5010 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 11.26.1-6

śrī-bhagavān uvāca

देवनागरी

मल्-लक्षणम् इमं कायं लब्ध्वा मद्-धर्म आस्थितः
आनन्दं परमात्मानम् आत्म-स्थं समुपैति माम्
गुण-मय्या जीव-योन्या विमुक्तो ज्ञान-निष्ठया
गुणेषु माया-मात्रेषु दृश्यमानेष्व् अवस्तुतः
वर्तमानो ऽपि न पुमान् युज्यते ऽवस्तुभिर् गुणैः
सङ्गं न कुर्याद् असतां शिश्नोदर-तृपां क्वचित्
तस्यानुगस् तमस्य् अन्धे पतत्य् अन्धानुगान्ध-वत्
ऐलः सम्राड् इमां गाथाम् अगायत बृहच्-छ्रवाः
उर्वशी-विरहान् मुह्यन् निर्विण्णः शोक-संयमे
त्यक्त्वात्मानं व्रयन्तीं तां नग्न उन्मत्त-वन् नृपः
विलपन्न् अन्वगाज् जाये घोरे तिष्ठेति विक्लवः
कामान् अतृप्तो ऽनुजुषन् क्षुल्लकान् वर्ष-यामिनीः
न वेद यान्तीर् नायान्तीर् उर्वश्य्-आकृष्ट-चेतनः

लिप्यंतरण (IAST)

