Śrī-Kṛṣṇa
कृतांजलिरुपासीत गच्छंतं पृष्ठतोन्वियात् ॥ न चासीतासने भिन्ने भिन्नं कांस्यं च वर्जयेत्
नामुक्तकेशैर्भोक्तव्यं न नग्नः स्नानमाचरेत् ॥ स्वप्तव्यं नैव नग्नेन न चोच्छिष्टस्तु संविशेत्
उच्छिष्टो न स्पृशेच्छीर्षं सर्वे प्राणास्तदाश्रयाः ॥ केशग्रहान्प्रहारांश्च शिरस्येतानि वर्जयेत्
नान्यत्र पुत्र शिष्याभ्यां शिफया ताडनं स्मृतम् ॥ न पाणिभ्यां संहताभ्यां कंडूयेदात्मनः शिरः
न चाभीक्ष्णं शिरःस्नानं कार्यं निष्कारणं नरैः ॥ अप्रशस्तं निशि स्नानं राहोरन्यत्र दर्शनात्
न भुक्तोत्तरकालं च न गम्भीरजलाशये ॥ शिरःस्नानं तु तैलेन नांगं किंचिदुपस्पृशेत्
तिलपिष्टं च नाश्नीयात्तथास्यायुर्न हीयते ॥ दुष्कृतं न गुरोर्भूयात्क्रुद्धं चैनं प्रसादयेत्
परीवादं न शृणुयादन्येषामपि जल्पताम् ॥ सदानुपहतस्तिष्ठेत्प्रशस्ताश्च तथौषधीः
गारुडानि च रत्नानि बिभृयात्प्रयतो नरः ॥ सुस्निग्धामलकेशश्च सुगन्धिश्चारुवेषधृक्
सिताः सुमनसो हृद्या बिभृयाच्च नरः सदा ॥ किंचित्परस्वं न हरेन्नाल्पमप्यप्रियं वदेत्
प्रियं च नानृतं ब्रूयान्नान्यदोषानुदीरयेत् ॥ नान्याश्रितं तथा वैरं रोचयेत्पुरुषेश्वरः
न दुष्टयानमारोहेत्कूलच्छाया न संश्रयेत् ॥ विद्विष्टपतितोन्मत्तबहुवैरादिसंकरैः
kṛtāṃjalirupāsīta gacchaṃtaṃ pṛṣṭhatonviyāt || na cāsītāsane bhinne bhinnaṃ kāṃsyaṃ ca varjayet
nāmuktakeśairbhoktavyaṃ na nagnaḥ snānamācaret || svaptavyaṃ naiva nagnena na cocchiṣṭastu saṃviśet
ucchiṣṭo na spṛśecchīrṣaṃ sarve prāṇāstadāśrayāḥ || keśagrahānprahārāṃśca śirasyetāni varjayet
nānyatra putra śiṣyābhyāṃ śiphayā tāḍanaṃ smṛtam || na pāṇibhyāṃ saṃhatābhyāṃ kaṃḍūyedātmanaḥ śiraḥ
na cābhīkṣṇaṃ śiraḥsnānaṃ kāryaṃ niṣkāraṇaṃ naraiḥ || apraśastaṃ niśi snānaṃ rāhoranyatra darśanāt
na bhuktottarakālaṃ ca na gambhīrajalāśaye || śiraḥsnānaṃ tu tailena nāṃgaṃ kiṃcidupaspṛśet
tilapiṣṭaṃ ca nāśnīyāttathāsyāyurna hīyate || duṣkṛtaṃ na gurorbhūyātkruddhaṃ cainaṃ prasādayet
parīvādaṃ na śṛṇuyādanyeṣāmapi jalpatām || sadānupahatastiṣṭhetpraśastāśca tathauṣadhīḥ
gāruḍāni ca ratnāni bibhṛyātprayato naraḥ || susnigdhāmalakeśaśca sugandhiścāruveṣadhṛk
sitāḥ sumanaso hṛdyā bibhṛyācca naraḥ sadā || kiṃcitparasvaṃ na harennālpamapyapriyaṃ vadet
priyaṃ ca nānṛtaṃ brūyānnānyadoṣānudīrayet || nānyāśritaṃ tathā vairaṃ rocayetpuruṣeśvaraḥ
na duṣṭayānamārohetkūlacchāyā na saṃśrayet || vidviṣṭapatitonmattabahuvairādisaṃkaraiḥ
«„Нагой чужой жены да не видит; на свой кал да не глядит. С женою в нечистые дни ни глядения, ни касания, ни беседы да не творит. В воде да не мочится, ни испражняется, ни соития не творит. Да не наступает на кал и мочу, на волосы, золу, черепки, шелуху, угли, кости, гниль, верёвки, ткани и прочее. Носящему [такое] да не кланяется учёный и сиденья да не подаёт. Брахманам да кланяется учёный и да велит подать сиденье; со сложенными ладонями да прислуживает, а уходящего да проводит сзади. Да не сидит на разбитом сиденье и разбитой бронзы да избегает. Да не ест с распущенными волосами, да не омывается нагим, да не спит нагим и нечистым да не ложится. Нечистый да не касается головы: все дыхания на ней держатся. Хватания за волосы и ударов по голове да избегает; кроме сына и ученика, битьё прутом не помянуто. Обеими сложенными руками да не чешет он головы своей. И головного мытья часто без причины людям творить не должно. Не хвалимо омовение ночью, разве при виде Раху. Да не будет зла наставнику, и разгневанного да умилостивит. Хулы да не слушает, хотя бы и другие болтали“».
4b95847157c3 · प्रकाशित 21 अग॰ 2026, 4:41:05 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Ануччхиштам... нагнах снанам — «нагим не омывается». Даже об омовении сказано: не нагим. Стыдливость входит в устав. Стыдливость входит в устав: даже омываются не нагими.
Брахманан пранамед видван — «брахманам да кланяется учёный». Учёный кланяется первым и подаёт сиденье. Учёность не освобождает от вежества. Учёность не освобождает от вежества.
Гаччхантам приштхато 'нвият — «уходящего да проводит сзади». Гостя провожают следом. То же правило, что при великих дарах. Гостя провожают следом.
Сарве пранас тадашраях — «все дыхания на ней держатся». Голову берегут, ибо на ней держатся дыхания. Довод дан не обрядовый, а телесный. Голову берегут: довод дан телесный.
Нанятра путрашишьябхьям — «кроме сына и ученика». Бить дозволено только сына и ученика, и то прутом. Круг дозволенного насилия обведён узко. Круг дозволенного насилия обведён узко: только сын и ученик.
Паривадам на шринуят — «хулы да не слушает». Запрещено даже слушать пересуды. Вина лежит и на слушателе. Запрещено даже слушать пересуды: вина лежит и на слушателе.