श्रीमद्भागवतम्
Clearing the Thorns10.36.9-15
4651 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.36.9-15
देवनागरी

सो ऽप्य् एवं कोपितो ऽरिष्टः खुरेणावनिम् उल्लिखन्
उद्यत्-पुच्छ-भ्रमन्-मेघः क्रुद्धः कृष्णम् उपाद्रवत्
अग्र-न्यस्त-विषाणाग्रः स्तब्धासृग्-लोचनो ऽच्युतम्
कटाक्षिप्याद्रवत् तूर्णम् इन्द्र-मुक्तो ऽशनिर् यथा
गृहीत्वा शृङ्गयोस् तं वा अष्टादश पदानि सः
प्रत्यपोवाह भगवान् गजः प्रति-गजं यथा
सो ऽपविद्धो भगवता पुनर् उत्थाय सत्वरम्
आपतत् स्विन्न-सर्वाङ्गो निःश्वसन् क्रोध-मूर्च्छितः
तम् आपतन्तं स निगृह्य शृङ्गयोः पदा समाक्रम्य निपात्य भू-तले
निष्पीडयाम् आस यथार्द्रम् अम्बरं कृत्वा विषाणेन जघान सो ऽपतत्
असृग् वमन् मूत्र-शकृत् समुत्सृजन् क्षिपंश् च पादान् अनवस्थितेक्षणः
जगाम कृच्छ्रं निरृतेर् अथ क्षयं पुष्पैः किरन्तो हरिम् ईडिरे सुराः
एवं कुकुद्मिनं हत्वा स्तूयमानः द्विजातिभिः
विवेश गोष्ठं स-बलो गोपीनां नयनोत्सवः

लिप्यंतरण (IAST)

