भविष्यपुराण
The Dedication of a Tree4.128.1-6
2630 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 4.128.1-6

Yudhiṣṭhira

देवनागरी

वृक्षोद्यापनविधिवर्णनम् ॥ युधिष्ठिर उवाच ॥ ॥ वृक्षारोपणमाहात्म्यं वद देवकिनन्दन ॥ उद्यापनविधिं चैव सरहस्यं समासतः
॥ श्रीकृष्ण उवाच ॥ ॥ वरं भूमिरुहाः पञ्च नगकाष्ठरुहा दश ॥ पत्रैः पुष्पैः फलैर्मूलैः कुर्वंति पितृतर्पणम्
बहुभिर्मृतकिञ्जातैः पुत्रैर्धर्मार्थवर्जितैः ॥ वरमेके पथितरुर्यत्र विश्रमते जनः
प्राणिनः प्रीणयंति स्म च्छायावल्कलपल्लवैः ॥ घनच्छदाः सुतरवः पुष्पैर्देवान्फलैः पितॄन्
पुष्पपत्रफलच्छायामूलवल्कलदारुभिः ॥ धन्या महीरुहा येषां विफला यांति नार्थिनः
पुत्राः संवत्सरस्यांते श्राद्धं कुर्वंति वा न वा ॥ प्रत्यहं पादपाः पुष्टिं श्रेयोऽर्थं जनयंति हि

लिप्यंतरण (IAST)

vṛkṣodyāpanavidhivarṇanam || yudhiṣṭhira uvāca || || vṛkṣāropaṇamāhātmyaṃ vada devakinandana || udyāpanavidhiṃ caiva sarahasyaṃ samāsataḥ
|| śrīkṛṣṇa uvāca || || varaṃ bhūmiruhāḥ pañca nagakāṣṭharuhā daśa || patraiḥ puṣpaiḥ phalairmūlaiḥ kurvaṃti pitṛtarpaṇam
bahubhirmṛtakiñjātaiḥ putrairdharmārthavarjitaiḥ || varameke pathitaruryatra viśramate janaḥ
prāṇinaḥ prīṇayaṃti sma cchāyāvalkalapallavaiḥ || ghanacchadāḥ sutaravaḥ puṣpairdevānphalaiḥ pitṝn
puṣpapatraphalacchāyāmūlavalkaladārubhiḥ || dhanyā mahīruhā yeṣāṃ viphalā yāṃti nārthinaḥ
putrāḥ saṃvatsarasyāṃte śrāddhaṃ kurvaṃti vā na vā || pratyahaṃ pādapāḥ puṣṭiṃ śreyo'rthaṃ janayaṃti hi

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वृक्षारोपणमाहात्म्यं वद देवकिनन्दनvṛkṣāropaṇamāhātmyaṃ vada devakinandana**величие насаждения дерева поведай, о радость Деваки**; величиенасаждениядереваповедай радостьДеваки
पत्रैः पुष्पैः फलैर्मूलैः कुर्वन्ति पितृतर्पणम्patraiḥ puṣpaiḥ phalairmūlaiḥ kurvanti pitṛtarpaṇam**листьями, цветами, плодами и корнями творят они насыщение предков**; листьямицветамиплодамиикорнями творятнасыщениепредков
वरमेके पथितरुर्यत्र विश्रमते जनःvarameke pathitaruryatra viśramate janaḥ**лучше одно придорожное дерево, где отдыхает народ**; лучшеоднопридорожноедерево гдеотдыхаетнарод
बहुभिर्मृतकिञ्जातैः पुत्रैर्धर्मार्थवर्जितैःbahubhirmṛtakiñjātaiḥ putrairdharmārthavarjitaiḥ**чем многие сыновья, рождённые лишь умереть, лишённые закона и достатка**; чеммногиесыновья рождённыелишьумереть лишённыезаконаидостатка
धन्या महीरुहा येषां विफला यान्ति नार्थिनःdhanyā mahīruhā yeṣāṃ viphalā yānti nārthinaḥ**блаженны те древа, от которых просители не уходят без плода**; блаженнытедрева откоторыхпросителинеуходятбезплода
पुत्राः संवत्सरस्यान्ते श्राद्धं कुर्वन्ति वा न वाputrāḥ saṃvatsarasyānte śrāddhaṃ kurvanti vā na vā**сыновья на исходе года шраддху творят или не творят**; сыновьянаисходегода шраддхутворятилинетворят
अनुवाद

«Юдхиштхира сказал: „Величие насаждения дерева поведай, о радость Деваки, и устав завершения, вместе с тайною, вкратце“. Шри-Кришна сказал: „Лучше пять земнорастущих, десять горных древорастущих: листьями, цветами, плодами и корнями творят они насыщение предков. Лучше одно придорожное дерево, где отдыхает народ, — чем многие сыновья, рождённые лишь умереть, лишённые закона и достатка. Они услаждают живых тенью, корою и побегами; густолиственные, добрые древа — цветами богов, плодами предков. Цветами, листьями, плодами, тенью, корнями, корою и древесиною — блаженны те древа, от которых просители не уходят без плода. Сыновья на исходе года шраддху творят или не творят; а деревья ежедневно рождают крепость и благо“».

संस्करण

07747cd5520c · प्रकाशित 21 अग॰ 2026, 9:37:56 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से