श्रीमद्भागवतम्
As a Child Holds a Mushroom10.25.19-26
4609 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.25.19-26
देवनागरी

इत्य् उक्त्वैकेन हस्तेन कृत्वा गोवर्धनाचलम्
दधार लीलया विष्णुश् छत्राकम् इव बालकः
अथाह भगवान् गोपान् हे ऽम्ब तात व्रजौकसः
यथोपजोषं विशत गिरि-गर्तं स-गो-धनाः
न त्रास इह वः कार्यो मद्-धस्ताद्रि-निपातनात्
वात-वर्ष-भयेनालं तत्-त्राणं विहितं हि वः
तथा निर्विविशुर् गर्तं कृष्णाश्वासित-मानसः
यथावकाशं स-धनाः स-व्रजाः सोपजीविनः
क्षुत्-तृड्-व्यथां सुखापेक्षां हित्वा तैर् व्रज-वासिभिः
वीक्ष्यमाणो दधाराद्रिं सप्ताहं नाचलत् पदात्
कृष्ण-योगानुभावं तं निशम्येन्द्रो ऽति-विस्मितः
निस्तम्भो भ्रष्ट-सङ्कल्पः स्वान् मेघान् सन्न्यवारयत्
खं व्यभ्रम् उदितादित्यं वात-वर्षं च दारुणम्
निशम्योपरतं गोपान् गोवर्धन-धरो ऽब्रवीत्
निर्यात त्यजत त्रासं गोपाः स-स्त्री-धनार्भकाः
उपारतं वात-वर्षं व्युद-प्रायाश् च निम्नगाः

लिप्यंतरण (IAST)

