इहैकदा किल क्रूरो वातापिर् अपि चेल्वलः । भ्रातरौ सहिताव् आस्तां ब्राह्मणघ्नौ महासुरौ ॥
धारयन् ब्राह्मणं रूपम् इल्वलः संस्कृतं वदन् । आमन्त्रयति विप्रान् स श्राद्धम् उद्दिश्य निर्घृणः ॥
भ्रातरं संस्कृतं भ्राता ततस् तं मेषरूपिणम् । तान् द्विजान् भोजयाम् आस श्राद्धदृष्टेन कर्मणा ॥
ततो भुक्तवतां तेषां विप्राणाम् इल्वलो ऽब्रवीत् । वातापे निष्क्रमस्वेति स्वरेण महता वदन् ॥
ततो भ्रातुर् वचः श्रुत्वा वातापिर् मेषवन् नदन् । भित्त्वा भित्वा शरीराणि ब्राह्मणानां विनिष्पतत् ॥
ब्राह्मणानां सहस्राणि तैर् एवं कामरूपिभिः । विनाशितानि संहत्य नित्यशः पिशिताशनैः ॥
अगस्त्येन तदा देवैः प्रार्थितेन महर्षिणा । अनुभूय किल श्राद्धे भक्षितः स महासुरः ॥
ततः संपन्नम् इत्य् उक्त्वा दत्त्वा हस्तावसेचनम् । भ्रातरं निष्क्रमस्वेति इल्वलः सो ऽभ्यभाषत ॥
तं तथा भाषमाणं तु भ्रातरं विप्रघातिनम् । अब्रवीत् प्रहसन् धीमान् अगस्त्यो मुनिसत्तमः ॥
कुतो निष्क्रमितुं शक्तिर् मया जीर्णस्य रक्षसः । भ्रातुस् ते मेष रूपस्य गतस्य यमसादनम् ॥
अथ तस्य वचः श्रुत्वा भ्रातुर् निधनसंश्रितम् । प्रधर्षयितुम् आरेभे मुनिं क्रोधान् निशाचरः ॥
सो ऽभ्यद्रवद् द्विजेन्द्रं तं मुनिना दीप्ततेजसा । चक्षुषानलकल्पेन निर्दग्धो निधनं गतः ॥
तस्यायम् आश्रमो भ्रातुस् तटाकवनशोभितः । विप्रानुकम्पया येन कर्मेदं दुष्करं कृतम् ॥
ihaikadā kila krūro vātāpir api celvalaḥ | bhrātarau sahitāv āstāṃ brāhmaṇaghnau mahāsurau ||
dhārayan brāhmaṇaṃ rūpam ilvalaḥ saṃskṛtaṃ vadan | āmantrayati viprān sa śrāddham uddiśya nirghṛṇaḥ ||
bhrātaraṃ saṃskṛtaṃ bhrātā tatas taṃ meṣarūpiṇam | tān dvijān bhojayām āsa śrāddhadṛṣṭena karmaṇā ||
tato bhuktavatāṃ teṣāṃ viprāṇām ilvalo 'bravīt | vātāpe niṣkramasveti svareṇa mahatā vadan ||
tato bhrātur vacaḥ śrutvā vātāpir meṣavan nadan | bhittvā bhitvā śarīrāṇi brāhmaṇānāṃ viniṣpatat ||
brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi tair evaṃ kāmarūpibhiḥ | vināśitāni saṃhatya nityaśaḥ piśitāśanaiḥ ||
agastyena tadā devaiḥ prārthitena maharṣiṇā | anubhūya kila śrāddhe bhakṣitaḥ sa mahāsuraḥ ||
tataḥ saṃpannam ity uktvā dattvā hastāvasecanam | bhrātaraṃ niṣkramasveti ilvalaḥ so 'bhyabhāṣata ||
taṃ tathā bhāṣamāṇaṃ tu bhrātaraṃ vipraghātinam | abravīt prahasan dhīmān agastyo munisattamaḥ ||
kuto niṣkramituṃ śaktir mayā jīrṇasya rakṣasaḥ | bhrātus te meṣa rūpasya gatasya yamasādanam ||
atha tasya vacaḥ śrutvā bhrātur nidhanasaṃśritam | pradharṣayitum ārebhe muniṃ krodhān niśācaraḥ ||
so 'bhyadravad dvijendraṃ taṃ muninā dīptatejasā | cakṣuṣānalakalpena nirdagdho nidhanaṃ gataḥ ||
tasyāyam āśramo bhrātus taṭākavanaśobhitaḥ | viprānukampayā yena karmedaṃ duṣkaraṃ kṛtam ||
Рама продолжал: «Здесь некогда жили вместе два жестоких брата, великие асуры Ильвала и Ватапи, убийцы брахманов. Ильвала принимал облик брахмана, говорил изысканной речью и безжалостно приглашал брахманов будто бы на шраддху. Затем он готовил своего брата, принявшего вид барана, и кормил им дваждырождённых под видом обряда. Когда брахманы уже ели, Ильвала громко кричал: “Ватапи, выходи!” Услышав голос брата, Ватапи с криком барана разрывал тела брахманов и выскакивал наружу. Так эти пожиратели плоти, способные менять облик, постоянно уничтожали тысячи брахманов. Тогда боги обратились к великому риши Агастье. На шраддхе он съел того великого асура. Ильвала, сказав “завершено” и подав воду для омовения рук, позвал: “Брат, выходи!” Но мудрый Агастья, лучший из мудрецов, рассмеялся и ответил убийце брахманов: “Откуда у ракшаса, переваренного мной, сила выйти? Твой брат в образе барана уже ушёл в обитель Ямы”. Услышав слова о гибели брата, ночной хищник в гневе бросился на мудреца, но великий риши сжёг его взглядом, подобным огню. Это ашрам того брата Агастьи, украшенный прудом и лесом; из сострадания к брахманам он совершил этот трудный подвиг».
326f2170bdbe · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
История Ватапи и Ильвалы показывает извращение священного обряда: демоны используют форму шраддхи, гостеприимства и учёной речи как орудие убийства. Агастья побеждает их не грубой силой, а духовной мощью, которая разоблачает ложную святость и защищает брахманов. Там, где обряд был превращён в ловушку, истинная святость восстанавливает порядок.