so 'py evaṃ kopito 'riṣṭaḥ khureṇāvanim ullikhan
udyat-puccha-bhraman-meghaḥ kruddhaḥ kṛṣṇam upādravat
agra-nyasta-viṣāṇāgraḥ stabdhāsṛg-locano 'cyutam
kaṭākṣipyādravat tūrṇam indra-mukto 'śanir yathā
gṛhītvā śṛṅgayos taṃ vā aṣṭādaśa padāni saḥ
pratyapovāha bhagavān gajaḥ prati-gajaṃ yathā
so 'paviddho bhagavatā punar utthāya satvaram
āpatat svinna-sarvāṅgo niḥśvasan krodha-mūrcchitaḥ
tam āpatantaṃ sa nigṛhya śṛṅgayoḥ padā samākramya nipātya bhū-tale
niṣpīḍayām āsa yathārdram ambaraṃ kṛtvā viṣāṇena jaghāna so 'patat
asṛg vaman mūtra-śakṛt samutsṛjan kṣipaṃś ca pādān anavasthitekṣaṇaḥ
jagāma kṛcchraṃ nirṛter atha kṣayaṃ puṣpaiḥ kiranto harim īḍire surāḥ
evaṃ kukudminaṃ hatvā stūyamānaḥ dvijātibhiḥ
viveśa goṣṭhaṃ sa-balo gopīnāṃ nayanotsavaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सः अपि एवम् कोपितः अरिष्टः खुरेण अवनिम् उल्लिखन्saḥ api evam kopitaḥ ariṣṭaḥ khureṇa avanim ullikhanи он, Аришта, так разъярённый, роя копытом землю; он также так разъярённый Аришта копытом землю роющий
उद्यत्-पुच्छ-भ्रमन्-मेघः क्रुद्धः कृष्णम् उपाद्रवत्udyat-puccha-bhraman-meghaḥ kruddhaḥ kṛṣṇam upādravatс тучами, кружащими у поднятого хвоста, гневный, ринулся на Кришну; поднятогохвостакружащетучный гневный на Кришну ринулся
अग्र-न्यस्त-विषाण-अग्रः स्तब्ध-असृक्-लोचनः अच्युतम्agra-nyasta-viṣāṇa-agraḥ stabdha-asṛk-locanaḥ acyutamс концами рогов, выставленными вперёд, с застывшими окровавленными глазами, на Ачьюту; впередпоставленнорогаконечный застывшекровавоглазый Ачьюту
कट-आक्षिप्य अद्रवत् तूर्णम् इन्द्र-मुक्तः अशनिः यथाkaṭa-ākṣipya adravat tūrṇam indra-muktaḥ aśaniḥ yathāискоса взглянув, побежал стремительно — как молния, пущенная Индрою; искоса взглянув побежал быстро Индрою пущенная молния как
गृहीत्वा शृङ्गयोः तम् वै अष्टादश पदानि सःgṛhītvā śṛṅgayoḥ tam vai aṣṭādaśa padāni saḥсхватив его за рога, на восемнадцать шагов он; схватив за рога его ведь восемнадцать шагов он
प्रत्यपोवाह भगवान् गजः प्रति-गजम् यथाpratyapovāha bhagavān gajaḥ prati-gajam yathāотбросил [его] назад — Владыка, как слон противного слона; оттолкнул Владыка слон противослона как
सः अपविद्धः भगवता पुनः उत्थाय सत्वरम्saḥ apaviddhaḥ bhagavatā punaḥ utthāya satvaramотброшенный Владыкою, он, вновь поднявшись поспешно; он отброшенный Владыкою вновь встав поспешно
आपतत् स्विन्न-सर्व-अङ्गः निःश्वसन् क्रोध-मूर्च्छितःāpatat svinna-sarva-aṅgaḥ niḥśvasan krodha-mūrcchitaḥналетел, весь в испарине, тяжело дыша, обеспамятев от гнева; налетел вспотевшевсетелый выдыхающий гневомобеспамятевший
तम् आपतन्तम् सः निगृह्य शृङ्गयोः पदा समाक्रम्य निपात्य भू-तलेtam āpatantam saḥ nigṛhya śṛṅgayoḥ padā samākramya nipātya bhū-taleналетающего, он, схватив за рога, придавив ногою, повалив на землю; его налетающего он схватив за рога ногою придавив повалив на землю
निष्पीडयाम् आस यथा आर्द्रम् अम्बरम् कृत्वा विषाणेन जघान सः अपतत्niṣpīḍayām āsa yathā ārdram ambaram kṛtvā viṣāṇena jaghāna saḥ apatatвыжал [его], как мокрую ткань, и, вырвав рог, ударил [им]; тот пал; выжал как мокрую ткань сделав рогом ударил, он пал
असृक् वमन् मूत्र-शकृत् समुत्सृजन् क्षिपन् च पादान् अन्-अवस्थित-ईक्षणःasṛk vaman mūtra-śakṛt samutsṛjan kṣipan ca pādān an-avasthita-īkṣaṇaḥизрыгая кровь, испуская мочу и навоз, суча ногами, с блуждающим взором; кровь изрыгающий мочу-навоз испускающий бросающий же ноги неустойчивовзорный
जगाम कृच्छ्रम् निरृतेः अथ क्षयम् पुष्पैः किरन्तः हरिम् ईडिरे सुराःjagāma kṛcchram nirṛteḥ atha kṣayam puṣpaiḥ kirantaḥ harim īḍire surāḥон с мукою отошёл в обитель Ниррити; боги же, осыпая цветами, восславили Хари; пошёл с мукою Ниррити затем в обитель, цветами осыпающие Хари восславили боги
एवम् ककुद्मिनम् हत्वा स्तूयमानः द्वि-जातिभिःevam kakudminam hatvā stūyamānaḥ dvi-jātibhiḥтак, убив горбатого, восславляемый дваждырождёнными; так горбатого убив восславляемый дваждырождёнными
विवेश गोष्ठम् स-बलः गोपीनाम् नयन-उत्सवःviveśa goṣṭham sa-balaḥ gopīnām nayana-utsavaḥон вошёл в стан вместе с Балою — праздник для глаз пастушек; вошёл в стан сБалою пастушек глаз праздник
अनुवाद

«И он, Аришта, так разъярённый, роя копытом землю, с тучами, кружащими у поднятого хвоста, гневный, ринулся на Кришну — с концами рогов, выставленными вперёд, с застывшими окровавленными глазами, на Ачьюту искоса взглянув, побежал стремительно — как молния, пущенная Индрою. Схватив его за рога, на восемнадцать шагов он отбросил [его] назад — Владыка, как слон противного слона. Отброшенный Владыкою, он, вновь поднявшись поспешно, налетел, весь в испарине, тяжело дыша, обеспамятев от гнева. Налетающего, он, схватив за рога, придавив ногою, повалив на землю, выжал [его], как мокрую ткань, и, вырвав рог, ударил [им]; тот пал, изрыгая кровь, испуская мочу и навоз, суча ногами, с блуждающим взором, — он с мукою отошёл в обитель Ниррити; боги же, осыпая цветами, восславили Хари. Так, убив горбатого, восславляемый дваждырождёнными, он вошёл в стан вместе с Балою — праздник для глаз пастушек».

संस्करण

03f059fbad30 · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 8:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से