदपिनोātmanedapinoатманепадными
मताःmatāḥпризнаны
आत्मनेपदिनोātmanepadinoатманепадными
विप्रvipraо брахман
दीङ्मुखास्त्विहdīṅmukhāstvihaначинающиеся с «дин» же здесь
कीर्तिताःkīrtitāḥназваны
स्यतिप्रभृतयोsyatiprabhṛtayo«сьяти» и прочие
वेदाःvedāḥчетыре
परस्मैपदिनोparasmaipadinoпарасмайпадными
मताःmatāḥпризнаны
जन्यादयःjanyādayaḥ«джан» и прочие
पंचदशpaṃcadaśaпятнадцать
आत्मनेपदिनोātmanepadinoатманепадные
मुनेmuneо муни
मृषाद्याःmṛṣādyāḥ«мриш» и прочие
स्वरितेतस्तुsvaritetastuсо свариттовым «ит» же
धातवःdhātavaḥкорни
पंचpaṃcaпять
कीर्तिताःkīrtitāḥназваны
एकादशekādaśaодиннадцать
पदाद्यास्तुpadādyāstu«пад» и прочие же
ह्यात्मनेपदिनोhyātmanepadinoведь атманепадные
मताःmatāḥпризнаны
राधोःrādhoḥу «радх»
कर्मकkarmakaс делом
एवात्रevātraименно здесь
वृद्धौvṛddhauпри усилении
स्वादिचुरादिकेsvādicurādikeв «сва» и «чур» и прочих
उदात्तेतस्तुदाद्यास्तुudāttetastudādyāstuс удаттовым «ит» — «туд» и прочие же
त्रयोदशtrayodaśaтринадцать
समीरिताःsamīritāḥназваны
परस्मैपदिनोऽष्टात्रparasmaipadino'ṣṭātraпарасмайпадных восемь здесь
रधाद्याःradhādyāḥ«радх» и прочие
परिकीर्तिताःparikīrtitāḥвозвещены
समाद्याश्चाप्युदात्तेतःsamādyāścāpyudāttetaḥи «сам» и прочие с удаттовым «ит»
षट्चत्वारिंशदुदीरिताःṣaṭcatvāriṃśadudīritāḥсорок шесть названы
चत्वारिशच्छतंcatvāriśacchataṃсто сорок
चापिcāpiи также
दिवादौdivādauв «див» и прочих
धातवोdhātavoкорней
मताःmatāḥпризнаны
स्वादयःsvādayaḥ«сва» и прочие
स्वरितेत्तोंकाsvaritettoṃkāсо свариттовым «ит»
धातवःdhātavaḥкорни
परिकीर्तिताःparikīrtitāḥвозвещены
सप्ताख्यातोsaptākhyātoсемь названы
दुनोतिस्तुdunotistu«дуноти» же
परस्मैपदिनोparasmaipadinoпарасмайпадный
मुनेmuneо муни
Traducción

Санандана: «Семьдесят три корня названы в разряде „ад“ и прочих; „да“ и прочие — четыре корня — признаны парасмайпадными. Со свариттовым „ит“ назван „бхрин“, с удаттовым „ит“ возвещён „дхак“; „ман“ и „хан“ — двое с анудаттовым „ит“; со свариттовым „ит“ — в корнях „дан“; и „вани“, „тир“ и прочие — трое — названы со свариттовым „ит“; двенадцать, начинающихся с „гхри“, так же признаны парасмайпадными. Двадцать два корня указаны здесь в разряде „хва“ и прочих. Парасмайпадными названы „див“ и прочие — двадцать пять; атманепадными — два корня, „шун“ и „дун“, о Нарада; семь, начинающихся с „пун“, с „о“ в начале, признаны атманепадными; и начинающиеся с „дин“ названы здесь атманепадными, о брахман. „Сьяти“ и прочие — четыре — признаны парасмайпадными; „джан“ и прочие — пятнадцать — атманепадные, о муни; „мриш“ и прочие — пять корней — названы со свариттовым „ит“; одиннадцать — „пад“ и прочие — признаны атманепадными. У „радх“ — с делом именно здесь, при усилении, в „сва“, „чур“ и прочих. С удаттовым „ит“ — „туд“ и прочие — тринадцать названы; парасмайпадных здесь восемь — „радх“ и прочие возвещены; и „сам“ и прочие с удаттовым „ит“ — сорок шесть названы; и сто сорок корней признаны в „див“ и прочих. „Сва“ и прочие корни со свариттовым „ит“ возвещены; семь названы, а „дуноти“ же парасмайпадный, о муни».

Versión

729461e74917 · publicado 5 sept 2026, 5:26:58 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con