भविष्यपुराण
The Substances of the Oblation2.18.1-6
1324 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 2.18.1-6
देवनागरी

होमद्रव्यकथनम् ॥ सूत उवाच ॥ ॥ अथातो होमद्रव्याणां प्रमाणमभिधीयते ॥ प्रमाणे चाप्रमाणे च निष्फलं भवति धुवम्
कर्षमात्रं घृतं होमे शुक्तिमात्रं पयः स्मृतम् ॥ तत्समं पञ्चगव्यं च दधि दुग्धं तथा मधु
मुष्टिमानेन पृथुका लाजाः स्युर्मुष्टिसंमिताः ॥ शर्करा मुष्टिमात्रा च शर्करातोलकं विदुः
त्रितोलकं गुडं विद्यादिक्षुपर्ववि धिर्भवेत् ॥ एकैकं पत्रपुष्पाणि शालूकस्य त्रिमुष्टिकम्
एकलग्ने न जुहुयान्न पृथग्जुहुयात्क्वचित् ॥ सवृंतकं जपापुष्पं केशरं तत्सवृंतकम्
एकैकशश्च पद्मानां जलजानां तथैव च ॥ जीवंत्याः फलमानेन पिष्टकानां प्रसंख्यया

लिप्यंतरण (IAST)

homadravyakathanam || sūta uvāca || || athāto homadravyāṇāṃ pramāṇamabhidhīyate || pramāṇe cāpramāṇe ca niṣphalaṃ bhavati dhuvam
karṣamātraṃ ghṛtaṃ home śuktimātraṃ payaḥ smṛtam || tatsamaṃ pañcagavyaṃ ca dadhi dugdhaṃ tathā madhu
muṣṭimānena pṛthukā lājāḥ syurmuṣṭisaṃmitāḥ || śarkarā muṣṭimātrā ca śarkarātolakaṃ viduḥ
tritolakaṃ guḍaṃ vidyādikṣuparvavi dhirbhavet || ekaikaṃ patrapuṣpāṇi śālūkasya trimuṣṭikam
ekalagne na juhuyānna pṛthagjuhuyātkvacit || savṛṃtakaṃ japāpuṣpaṃ keśaraṃ tatsavṛṃtakam
ekaikaśaśca padmānāṃ jalajānāṃ tathaiva ca || jīvaṃtyāḥ phalamānena piṣṭakānāṃ prasaṃkhyayā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथातो होमद्रव्याणां प्रमाणमभिधीयतेathāto homadravyāṇāṃ pramāṇamabhidhīyate**ныне же изрекается мера веществ возлияния**; нынежезатем возлияниявеществ мера изрекается
प्रमाणे चाप्रमाणे च निष्फलं भवति ध्रुवम्pramāṇe cāpramāṇe ca niṣphalaṃ bhavati dhruvam**и при [неверной] мере, и при безмерности бывает бесплодно**, непременно; мере безмерности бесплодное бывает непременно
कर्षमात्रं घृतं होमे शुक्तिमात्रं पयः स्मृतम्karṣamātraṃ ghṛtaṃ home śuktimātraṃ payaḥ smṛtam**топлёного масла в возлиянии — с каршу, молока помянуто — с раковину**; каршумерой топлёноемасло возлиянии раковинумерой молоко помянутое
मुष्टिमानेन पृथुका लाजाः स्युर्मुष्टिसंमिताःmuṣṭimānena pṛthukā lājāḥ syurmuṣṭisaṃmitāḥ**сплющенного риса — по горсти, и жареное зерно да будет горстью отмерено**; горстьюмерой сплющенныйрис жареноезерно будет горстьюотмеренное
त्रितोलकं गुडं विद्यादिक्षुपर्वविधिर्भवेत्tritolakaṃ guḍaṃ vidyādikṣuparvavidhirbhavet**патоки должно знать три толаки; и бывает правило тростникового колена**; тритолаки патоку дазнает тростниковогоколенаправило бывает
एकैकं पत्रपुष्पाणि शालूकस्य त्रिमुष्टिकम्ekaikaṃ patrapuṣpāṇi śālūkasya trimuṣṭikam**листья и цветы по одному, а шалуки — три горсти**; поодному листьяцветы шалуки тригорсти
अनुवाद

«Сута сказал: „Ныне же изрекается мера веществ возлияния: и при [неверной] мере, и при безмерности бывает бесплодно, непременно. Топлёного масла в возлиянии — с каршу, молока помянуто — с раковину; тому же равно и пятикоровье, и творог, и молоко, и мёд. Сплющенного риса — по горсти, и жареное зерно да будет горстью отмерено; сахару — с горсть, а сахар знают в толаку. Патоки должно знать три толаки; и бывает правило тростникового колена. Листья и цветы по одному, а шалуки — три горсти. При одном лагне да не возливает и отдельно да не возливает нигде. Цветок джапы — с черенком, и кешара — с черенком же“».

संस्करण

071351ce81fc · प्रकाशित 20 अग॰ 2026, 3:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से