4502 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.6.1-8

śrī-śuka uvāca

देवनागरी

नन्दः पथि वचः शौरेर् न मृषेति विचिन्तयन्
हरिं जगाम शरणम् उत्पातागम-शङ्कितः
कंसेन प्रहिता घोरा पूतना बाल-घातिनी
शिशूंश् चचार निघ्नन्ती पुर-ग्राम-व्रजादिषु
न यत्र श्रवणादीनि रक्षो-घ्नानि स्व-कर्मसु
कुर्वन्ति सात्वतां भर्तुर् यातुधान्यश् च तत्र हि
सा खे-चर्य् एकदोत्पत्य पूतना नन्द-गोकुलम्
योषित्वा माययात्मानं प्राविशत् काम-चारिणी
तां केश-बन्ध-व्यतिषक्त-मल्लिकां
बृहन्-नितम्ब-स्तन-कृच्छ्र-मध्यमाम्
सुवाससं कल्पित-कर्ण-भूषण-
त्विषोल्लसत्-कुन्तल-मण्डिताननाम्
वल्गु-स्मितापाङ्ग-विसर्ग-वीक्षितैर्
मनो हरन्तीं वनितां व्रजौकसाम्
अमंसताम्भोज-करेण रूपिणीं
गोप्यः श्रियं द्रष्टुम् इवागतां पतिम्
बाल-ग्रहस् तत्र विचिन्वती शिशून् यदृच्छया नन्द-गृहे ऽसद्-अन्तकम्
बालं प्रतिच्छन्न-निजोरु-तेजसं ददर्श तल्पे ऽग्निम् इवाहितं भसि
विबुध्य तां बालक-मारिका-ग्रहं चराचरात्मा स निमीलितेक्षणः
अनन्तम् आरोपयद् अङ्कम् अन्तकं यथोरगं सुप्तम् अबुद्धि-रज्जु-धीः

लिप्यंतरण (IAST)