mal-lakṣaṇam imaṃ kāyaṃ labdhvā mad-dharma āsthitaḥ
ānandaṃ paramātmānam ātma-sthaṃ samupaiti mām
guṇa-mayyā jīva-yonyā vimukto jñāna-niṣṭhayā
guṇeṣu māyā-mātreṣu dṛśyamāneṣv avastutaḥ
vartamāno 'pi na pumān yujyate 'vastubhir guṇaiḥ
saṅgaṃ na kuryād asatāṃ śiśnodara-tṛpāṃ kvacit
tasyānugas tamasy andhe pataty andhānugāndha-vat
ailaḥ samrāḍ imāṃ gāthām agāyata bṛhac-chravāḥ
urvaśī-virahān muhyan nirviṇṇaḥ śoka-saṃyame
tyaktvātmānaṃ vrayantīṃ tāṃ nagna unmatta-van nṛpaḥ
vilapann anvagāj jāye ghore tiṣṭheti viklavaḥ
kāmān atṛpto 'nujuṣan kṣullakān varṣa-yāminīḥ
na veda yāntīr nāyāntīr urvaśy-ākṛṣṭa-cetanaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मत्-लक्षणम् इमम् कायम् लब्ध्वा मत्-धर्मे आस्थितःmat-lakṣaṇam imam kāyam labdhvā mat-dharme āsthitaḥ«обретя это тело, отмеченное мною, утвердившись в моей дхарме,; моимпризнаком это тело обретя моейдхарме утвердившийся
आनन्दम् परम-आत्मानम् आत्म-स्थम् समुपैति माम्ānandam parama-ātmānam ātma-stham samupaiti mām[человек] достигает меня — блаженства, высшего атмана, пребывающего в себе; блаженство высшийатман всебепребывающего достигает меня
गुण-मय्या जीव-योन्या विमुक्तः ज्ञान-निष्ठयाguṇa-mayyā jīva-yonyā vimuktaḥ jñāna-niṣṭhayā«освободившийся утверждённостью в знании от гунного лона рождений,; гуносоставного дживалона освобождённый знанииутверждённостью
गुणेषु माया-मात्रेषु दृश्यमानेषु अ-वस्तुतःguṇeṣu māyā-mātreṣu dṛśyamāneṣu a-vastutaḥсреди гун, что лишь майя, видимых, но невещественных, —; гунах майятолько видимых невещественно
वर्तमानः अपि न पुमान् युज्यते अ-वस्तुभिः गुणैःvartamānaḥ api na pumān yujyate a-vastubhiḥ guṇaiḥхотя и пребывая [в них], человек не сопрягается с невещественными гунами; пребывающий также не человек сопрягается невещественными гунами
सङ्गम् न कुर्यात् असताम् शिश्न-उदर-तृपाम् क्वचित्saṅgam na kuryāt asatām śiśna-udara-tṛpām kvacit«пусть никогда не заводит общения с дурными, ублажающими детородное и чрево;; общение не делал бы дурных детородноечревоублажающих гделибо
तस्य अनुगः तमसि अन्धे पतति अन्ध-अनुग-अन्ध-वत्tasya anugaḥ tamasi andhe patati andha-anuga-andha-vatидущий за таким падает в слепую тьму, как слепой за слепым; его последователь тьме слепой падает слепогопоследовательслепойподобно
ऐलः सम्राट् इमाम् गाथाम् अगायत बृहत्-श्रवाःailaḥ samrāṭ imām gāthām agāyata bṛhat-śravāḥ«Айла, самодержец, чья слава велика, пропел эту песнь,; Айла самодержец эту песнь пропел великаяслава
उर्वशी-विरहात् मुह्यन् निर्विण्णः शोक-संयमेurvaśī-virahāt muhyan nirviṇṇaḥ śoka-saṃyameобезумев от разлуки с Урваши, отвратившись [от мира] при обуздании скорби; Урваширазлукой безумствующий отвратившийся скорбиобуздании
त्यक्त्वा आत्मानम् व्रजन्तीम् ताम् नग्नः उन्मत्त-वत् नृपःtyaktvā ātmānam vrajantīm tām nagnaḥ unmatta-vat nṛpaḥ«когда она, оставив его, уходила, царь, нагой, как безумный,; оставив его уходящую ту нагой безумноподобно царь
विलपन् अन्वगात् जाये घोरे तिष्ठ इति विक्लवःvilapan anvagāt jāye ghore tiṣṭha iti viklavaḥстеная, шёл за нею: «остановись, о жена, о грозная!» — растерянный; стенающий шёл жена грозная стой так растерянный
कामान् अ-तृप्तः अनुजुषन् क्षुल्लकान् वर्ष-यामिनीःkāmān a-tṛptaḥ anujuṣan kṣullakān varṣa-yāminīḥ«ненасытившийся, вкушая ничтожные желания годы и ночи,; желания ненасытившийся вкушающий ничтожные годаночи
न वेद यान्तीः न आयान्तीः उर्वशी-आकृष्ट-चेतनःna veda yāntīḥ na āyāntīḥ urvaśī-ākṛṣṭa-cetanaḥон не замечал ни уходящих, ни приходящих [ночей], с сознанием, увлечённым Урваши; не знал уходящие не приходящие Урвашиувлечённоесознание
अनुवाद

«Обретя это тело, отмеченное мною, и утвердившись в моей дхарме, человек достигает меня — блаженства, высшего атмана, пребывающего в себе. Освободившийся утверждённостью в знании от гунного лона рождений, — среди гун, что лишь майя, видимых, но невещественных, — хотя и пребывая в них, человек не сопрягается с невещественными гунами. Пусть никогда не заводит он общения с дурными, ублажающими детородное и чрево: идущий за таким падает в слепую тьму, как слепой за слепым. Айла, самодержец, чья слава велика, пропел эту песнь, обезумев от разлуки с Урваши и отвратившись от мира при обуздании скорби. Когда она, оставив его, уходила, царь, нагой, как безумный, стеная, шёл за нею: „Остановись, о жена, о грозная!“ — растерянный. Ненасытившийся, вкушая ничтожные желания годы и ночи, он не замечал ни уходящих, ни приходящих ночей, с сознанием, увлечённым Урваши».

संस्करण

9705c405ed0a · प्रकाशित 16 अग॰ 2026, 8:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से