भविष्यपुराण
The Law of Marriage Described1.7.15-20
94 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.7.15-20
देवनागरी

कालो दैवस्तथा चार्षः प्राजापत्यस्तथासुरः । गान्धर्वो राक्षसश्चैव पैशाचश्चाष्टमोऽधमः
ये यस्य धर्मा वर्णस्य गुणदोषौ च यस्य यौ । शृणुध्वं तद्द्विजश्रेष्ठाः प्रसवे च गुणागुणम्
विप्रस्य चतुरः पूर्वान्क्षत्रस्य चतुरोऽवरान् । विट्शूद्रयोस्तु त्रीनेव विद्याद्धर्मानराक्षसान्
चतुरो ब्राह्मणस्याद्यान्प्रशस्तान्कवयो विदुः । राक्षसं क्षत्रियस्यैकमासुरं वैश्यशूद्रयोः
क्षत्रियाणां त्रयो धर्म्या द्वावधर्म्यौ२ स्मृताविह । पैशाचश्चासुरश्चैव न कर्त्तव्यौ कथञ्चन
पृथक्पृथग्वा मिश्रौ वा विवाहौ पूर्वचोदितौ । गान्धर्वो राक्षसश्चैव धर्म्यौ क्षत्रस्य तौ स्मृतौ

लिप्यंतरण (IAST)

kālo daivastathā cārṣaḥ prājāpatyastathāsuraḥ | gāndharvo rākṣasaścaiva paiśācaścāṣṭamo'dhamaḥ
ye yasya dharmā varṇasya guṇadoṣau ca yasya yau | śṛṇudhvaṃ taddvijaśreṣṭhāḥ prasave ca guṇāguṇam
viprasya caturaḥ pūrvānkṣatrasya caturo'varān | viṭśūdrayostu trīneva vidyāddharmānarākṣasān
caturo brāhmaṇasyādyānpraśastānkavayo viduḥ | rākṣasaṃ kṣatriyasyaikamāsuraṃ vaiśyaśūdrayoḥ
kṣatriyāṇāṃ trayo dharmyā dvāvadharmyau2 smṛtāviha | paiśācaścāsuraścaiva na karttavyau kathañcana
pṛthakpṛthagvā miśrau vā vivāhau pūrvacoditau | gāndharvo rākṣasaścaiva dharmyau kṣatrasya tau smṛtau

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कालो दैवस्तथा चार्षः प्राजापत्यस्तथासुरःkālo daivastathā cārṣaḥ prājāpatyastathāsuraḥ«„Брахмов, божеский, а также провидческий, Праджапатиев и асурский,; Брахмов божеский также провидческий Праджапатиев асурский
गान्धर्वो राक्षसश्चैव पैशाचश्चाष्टमोऽधमःgāndharvo rākṣasaścaiva paiśācaścāṣṭamo'dhamaḥгандхарвский и ракшасский, а восьмой, низший, — пишачев; гандхарвский ракшасский же пишачев восьмой низший
विप्रस्य चतुरः पूर्वान्क्षत्रस्य चतुरोऽवरान्viprasya caturaḥ pūrvānkṣatrasya caturo'varān«„у брахмана — четыре первых, у кшатрия — четыре последних,; брахмана четыре первых кшатрия четыре последних
विट्शूद्रयोस्तु त्रीनेव विद्याद्धर्मानराक्षसान्viṭśūdrayostu trīneva vidyāddharmānarākṣasānа у вайшьи и шудры — лишь три, должно знать, дхармичных, кроме ракшасского; вайшьяшудры же три именно пустьзнает дхармичных кромеракшасского
चतुरो ब्राह्मणस्याद्यान्प्रशस्तान्कवयो विदुःcaturo brāhmaṇasyādyānpraśastānkavayo viduḥ«„четыре первых у брахмана знают поэты хвалимыми,; четыре брахмана первых хвалимых поэты знают
राक्षसं क्षत्रियस्यैकमासुरं वैश्यशूद्रयोःrākṣasaṃ kṣatriyasyaikamāsuraṃ vaiśyaśūdrayoḥракшасский — один для кшатрия, асурский — для вайшьи и шудры; ракшасский кшатрия один асурский вайшьяшудры
क्षत्रियाणां त्रयो धर्म्या द्वावधर्म्यौ स्मृताविहkṣatriyāṇāṃ trayo dharmyā dvāvadharmyau smṛtāviha«„у кшатриев три дхармичны, а два помнятся здесь недхармичными:; кшатриев три дхармичные два недхармичные помнимые здесь
पैशाचश्चासुरश्चैव न कर्त्तव्यौ कथञ्चनpaiśācaścāsuraścaiva na karttavyau kathañcanaпишачев и асурский — никак не должны совершаться; пишачев асурский же не совершаемые какнибудь
गान्धर्वो राक्षसश्चैव धर्म्यौ क्षत्रस्य तौ स्मृतौgāndharvo rākṣasaścaiva dharmyau kṣatrasya tau smṛtau«„гандхарвский и ракшасский — те два помнятся дхармичными для кшатрия“; гандхарвский ракшасский же дхармичные кшатрия те помнимые
अनुवाद

«„Брахмов, божеский, а также провидческий, Праджапатиев и асурский, гандхарвский и ракшасский, а восьмой, низший, — пишачев. Какие дхармы у какого сословия и какие у которого достоинство и порок, — выслушайте то, о лучшие из дваждырождённых, и достоинство и недостаток в потомстве. У брахмана — четыре первых, у кшатрия — четыре последних, а у вайшьи и шудры — лишь три, должно знать, дхармичных, кроме ракшасского. Четыре первых у брахмана знают поэты хвалимыми, ракшасский — один для кшатрия, асурский — для вайшьи и шудры. У кшатриев три дхармичны, а два помнятся здесь недхармичными: пишачев и асурский — никак не должны совершаться. Порознь или смешанно — браки, поведанные прежде; гандхарвский и ракшасский — те два помнятся дхармичными для кшатрия“».

संस्करण

5da2364aaf48 · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 5:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से