श्रीमद्भागवतम्
The Morsel Still in His Hand10.13.46-55
4549 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.13.46-55
देवनागरी

तावत् सर्वे वत्स-पालाः पश्यतो ऽजस्य तत्-क्षणात्
व्यदृश्यन्त घन-श्यामाः पीत-कौशेय-वाससः
चतुर्-भुजाः शङ्ख-चक्र- गदा-राजीव-पाणयः
किरीटिनः कुण्डलिनो हारिणो वन-मालिनः
श्रीवत्साङ्गद-दो-रत्न- कम्बु-कङ्कण-पाणयः
नूपुरैः कटकैर् भाताः कटि-सूत्राङ्गुलीयकैः
आङ्घ्रि-मस्तकम् आपूर्णास् तुलसी-नव-दामभिः
कोमलैः सर्व-गात्रेषु भूरि-पुण्यवद्-अर्पितैः
चन्द्रिका-विशद-स्मेरैः सारुणापाङ्ग-वीक्षितैः
स्वकार्थानाम् इव रजः- सत्त्वाभ्यां स्रष्टृ-पालकाः
आत्मादि-स्तम्ब-पर्यन्तैर् मूर्तिमद्भिश् चराचरैः
नृत्य-गीताद्य्-अनेकार्हैः पृथक् पृथग् उपासिताः
अणिमाद्यैर् महिमभिर् अजाद्याभिर् विभूतिभिः
चतुर्-विंशतिभिस् तत्त्वैः परीता महद्-आदिभिः
काल-स्वभाव-संस्कार- काम-कर्म-गुणादिभिः
स्व-महि-ध्वस्त-महिभिर् मूर्तिमद्भिर् उपासिताः
सत्य-ज्ञानानन्तानन्द- मात्रैक-रस-मूर्तयः
अस्पृष्ट-भूरि-माहात्म्या अपि ह्य् उपनिषद्-दृशाम्
एवं सकृद् ददर्शाजः पर-ब्रह्मात्मनो ऽखिलान्
यस्य भासा सर्वम् इदं विभाति स-चराचरम्

लिप्यंतरण (IAST)

tāvat sarve vatsa-pālāḥ paśyato 'jasya tat-kṣaṇāt
vyadṛśyanta ghana-śyāmāḥ pīta-kauśeya-vāsasaḥ
catur-bhujāḥ śaṅkha-cakra- gadā-rājīva-pāṇayaḥ
kirīṭinaḥ kuṇḍalino hāriṇo vana-mālinaḥ
śrīvatsāṅgada-do-ratna- kambu-kaṅkaṇa-pāṇayaḥ
nūpuraiḥ kaṭakair bhātāḥ kaṭi-sūtrāṅgulīyakaiḥ
āṅghri-mastakam āpūrṇās tulasī-nava-dāmabhiḥ
komalaiḥ sarva-gātreṣu bhūri-puṇyavad-arpitaiḥ
candrikā-viśada-smeraiḥ sāruṇāpāṅga-vīkṣitaiḥ
svakārthānām iva rajaḥ- sattvābhyāṃ sraṣṭṛ-pālakāḥ
ātmādi-stamba-paryantair mūrtimadbhiś carācaraiḥ
nṛtya-gītādy-anekārhaiḥ pṛthak pṛthag upāsitāḥ
aṇimādyair mahimabhir ajādyābhir vibhūtibhiḥ
catur-viṃśatibhis tattvaiḥ parītā mahad-ādibhiḥ
kāla-svabhāva-saṃskāra- kāma-karma-guṇādibhiḥ
sva-mahi-dhvasta-mahibhir mūrtimadbhir upāsitāḥ
satya-jñānānantānanda- mātraika-rasa-mūrtayaḥ
aspṛṣṭa-bhūri-māhātmyā api hy upaniṣad-dṛśām
evaṃ sakṛd dadarśājaḥ para-brahmātmano 'khilān
yasya bhāsā sarvam idaṃ vibhāti sa-carācaram

