नारदसाम्बसंवादे सूर्यपरिवारवर्णनम् नारद उवाच कदाचित्पर्यटँल्लोकान्सूर्यलोकमहं गतः । तत्र दृष्टो मया सूर्यः सर्वदेवगणैर्वृतः
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च नागैर्यक्षैश्च राक्षसैः । तत्र गायन्ति गन्धर्वा नृत्यन्त्यप्सरसस्तथा
रक्षन्त्युद्गतशस्त्रास्तं यक्षराक्षसपन्नगाः । ऋचो यजूंषि सामानि मूर्तिमन्तीह सर्वशः ॥ तत्कृतैर्विविधैः स्तोत्रैः स्तुवन्ति ऋषयो रविम्
मूर्तिमत्यः स्थितास्तत्र तिस्रः संध्याः शुभाननाः । गृहीतवज्रनाराचाः परिवार्य रविं स्थिताः
अरुणा वर्णतः पूर्वा मध्यमा चेन्दुसन्निभा । तृतीयाक्ष्माजसंकाशा संध्या चैव प्रकीर्तिता
आदित्या वसवो रुद्रा मरुतोथाश्विनौ तथा । त्रिसंध्यं पूजयन्त्यर्कं तथान्ये च दिवौकसः
ईरयञ्जयशब्दं तु इन्द्रस्तत्रैव तिष्ठति । कविस्तु त्र्यम्बको देवस्त्रिसंध्यं पूजयन्ति वै
nāradasāmbasaṃvāde sūryaparivāravarṇanam nārada uvāca kadācitparyaṭam̐llokānsūryalokamahaṃ gataḥ | tatra dṛṣṭo mayā sūryaḥ sarvadevagaṇairvṛtaḥ
gandharvairapsarobhiśca nāgairyakṣaiśca rākṣasaiḥ | tatra gāyanti gandharvā nṛtyantyapsarasastathā
rakṣantyudgataśastrāstaṃ yakṣarākṣasapannagāḥ | ṛco yajūṃṣi sāmāni mūrtimantīha sarvaśaḥ || tatkṛtairvividhaiḥ stotraiḥ stuvanti ṛṣayo ravim
mūrtimatyaḥ sthitāstatra tisraḥ saṃdhyāḥ śubhānanāḥ | gṛhītavajranārācāḥ parivārya raviṃ sthitāḥ
aruṇā varṇataḥ pūrvā madhyamā cendusannibhā | tṛtīyākṣmājasaṃkāśā saṃdhyā caiva prakīrtitā
ādityā vasavo rudrā marutothāśvinau tathā | trisaṃdhyaṃ pūjayantyarkaṃ tathānye ca divaukasaḥ
īrayañjayaśabdaṃ tu indrastatraiva tiṣṭhati | kavistu tryambako devastrisaṃdhyaṃ pūjayanti vai
«Нарада сказал: „Однажды, обходя миры, я пришёл в мир Солнца; там мною увидено Солнце, окружённое всеми сонмами богов — гандхарвами и апсарами, нагами, якшами и ракшасами. Там поют гандхарвы и пляшут апсары; его стерегут с поднятым оружием якши, ракшасы и змеи. Рич, Яджус и Саманы — воплощённые здесь повсюду; сложенными ими разными хвалами мудрецы восхваляют Солнце. Там стоят воплощённые три зари, с благими лицами; взяв в руки ваджры и стрелы, они стоят, окружив Солнце. Первая цветом алая, средняя подобна луне, а третья заря возглашена подобною земле. Адитьи, Васу, Рудры, Маруты и Ашвины — в три зари почитают Солнце они и прочие небожители. Испуская клич победы, там же стоит Индра; и Кави, и бог Трьямбака в три зари почитают его“».
ca178119972d · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 11:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Татра дришто мая сурьях — «там мною увидено Солнце». Рассказчик ссылается на собственное посещение. Свидетельство подано как очевидное, а не как предание. Свидетельство подано как увиденное самим рассказчиком.
Ракшантьюдгата-шастрас там якша-ракшаса-паннагах — «стерегут с поднятым оружием якши, ракшасы и змеи». В стражу взяты те, кого обычно числят нечистью. У этого двора служат все без разбора. В стражу взяты те, кого обычно числят нечистью.
Ричо яджумши саманани муртиманти — «Рич, Яджус и Саманы — воплощённые». Три Веды стоят как живые лица. Приём обычный, но тут он ставит книгу в один ряд с богами. Три Веды выведены как живые лица.
Тисрах сандхьях шубхананах — «три зари, с благими лицами». Утро, полдень и вечер выведены тремя женщинами. Так делят день и в обиходе. Три времени дня выведены тремя лицами, как их и делят в обиходе.
Аруна варнатах пурва мадхьяма чендусанниибха — «первая алая, средняя подобна луне». Цвета взяты с натуры: заря красна, полдень бел, вечер землист. Наблюдение простое и точное. Цвета трёх времён дня взяты с натуры.
Грихита-ваджра-нарачах — «взяв в руки ваджры и стрелы». Зори вооружены. Утро и вечер мыслятся не отдыхом, а стражей. Времена дня мыслятся не отдыхом, а стражей.