ity uktvaikena hastena kṛtvā govardhanācalam
dadhāra līlayā viṣṇuś chatrākam iva bālakaḥ
athāha bhagavān gopān he 'mba tāta vrajaukasaḥ
yathopajoṣaṃ viśata giri-gartaṃ sa-go-dhanāḥ
na trāsa iha vaḥ kāryo mad-dhastādri-nipātanāt
vāta-varṣa-bhayenālaṃ tat-trāṇaṃ vihitaṃ hi vaḥ
tathā nirviviśur gartaṃ kṛṣṇāśvāsita-mānasaḥ
yathāvakāśaṃ sa-dhanāḥ sa-vrajāḥ sopajīvinaḥ
kṣut-tṛḍ-vyathāṃ sukhāpekṣāṃ hitvā tair vraja-vāsibhiḥ
vīkṣyamāṇo dadhārādriṃ saptāhaṃ nācalat padāt
kṛṣṇa-yogānubhāvaṃ taṃ niśamyendro 'ti-vismitaḥ
nistambho bhraṣṭa-saṅkalpaḥ svān meghān sannyavārayat
khaṃ vyabhram uditādityaṃ vāta-varṣaṃ ca dāruṇam
niśamyoparataṃ gopān govardhana-dharo 'bravīt
niryāta tyajata trāsaṃ gopāḥ sa-strī-dhanārbhakāḥ
upārataṃ vāta-varṣaṃ vyuda-prāyāś ca nimnagāḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इति उक्त्वा एकेन हस्तेन कृत्वा गोवर्धन-अचलम्iti uktvā ekena hastena kṛtvā govardhana-acalamсказав так, одною рукою подняв гору Говардхан; так сказав одною рукою сделав Говардхан-гору
दधार लीलया विष्णुः छत्राकम् इव बालकःdadhāra līlayā viṣṇuḥ chatrākam iva bālakaḥВишну держал [её] играючи — как ребёнок гриб; держал игрою Вишну гриб словно ребёнок
अथ आह भगवान् गोपान् हे अम्ब तात व्रज-ओकसःatha āha bhagavān gopān he amba tāta vraja-okasaḥзатем сказал Владыка пастухам: «эй, матушка! отец! жители Враджа!; затем сказал Владыка пастухам: эй, матушка, отец, Враджа жители
यथा-उपजोषम् विशत गिरि-गर्तम् स-गो-धनाःyathā-upajoṣam viśata giri-gartam sa-go-dhanāḥпо удобству входите под гору, с коровьим богатством; по удобству входите горы впадину с коровобогатством
न त्रासः इह वः कार्यः मत्-हस्त-अद्रि-निपातनात्na trāsaḥ iha vaḥ kāryaḥ mat-hasta-adri-nipātanāt«не должно быть у вас здесь страха, что гора упадёт с Моей руки; не страх здесь вам делаемый моей руки горы падения
वात-वर्ष-भयेन अलम् तत्-त्राणम् विहितम् हि वःvāta-varṣa-bhayena alam tat-trāṇam vihitam hi vaḥдовольно страха перед ветром и дождём: защита от них вам устроена»; ветра-дождя страхом довольно, от них защита устроена ведь вам
तथा निर्विविशुः गर्तम् कृष्ण-आश्वासित-मानसाःtathā nirviviśuḥ gartam kṛṣṇa-āśvāsita-mānasāḥтак они вошли во впадину, с умами, успокоенными Кришною; так вошли во впадину Кришною успокоенноумные
यथा-अवकाशम् स-धनाः स-व्रजाः स-उपजीविनःyathā-avakāśam sa-dhanāḥ sa-vrajāḥ sa-upajīvinaḥпо мере места — с добром, со станом, с домочадцами; по месту с добром, со станом, с кормящимися
क्षुत्-तृट्-व्यथाम् सुख-अपेक्षाम् हित्वा तैः व्रज-वासिभिःkṣut-tṛṭ-vyathām sukha-apekṣām hitvā taiḥ vraja-vāsibhiḥоставив муку голода и жажды и заботу об удобстве, [под взглядами] тех жителей Враджа; голода-жажды муку, удобства заботу оставив теми Враджа жителями
वीक्ष्यमाणः दधार अद्रिम् सप्त-अहम् न अचलत् पदात्vīkṣyamāṇaḥ dadhāra adrim sapta-aham na acalat padātсозерцаемый [ими], Он держал гору семь дней и не сошёл с места; созерцаемый держал гору семь дней, не сошёл со стопы
कृष्ण-योग-अनुभावम् तम् निशम्य इन्द्रः अति-विस्मितःkṛṣṇa-yoga-anubhāvam tam niśamya indraḥ ati-vismitaḥуслышав о той силе йоги Кришны, Индра, крайне изумлённый; Кришны йоги силу ту услышав Индра крайне изумлённый
निस्तम्भः भ्रष्ट-सङ्कल्पः स्वान् मेघान् सन्न्यवारयत्nistambhaḥ bhraṣṭa-saṅkalpaḥ svān meghān sannyavārayatлишившийся столба [спеси], с рухнувшим замыслом, отозвал свои тучи; бесстолбный рухнувшезамысленный свои тучи отозвал
खम् वि-अभ्रम् उदित-आदित्यम् वात-वर्षम् च दारुणम्kham vi-abhram udita-ādityam vāta-varṣam ca dāruṇamнебо безоблачное, с взошедшим солнцем, и жестокий ветер с дождём; небо безоблачное взошедшесолнечное, ветер-дождь же жестокий
निशम्य उपरतम् गोपान् गोवर्धन-धरः अब्रवीत्niśamya uparatam gopān govardhana-dharaḥ abravītувидев прекратившимися, Держатель Говардхана сказал пастухам; увидев прекратившимися пастухам Говардхана держатель сказал
निर्यात त्यजत त्रासम् गोपाः स-स्त्री-धन-अर्भकाःniryāta tyajata trāsam gopāḥ sa-strī-dhana-arbhakāḥ«выходите, оставьте страх, пастухи, с жёнами, добром и детьми; выходите, оставьте страх, пастухи, с жёнами-добром-детьми
उपारतम् वात-वर्षम् वि-उद-प्रायाः च निम्न-गाःupāratam vāta-varṣam vi-uda-prāyāḥ ca nimna-gāḥпрекратились ветер и дождь, и реки почти обмелели»; прекратился ветер-дождь, безводные почти же реки
अनुवाद

«Сказав так, одною рукою подняв гору Говардхан, Вишну держал [её] играючи — как ребёнок гриб. Затем сказал Владыка пастухам: „Эй, матушка! Отец! Жители Враджа! По удобству входите под гору, с коровьим богатством; не должно быть у вас здесь страха, что гора упадёт с Моей руки; довольно страха перед ветром и дождём: защита от них вам устроена“. Так они вошли во впадину, с умами, успокоенными Кришною, по мере места — с добром, со станом, с домочадцами. Оставив муку голода и жажды и заботу об удобстве, [под взглядами] тех жителей Враджа, созерцаемый [ими], Он держал гору семь дней и не сошёл с места. Услышав о той силе йоги Кришны, Индра, крайне изумлённый, лишившийся столба [спеси], с рухнувшим замыслом, отозвал свои тучи. Небо безоблачное, с взошедшим солнцем, и жестокий ветер с дождём увидев прекратившимися, Держатель Говардхана сказал пастухам: „Выходите, оставьте страх, пастухи, с жёнами, добром и детьми; прекратились ветер и дождь, и реки почти обмелели“».

संस्करण

40402d813282 · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 6:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से