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तावत् सर्वे वत्स-पालाः पश्यतः अजस्य तत्-क्षणात्tāvat sarve vatsa-pālāḥ paśyataḥ ajasya tat-kṣaṇātтогда все пастушки телят на глазах у Нерождённого, в тот же миг; тогда все телят пастухи при смотрящем Нерождённом в тот миг
व्यदृश्यन्त घन-श्यामाः पीत-कौशेय-वाससःvyadṛśyanta ghana-śyāmāḥ pīta-kauśeya-vāsasaḥявились тёмными, как туча, в жёлтых шёлковых одеждах; явились тучетёмные, жёлтошелкоодеждные
चतुः-भुजाः शङ्ख-चक्र-गदा-राजीव-पाणयःcatuḥ-bhujāḥ śaṅkha-cakra-gadā-rājīva-pāṇayaḥчетырёхрукими, с раковиной, диском, палицею и лотосом в руках; четырёхрукие, раковина-диск-палица-лотос в руках
किरीटिनः कुण्डलिनः हारिणः वन-मालिनःkirīṭinaḥ kuṇḍalinaḥ hāriṇaḥ vana-mālinaḥв венцах, с серьгами, с ожерельями, в лесных венках; венценосные, серьгоносные, ожерельные, лесновенчаные
श्रीवत्स-अङ्गद-दोः-रत्न-कम्बु-कङ्कण-पाणयःśrīvatsa-aṅgada-doḥ-ratna-kambu-kaṅkaṇa-pāṇayaḥсо Шриватсой, нарукавьями, самоцветами на плечах, с браслетами, [гладкими] как раковина, на руках; Шриватса-нарукавья-плечесамоцветно-раковинобраслеторукие
नूपुरैः कटकैः भाताः कटि-सूत्र-अङ्गुलीयकैःnūpuraiḥ kaṭakaiḥ bhātāḥ kaṭi-sūtra-aṅgulīyakaiḥсияющие ножными кольцами, запястьями, поясами и перстнями; ножными кольцами, запястьями сияющие, поясами-перстнями
आ-अङ्घ्रि-मस्तकम् आपूर्णाः तुलसी-नव-दामभिःā-aṅghri-mastakam āpūrṇāḥ tulasī-nava-dāmabhiḥот стоп до головы покрытые свежими венками из туласи; от ног до головы полные туласи свежими венками
कोमलैः सर्व-गात्रेषु भूरि-पुण्यवत्-अर्पितैःkomalaiḥ sarva-gātreṣu bhūri-puṇyavat-arpitaiḥнежными, на всех членах, поднесёнными весьма благочестивыми; нежными на всех членах многоблагочестивыми поднесёнными
चन्द्रिका-विशद-स्मेरैः स-अरुण-अपाङ्ग-वीक्षितैःcandrikā-viśada-smeraiḥ sa-aruṇa-apāṅga-vīkṣitaiḥс улыбками, ясными, как лунный свет, с красноватыми взглядами искоса; лунносветлоясноулыбчивые, с алыми искоса взглядами
स्वक-अर्थानाम् इव रजः-सत्त्वाभ्याम् स्रष्टृ-पालकाःsvaka-arthānām iva rajaḥ-sattvābhyām sraṣṭṛ-pālakāḥбудто творцы и хранители своих [преданных] — посредством раджаса и саттвы; своих дел словно раджасом-саттвой творцы-хранители
आत्म-आदि-स्तम्ब-पर्यन्तैः मूर्ति-मद्भिः चर-अचरैःātma-ādi-stamba-paryantaiḥ mūrti-madbhiḥ cara-acaraiḥот [Брахмы] и до пучка травы — воплощёнными, движущимися и недвижными; от себя-начала до пучка травы воплощёнными движуще-недвижными
नृत्य-गीत-आदि-अनेक-अर्हैः पृथक् पृथक् उपासिताःnṛtya-gīta-ādi-aneka-arhaiḥ pṛthak pṛthak upāsitāḥмногими подношениями — пляскою, пением и прочим — порознь почитаемые; пляской-пением-начальными многими подношениями порознь-порознь почитаемые
अणिमा-आद्यैः महिमभिः अजा-आद्याभिः विभूतिभिःaṇimā-ādyaiḥ mahimabhiḥ ajā-ādyābhiḥ vibhūtibhiḥ[окружённые] величиями — анимою и прочими, могуществами — аджою и прочими; анима-начальными величиями, аджа-начальными могуществами
चतुः-विंशतिभिः तत्त्वैः परीताः महत्-आदिभिःcatuḥ-viṃśatibhiḥ tattvaiḥ parītāḥ mahat-ādibhiḥокружённые двадцатью четырьмя началами, махат и прочими; двадцатью четырьмя началами окружённые махат-начальными
काल-स्वभाव-संस्कार-काम-कर्म-गुण-आदिभिःkāla-svabhāva-saṃskāra-kāma-karma-guṇa-ādibhiḥвременем, природою, впечатлениями, желанием, деянием, качествами и прочим; временем-природой-впечатлениями-желанием-деянием-качествами-прочим
स्व-महि-ध्वस्त-महिभिः मूर्ति-मद्भिः उपासिताःsva-mahi-dhvasta-mahibhiḥ mūrti-madbhiḥ upāsitāḥчьё величие сокрушено Его величием, — воплощёнными, почитаемые; своим величием сокрушённовеличественными воплощёнными почитаемые
सत्य-ज्ञान-अनन्त-आनन्द-मात्र-एक-रस-मूर्तयःsatya-jñāna-ananta-ānanda-mātra-eka-rasa-mūrtayaḥчьи облики — единый вкус, состоящий лишь из истины, знания, бесконечности и блаженства; истино-знание-бесконечно-блаженство-только-единовкусообразные
अ-स्पृष्ट-भूरि-माहात्म्याः अपि हि उपनिषत्-दृशाम्a-spṛṣṭa-bhūri-māhātmyāḥ api hi upaniṣat-dṛśāmчьё великое величие не затронуто даже взорами упанишад; незатронутомноговеличественные также ведь упанишад взорам
एवम् सकृत् ददर्श अजः पर-ब्रह्म-आत्मनः अखिलान्evam sakṛt dadarśa ajaḥ para-brahma-ātmanaḥ akhilānтак разом узрел Нерождённый всех — [чья] самость есть Высший Брахман; так разом узрел Нерождённый Высшего Брахмана самости всех
यस्य भासा सर्वम् इदम् विभाति स-चर-अचरम्yasya bhāsā sarvam idam vibhāti sa-cara-acaramчьим сиянием сияет всё это — с движущимся и недвижным; чьим сиянием всё это сияет с движуще-недвижным
अनुवाद

