तम् अल्पजीवितं भूमौ स्फुरन्तं राक्षसाधिपः । ददर्श गृध्रं पतितं समीपे राघवाश्रमात् ॥
सा तु ताराधिपमुखी रावणेन समीक्ष्य तम् । गृध्रराजं विनिहतं विललाप सुदुःखिता ॥
निमित्तं लक्षणज्ञानं शकुनिस्वरदर्शनम् । अवश्यं सुखदुःखेषु नराणां प्रतिदृश्यते ॥
न नूनं राम जानासि महद् व्यसनम् आत्मजः । धावन्ति नूनं काकुत्स्थ मदर्थं मृगपक्षिणः ॥
त्राहि माम् अद्य काकुत्स्थ लक्ष्मणेति वराङ्गना । सुसंत्रस्ता समाक्रन्दच् छृण्वतां तु यथान्तिके ॥
तां क्लिष्टमाल्याभरणां विलपन्तीम् अनाथवत् । अभ्यधावत वैदेहीं रावणो राक्षसाधिपः ॥
तां लताम् इव वेष्टन्तीम् आलिङ्गन्तीं महाद्रुमान् । मुञ्च मुञ्चेति बहुशः प्रवदन् राक्षसाधिपः ॥
क्रोशन्तीं राम रामेति रामेण रहितां वने । जीवितान्ताय केशेषु जग्राहान्तकसंनिभः ॥
प्रधर्षितायां वैदेह्यां बभूव सचराचरम् । जगत् सर्वम् अमर्यादं तमसान्धेन संवृतम् ॥
दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां दीनां दिव्येन चक्षुषा । कृतं कार्यम् इति श्रीमान् व्याजहार पितामहः ॥
प्रहृष्टा व्यथिताश् चासन् सर्वे ते परमर्षयः । दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां दण्डकारण्यवासिनः ॥
स तु तां राम रामेति रुदन्तीं लक्ष्मणेति च । जगामाकाशम् आदाय रावणो राक्षसाधिपः ॥
tam alpajīvitaṃ bhūmau sphurantaṃ rākṣasādhipaḥ | dadarśa gṛdhraṃ patitaṃ samīpe rāghavāśramāt ||
sā tu tārādhipamukhī rāvaṇena samīkṣya tam | gṛdhrarājaṃ vinihataṃ vilalāpa suduḥkhitā ||
nimittaṃ lakṣaṇajñānaṃ śakunisvaradarśanam | avaśyaṃ sukhaduḥkheṣu narāṇāṃ pratidṛśyate ||
na nūnaṃ rāma jānāsi mahad vyasanam ātmajaḥ | dhāvanti nūnaṃ kākutstha madarthaṃ mṛgapakṣiṇaḥ ||
trāhi mām adya kākutstha lakṣmaṇeti varāṅganā | susaṃtrastā samākrandac chṛṇvatāṃ tu yathāntike ||
tāṃ kliṣṭamālyābharaṇāṃ vilapantīm anāthavat | abhyadhāvata vaidehīṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ ||
tāṃ latām iva veṣṭantīm āliṅgantīṃ mahādrumān | muñca muñceti bahuśaḥ pravadan rākṣasādhipaḥ ||
krośantīṃ rāma rāmeti rāmeṇa rahitāṃ vane | jīvitāntāya keśeṣu jagrāhāntakasaṃnibhaḥ ||
pradharṣitāyāṃ vaidehyāṃ babhūva sacarācaram | jagat sarvam amaryādaṃ tamasāndhena saṃvṛtam ||
dṛṣṭvā sītāṃ parāmṛṣṭāṃ dīnāṃ divyena cakṣuṣā | kṛtaṃ kāryam iti śrīmān vyājahāra pitāmahaḥ ||
prahṛṣṭā vyathitāś cāsan sarve te paramarṣayaḥ | dṛṣṭvā sītāṃ parāmṛṣṭāṃ daṇḍakāraṇyavāsinaḥ ||
sa tu tāṃ rāma rāmeti rudantīṃ lakṣmaṇeti ca | jagāmākāśam ādāya rāvaṇo rākṣasādhipaḥ ||
Владыка ракшасов увидел на земле упавшего грифа, дрожащего и едва живого, неподалёку от ашрама Рагхавы. А Сита, чьё лицо было подобно луне, увидев вместе с Раваной сражённого царя грифов, заплакала в глубокой скорби. «Знаки, знание примет, голоса птиц — всё это неизбежно является людям в счастье и горе. Рама, наверное, ты не знаешь о великом бедствии. Наверное, Какутстха, ради меня бегут звери и птицы. Защити меня сегодня, Какутстха! Лакшмана!» — так прекрасная женщина, сильно испуганная, закричала, словно те, кто слышит, были рядом. Тогда Равана, владыка ракшасов, подбежал к Вайдехи, чьи гирлянды и украшения были помяты и кто плакала, как беззащитная. Она, словно лиана, цеплялась за великие деревья и много раз говорила: «Отпусти! Отпусти!» Но он, подобный Антаке, схватил за волосы её, кричавшую: «Рама! Рама!» и оставшуюся в лесу без Рамы, словно к концу её жизни. Когда Вайдехи была так оскорблена, весь мир, движущийся и неподвижный, словно лишился границ и покрылся слепой тьмой. Увидев божественным глазом страдающую и оскорблённую Ситу, славный Питамаха сказал: «Дело совершилось». Все великие риши, живущие в лесу Дандака, увидев оскорблённую Ситу, были одновременно обрадованы и встревожены. А Равана, владыка ракшасов, взял её, плачущую: «Рама! Рама! Лакшмана!» — и поднялся в небо.
7c7f49d18b35 · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Падение Джатаю делает одиночество Ситы видимым для всего мира. Её плач обращён к Раме и Лакшмане, но свидетелями становятся боги, риши, лес и сама вселенная.