भविष्यपुराण
On Birth and Caste, in the Tale of Karttikeya1.40.22-29
274 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.40.22-29
देवनागरी

जीवोऽपि ब्राह्मणः प्रोक्तो यैरतत्त्वज्ञमानवैः । प्रभ्रष्टब्राह्मणत्वास्ते जायन्ते विप्रसङ्गतः
जराजन्मान्तरक्लेशदुष्टग्राहकुलाकुलम् । नर तिर्यगसच्छूद्र योनिदुःखोर्मिसंकटम्
दौस्थित्यरोगशोकार्तिजनावर्तसमन्वितम् । श्वानुशूकरचाण्डालकृमिकूर्मादिकायकम्
संसारसागरं घोरं मग्नः खलु परिप्लवन् । भूरिपापभराक्रान्तः स जीवो ब्राह्मणः कथम्
ब्रह्मोवाच सप्तव्याधकथा विप्रा मनुना परिकीर्तिताः । तं निशम्य यदुश्रेष्ठ नित्यं जातिपदं त्यजेत्
सप्तव्याधा दशार्णेषु१ मृगाः कालञ्जरे गिरौ । चक्रवाकाः सरिद्द्वीपे हंसाः सरसि मानसे
तेऽपि जाताः कुरुक्षेत्रे ब्राह्मणा वेदपारगाः । प्रस्थिता दीर्घमध्वानं मृयं किमवसीदथ
तस्मान्न जीवे ब्राह्मण्यं पश्यामो हि कथञ्चन

लिप्यंतरण (IAST)

jīvo'pi brāhmaṇaḥ prokto yairatattvajñamānavaiḥ | prabhraṣṭabrāhmaṇatvāste jāyante viprasaṅgataḥ
jarājanmāntarakleśaduṣṭagrāhakulākulam | nara tiryagasacchūdra yoniduḥkhormisaṃkaṭam
dausthityarogaśokārtijanāvartasamanvitam | śvānuśūkaracāṇḍālakṛmikūrmādikāyakam
saṃsārasāgaraṃ ghoraṃ magnaḥ khalu pariplavan | bhūripāpabharākrāntaḥ sa jīvo brāhmaṇaḥ katham
brahmovāca saptavyādhakathā viprā manunā parikīrtitāḥ | taṃ niśamya yaduśreṣṭha nityaṃ jātipadaṃ tyajet
saptavyādhā daśārṇeṣu1 mṛgāḥ kālañjare girau | cakravākāḥ sariddvīpe haṃsāḥ sarasi mānase
te'pi jātāḥ kurukṣetre brāhmaṇā vedapāragāḥ | prasthitā dīrghamadhvānaṃ mṛyaṃ kimavasīdatha
tasmānna jīve brāhmaṇyaṃ paśyāmo hi kathañcana

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
जीवोऽपि ब्राह्मणः प्रोक्तो यैरतत्त्वज्ञमानवैःjīvo'pi brāhmaṇaḥ prokto yairatattvajñamānavaiḥ«теми людьми, что не знают истины, и живая душа названа брахманом;; живаядуша же брахман названный которыми неистинузнающимилюдьми
संसारसागरं घोरं मग्नः खलु परिप्लवन्saṃsārasāgaraṃ ghoraṃ magnaḥ khalu pariplavan«в грозный океан круговорота погружённый, носимый,; круговоротаокеан грозный погружённый носимый
भूरिपापभराक्रान्तः स जीवो ब्राह्मणः कथम्bhūripāpabharākrāntaḥ sa jīvo brāhmaṇaḥ kathamпридавленный обильным бременем греха, — как эта душа брахман?; обильногрехабременемпридавленный та душа брахман как
सप्तव्याधा दशार्णेषु मृगाः कालञ्जरे गिरौsaptavyādhā daśārṇeṣu mṛgāḥ kālañjare girau«семеро охотников в Дашарне, олени на горе Каланджаре,; семьохотников вДашарнах олени наКаланджаре горе
चक्रवाकाः सरिद्द्वीपे हंसाः सरसि मानसेcakravākāḥ sariddvīpe haṃsāḥ sarasi mānaseчакраваки на речном острове, лебеди на озере Манаса —; чакраваки речномострове лебеди наозере Манасе
तेऽपि जाताः कुरुक्षेत्रे ब्राह्मणा वेदपारगाःte'pi jātāḥ kurukṣetre brāhmaṇā vedapāragāḥ«и они же родились на Курукшетре брахманами, знатоками Вед; они же рождённые наКурукшетре брахманы Ведознатоки
तस्मान्न जीवे ब्राह्मण्यं पश्यामो हि कथञ्चनtasmānna jīve brāhmaṇyaṃ paśyāmo hi kathañcana«потому в живой душе брахманства мы никак не усматриваем; потому не вдуше брахманство усматриваем какимлибообразом
अनुवाद

«„Теми людьми, что не знают истины, и живая душа названа брахманом; те, отпав от брахманства, рождаются по сообществу с брахманами. В океане круговорота — где старость, тягота иных рождений, кишение дурными хватателями, теснота волн страдания в лонах людей, животных и нечистых шудр; исполненном водоворотов людских, где неустройство, болезнь, скорбь и мука; с телами псов, вепрей, чандалов, червей, черепах и прочих, — в грозный океан круговорота погружённый, носимый, придавленный обильным бременем греха, — как эта душа брахман?“ Брахма сказал: „Сказание о семи охотниках возглашено Ману, о брахманы; выслушав его, о лучший из рода Яду, да оставит навсегда самое слово «порода». Семеро охотников в Дашарне, олени на горе Каланджаре, чакраваки на речном острове, лебеди на озере Манаса — и они же родились на Курукшетре брахманами, знатоками Вед. Отправившись в долгий путь, что же вы изнемогаете? Потому в живой душе брахманства мы никак не усматриваем“».

संस्करण

f04ac229ebf2 · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 8:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से