«Тогда все пастушки телят на глазах у Нерождённого, в тот же миг явились тёмными, как туча, в жёлтых шёлковых одеждах, четырёхрукими, с раковиной, диском, палицею и лотосом в руках, в венцах, с серьгами, с ожерельями, в лесных венках, со Шриватсой, нарукавьями, самоцветами на плечах, с браслетами, [гладкими] как раковина, на руках, сияющие ножными кольцами, запястьями, поясами и перстнями, от стоп до головы покрытые свежими венками из туласи, нежными, на всех членах, поднесёнными весьма благочестивыми, с улыбками, ясными, как лунный свет, с красноватыми взглядами искоса, будто творцы и хранители своих [преданных] посредством раджаса и саттвы; от [Брахмы] и до пучка травы — воплощёнными, движущимися и недвижными, многими подношениями — пляскою, пением и прочим — порознь почитаемые; [окружённые] величиями — анимою и прочими, могуществами — аджою и прочими, окружённые двадцатью четырьмя началами, махат и прочими, временем, природою, впечатлениями, желанием, деянием, качествами и прочим, чьё величие сокрушено Его величием, — воплощёнными, почитаемые; чьи облики — единый вкус, состоящий лишь из истины, знания, бесконечности и блаженства, чьё великое величие не затронуто даже взорами упанишад. Так разом узрел Нерождённый всех — [чья] самость есть Высший Брахман, чьим сиянием сияет всё это, с движущимся и недвижным».

संस्करण

5a021925edfb · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 5:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से