nandaḥ pathi vacaḥ śaurer na mṛṣeti vicintayan
hariṃ jagāma śaraṇam utpātāgama-śaṅkitaḥ
kaṃsena prahitā ghorā pūtanā bāla-ghātinī
śiśūṃś cacāra nighnantī pura-grāma-vrajādiṣu
na yatra śravaṇādīni rakṣo-ghnāni sva-karmasu
kurvanti sātvatāṃ bhartur yātudhānyaś ca tatra hi
sā khe-cary ekadotpatya pūtanā nanda-gokulam
yoṣitvā māyayātmānaṃ prāviśat kāma-cāriṇī
tāṃ keśa-bandha-vyatiṣakta-mallikāṃ
bṛhan-nitamba-stana-kṛcchra-madhyamām
suvāsasaṃ kalpita-karṇa-bhūṣaṇa-
tviṣollasat-kuntala-maṇḍitānanām
valgu-smitāpāṅga-visarga-vīkṣitair
mano harantīṃ vanitāṃ vrajaukasām
amaṃsatāmbhoja-kareṇa rūpiṇīṃ
gopyaḥ śriyaṃ draṣṭum ivāgatāṃ patim
bāla-grahas tatra vicinvatī śiśūn yadṛcchayā nanda-gṛhe 'sad-antakam
bālaṃ praticchanna-nijoru-tejasaṃ dadarśa talpe 'gnim ivāhitaṃ bhasi
vibudhya tāṃ bālaka-mārikā-grahaṃ carācarātmā sa nimīlitekṣaṇaḥ
anantam āropayad aṅkam antakaṃ yathoragaṃ suptam abuddhi-rajju-dhīḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
नन्दः पथि वचः शौरेः न मृषा इति विचिन्तयन्nandaḥ pathi vacaḥ śaureḥ na mṛṣā iti vicintayanНанда в пути, помыслив, что слова Шаури не пусты; Нанда в пути слова Шаури не ложны так помысливший
हरिम् जगाम शरणम् उत्पात-आगम-शङ्कितःharim jagāma śaraṇam utpāta-āgama-śaṅkitaḥприбегнул к Хари, страшась прихода бедствий; к Хари пошёл в прибежище бедствий прихода страшащийся
कंसेन प्रहिता घोरा पूतना बाल-घातिनीkaṃsena prahitā ghorā pūtanā bāla-ghātinīпосланная Камсою ужасная Путана, губительница младенцев; Камсою посланная ужасная Путана младенцеубийца
शिशून् चचार निघ्नन्ती पुर-ग्राम-व्रज-आदिषुśiśūn cacāra nighnantī pura-grāma-vraja-ādiṣuходила, убивая младенцев в городах, сёлах, станах и прочем; младенцев ходила убивающая в городах-сёлах-станах-прочих
न यत्र श्रवण-आदीनि रक्षः-घ्नानि स्व-कर्मसुna yatra śravaṇa-ādīni rakṣaḥ-ghnāni sva-karmasuгде не совершают в своих делах слушания и прочего, губящего ракшасов; не где слушание-начальное ракшасогубящее в своих делах
कुर्वन्ति सात्वताम् भर्तुः यातुधान्यः च तत्र हिkurvanti sātvatām bhartuḥ yātudhānyaḥ ca tatra hiо владыке Сатватов, — там и [бывают] ведьмы; совершают Сатватов владыки, ведьмы же там ведь
सा खे-चरी एकदा उत्पत्य पूतना नन्द-गोकुलम्sā khe-carī ekadā utpatya pūtanā nanda-gokulamона, летающая по небу, однажды взлетев, [пришла] в Нанда-гокулу; она небоходящая однажды взлетев Путана Нанды Гокулу
योषित्वा मायया आत्मानम् प्राविशत् काम-चारिणीyoṣitvā māyayā ātmānam prāviśat kāma-cāriṇīи, сделав себя майей женщиною, вошла — движущаяся по желанию; женщиною сделав майей себя вошла по желанию движущаяся
ताम् केश-बन्ध-व्यतिषक्त-मल्लिकाम् बृहत्-नितम्ब-स्तन-कृच्छ्र-मध्यमाम्tām keśa-bandha-vyatiṣakta-mallikām bṛhat-nitamba-stana-kṛcchra-madhyamāmеё, с жасмином, вплетённым в узел волос, с широкими бёдрами и грудью, с тонким станом; её волос узлом вплетённожасминную, широкобёдро-грудную, трудностанную
सु-वाससम् कल्पित-कर्ण-भूषण-त्विषा उल्लसत्-कुन्तल-मण्डित-आननाम्su-vāsasam kalpita-karṇa-bhūṣaṇa-tviṣā ullasat-kuntala-maṇḍita-ānanāmпрекрасно одетую, с лицом, украшенным кудрями, играющими в блеске серёг; прекрасноодетую, устроенных серёг блеском играющекудреукрашеннолицую
वल्गु-स्मित-अपाङ्ग-विसर्ग-वीक्षितैः मनः हरन्तीम् वनिताम् व्रज-ओकसाम्valgu-smita-apāṅga-visarga-vīkṣitaiḥ manaḥ harantīm vanitām vraja-okasāmженщину, крадущую умы жителей Враджа милой улыбкой и брошенными искоса взглядами; милоулыбочно-искоса-бросаемыми взглядами ум крадущую женщину Враджа жителей
अमंसत अम्भोज-करेण रूपिणीम् गोप्यः श्रियम् द्रष्टुम् इव आगताम् पतिम्amaṃsata ambhoja-kareṇa rūpiṇīm gopyaḥ śriyam draṣṭum iva āgatām patimпастушки сочли [её] Шри воплощённою, с лотосом в руке, будто пришедшею взглянуть на супруга; сочли лотосорукую воплощённую пастушки Шри увидеть словно пришедшую супруга
बाल-ग्रहः तत्र विचिन्वती शिशून् यदृच्छया नन्द-गृहे अ-सत्-अन्तकम्bāla-grahaḥ tatra vicinvatī śiśūn yadṛcchayā nanda-gṛhe a-sat-antakamдетская хватательница, ища там младенцев, случайно в доме Нанды — губителя недобрых; детохватательница там ищущая младенцев случайно в Нанды доме недобрых губителя
बालम् प्रतिच्छन्न-निज-उरु-तेजसम् ददर्श तल्पे अग्निम् इव आहितम् भसिbālam praticchanna-nija-uru-tejasam dadarśa talpe agnim iva āhitam bhasiмладенца, скрывшего своё великое сияние, увидела на ложе — как огонь, укрытый в золе; младенца скрытосвоевеликосиятельного увидела на ложе огонь словно уложенный в золу
विबुध्य ताम् बालक-मारिका-ग्रहम् चर-अचर-आत्मा सः निमीलित-ईक्षणःvibudhya tām bālaka-mārikā-graham cara-acara-ātmā saḥ nimīlita-īkṣaṇaḥраспознав её, детоубийственную хватательницу, Он, самость движущегося и недвижного, смежил очи; распознав её младенцев умерщвляющую хватательницу движуще-недвижного самость он смеженноокий
अनन्तम् आरोपयत् अङ्कम् अन्तकम् यथा उरगम् सुप्तम् अ-बुद्धि-रज्जु-धीःanantam āropayat aṅkam antakam yathā uragam suptam a-buddhi-rajju-dhīḥона усадила себе на колени Бесконечного — [свою] смерть, как неразумный [берёт] спящего змея, приняв [его] за верёвку; бесконечного посадила на колени конца творца, как змея спящего неразумный верёвкою мнящий
अनुवाद

«Нанда в пути, помыслив, что слова Шаури не пусты, прибегнул к Хари, страшась прихода бедствий. Посланная Камсою ужасная Путана, губительница младенцев, ходила, убивая младенцев в городах, сёлах, станах и прочем: где не совершают в своих делах слушания и прочего [о] владыке Сатватов, губящего ракшасов, — там и [бывают] ведьмы. Она, летающая по небу, однажды взлетев, [пришла] в Нанда-гокулу и, сделав себя майей женщиною, вошла — движущаяся по желанию. Её, с жасмином, вплетённым в узел волос, с широкими бёдрами и грудью, с тонким станом, прекрасно одетую, с лицом, украшенным кудрями, играющими в блеске серёг, женщину, крадущую умы жителей Враджа милой улыбкой и брошенными искоса взглядами, — пастушки сочли Шри воплощённою, с лотосом в руке, будто пришедшею взглянуть на супруга. Детская хватательница, ища там младенцев, случайно в доме Нанды младенца — губителя недобрых, скрывшего своё великое сияние, — увидела на ложе, как огонь, укрытый в золе. Распознав её, детоубийственную хватательницу, Он, самость движущегося и недвижного, смежил очи; она усадила себе на колени Бесконечного — [свою] смерть, как неразумный [берёт] спящего змея, приняв [его] за верёвку».

संस्करण

500f50001b64 · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 4:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से