भविष्यपुराण
The Vow of the Bed of Rohiṇī and the Moon4.206.1-8
3091 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 4.206.1-8

Nārada

देवनागरी

रोहिणीचन्द्रशयनव्रतविधिवर्णनम् ॥ नारद उवाच ॥ ॥ दीर्घायुरारोग्यकुलादिवृद्धियुक्तः पुमान्येन गुणान्वितः स्यात् ॥ मुहुर्मुहुर्जन्मनि येन सम्यग्व्रतं मम ब्रूहि तदिंदुमौलेः
॥ श्रीभगवानुवाच ॥ ॥ त्वया पृष्टमिदं सम्यगमुत्राक्षयकारकम् ॥ रहस्यं ते प्रवक्ष्यामि यत्पुराणविदो विदुः
रोहिणीचन्द्रशयनं नाम व्रतमिहोत्तमम् ॥ तस्मिन्नारायणस्यार्च्चामर्च्चयेदिंदुनामभिः
यदा सोमदिनयुक्ता भवेत्पंचदशी क्वचित् ॥ अथ वा ब्रह्मनक्षत्रं पौर्णमास्यां प्रजायते
तदा स्नानं नरः कुर्यात्पंचगव्यं च सर्षपैः ॥ आप्यायस्वेति च जपेद्विद्वानष्टशतं पुनः
शूद्रोऽपि परया भक्त्या पाखंडालापवर्जितः ॥ सोमाय वरदायाथ विष्णवे च नमोनमः
कृतजप्यः स्वभवनमागत्य मधुसूदनम् ॥ पूजयेत्फलपुष्पैश्च सोमनामानि कीर्तयेत्
सोमाय शांताय नमोऽस्तु पादावनंतनाम्ने ह्यनुजानु जंघे ॥ ऊरुद्वयं चापि वृकोदराय संपूजयेन्मेढ्रमनंगबाहवे

लिप्यंतरण (IAST)

rohiṇīcandraśayanavratavidhivarṇanam || nārada uvāca || || dīrghāyurārogyakulādivṛddhiyuktaḥ pumānyena guṇānvitaḥ syāt || muhurmuhurjanmani yena samyagvrataṃ mama brūhi tadiṃdumauleḥ
|| śrībhagavānuvāca || || tvayā pṛṣṭamidaṃ samyagamutrākṣayakārakam || rahasyaṃ te pravakṣyāmi yatpurāṇavido viduḥ
rohiṇīcandraśayanaṃ nāma vratamihottamam || tasminnārāyaṇasyārccāmarccayediṃdunāmabhiḥ
yadā somadinayuktā bhavetpaṃcadaśī kvacit || atha vā brahmanakṣatraṃ paurṇamāsyāṃ prajāyate
tadā snānaṃ naraḥ kuryātpaṃcagavyaṃ ca sarṣapaiḥ || āpyāyasveti ca japedvidvānaṣṭaśataṃ punaḥ
śūdro'pi parayā bhaktyā pākhaṃḍālāpavarjitaḥ || somāya varadāyātha viṣṇave ca namonamaḥ
kṛtajapyaḥ svabhavanamāgatya madhusūdanam || pūjayetphalapuṣpaiśca somanāmāni kīrtayet
somāya śāṃtāya namo'stu pādāvanaṃtanāmne hyanujānu jaṃghe || ūrudvayaṃ cāpi vṛkodarāya saṃpūjayenmeḍhramanaṃgabāhave

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दीर्घायुरारोग्यकुलादिवृद्धियुक्तः पुमान्येन गुणान्वितः स्यात्dīrghāyurārogyakulādivṛddhiyuktaḥ pumānyena guṇānvitaḥ syāt**каким [обетом] муж бывает долголетен, здрав, с приростом рода и наделён достоинствами**; какимобетоммужбываетдолголетенздрав сприростомродаинаделёндостоинствами
मुहुर्मुहुर्जन्मनि येन सम्यग्muhurmuhurjanmani yena samyag**раз за разом, в рождении за рождением, как должно**; раззаразомврождениизарождением какдолжно
रोहिणीचन्द्रशयनं नाम व्रतमिहोत्तमम्rohiṇīcandraśayanaṃ nāma vratamihottamam**зовомый ложем Рохини и Месяца — отменнейший здесь обет**; зовомыйложемРохинииМесяца отменнейшийздесьобет
तस्मिन्नारायणस्यार्चामर्चयेदिंदुनामभिःtasminnārāyaṇasyārcāmarcayediṃdunāmabhiḥ**в нём изваяние Нараяны да почитает он именами Месяца**; внёмизваяниеНараяны дапочитаетонименамиМесяца
शूद्रोऽपि परया भक्त्या पाखंडालापवर्जितःśūdro'pi parayā bhaktyā pākhaṃḍālāpavarjitaḥ**и шудра тоже, с высшею преданностью, чуждый еретических разговоров**; ишудратоже свысшеюпреданностью чуждыйеретическихразговоров
सोमाय वरदायाथ विष्णवे च नमोनमःsomāya varadāyātha viṣṇave ca namonamaḥ**«Соме, подателю дара, и Вишну — поклон и поклон»**; Сомеподателюдара иВишнупоклонипоклон
अनुवाद

«Нарада сказал: „Каким [обетом] муж бывает долголетен, здрав, с приростом рода и наделён достоинствами, — раз за разом, в рождении за рождением, как должно? Поведай мне тот обет Луннодиадемного“. Шри-Бхагаван сказал: „Хорошо спрошено тобою сие, творящее неистощимое в ином мире; тайну поведаю тебе, какую знают ведающие пураны. Зовомый ложем Рохини и Месяца — отменнейший здесь обет; в нём изваяние Нараяны да почитает он именами Месяца. Когда где-либо пятнадцатый день соединится с днём Сомы, или же когда в полнолуние приходится звезда Брахмы, — тогда да сотворит человек омовение пятью коровьими и горчицею; и «апьяясва» да шепчет учёный сто восемь раз. И шудра тоже, с высшею преданностью, чуждый еретических разговоров: «Соме, подателю дара, и Вишну — поклон и поклон». Сотворив шептание, придя в своё жилище, да почтит он Мадхусудану плодами и цветами и да возгласит имена Месяца“».

संस्करण

4aff12a3dc89 · प्रकाशित 21 अग॰ 2026, 4:45:43 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से