(इति ज्योतिः शास्त्रं समाप्तम्) । सूत उवाच । हरेः श्रुत्वा हरो गौरीं देहस्थं ज्ञानमब्रवीत्
कुजो वह्नी रविः पृथ्वी सौरिरापः प्रकीर्तितः । वायुसंस्थास्थितो राहुर्दक्षरन्ध्रावभासकः
गुरुः शुक्रस्तथा सौम्यश्चन्द्रश्चैव चतुर्थकः । वामनाडीं तु मध्यस्थां कारयेदात्मनस्तथा
यदाचर इलायुक्तस्तदा कर्मसमाचरेत् । स्थानसेवां तथा ध्यानं वाणिज्यं राजदर्शनम्
अन्यानि शुभकर्माणि कारयेत प्रयत्नतः । दक्षनाडीप्रवाहे तु शनिर्भौमश्च सैहिकः
इनश्चैव तथाप्ये पापानामुदयो भवेत् । शुभाशुभविवेको हि ज्ञायते तु स्वरोदयात्
देहमध्ये स्थिता नाड्यो बहुरूपाः सुविस्तराः । नाभेरधस्ताद्यः कन्दस्त्वङ्कुरास्तत्र निर्गताः
द्विसप्ततिसहस्राणि नाभिमध्ये व्यवस्थिते । चक्रवच्च स्थितास्तास्तु सर्वाः प्राणहराः स्मृताः
तासां मध्ये त्रयः श्रेष्ठा वामदक्षैणमध्यमाः । वामा सोमात्मिका प्रोक्ता दक्षिणा रविसन्निभा
(iti jyotiḥ śāstraṃ samāptam) / sūta uvāca / hareḥ śrutvā haro gaurīṃ dehasthaṃ jñānamabravīt
kujo vahnī raviḥ pṛthvī saurirāpaḥ prakīrtitaḥ / vāyusaṃsthāsthito rāhurdakṣarandhrāvabhāsakaḥ
guruḥ śukrastathā saumyaścandraścaiva caturthakaḥ / vāmanāḍīṃ tu madhyasthāṃ kārayedātmanastathā
yadācara ilāyuktastadā karmasamācaret / sthānasevāṃ tathā dhyānaṃ vāṇijyaṃ rājadarśanam
anyāni śubhakarmāṇi kārayeta prayatnataḥ / dakṣanāḍīpravāhe tu śanirbhaumaśca saihikaḥ
inaścaiva tathāpye pāpānāmudayo bhavet / śubhāśubhaviveko hi jñāyate tu svarodayāt
dehamadhye sthitā nāḍyo bahurūpāḥ suvistarāḥ / nābheradhastādyaḥ kandastvaṅkurāstatra nirgatāḥ
dvisaptatisahasrāṇi nābhimadhye vyavasthite / cakravacca sthitāstāstu sarvāḥ prāṇaharāḥ smṛtāḥ
tāsāṃ madhye trayaḥ śreṣṭhā vāmadakṣaiṇamadhyamāḥ / vāmā somātmikā proktā dakṣiṇā ravisannibhā
(Здесь наука о светилах окончена.) Сута сказал: услышав от Хари, Хара изрёк Гаури знание, пребывающее в теле. «Марс — огонь, Солнце — земля, Сатурн назван водою; в положении ветра стоит Раху, освещающий правое отверстие. Юпитер, Венера, а также Меркурий и Месяц — четвёртый; левый же канал да сделает он своим срединным. Когда ход соединён с идою, тогда да совершит он дело: служение месту, созерцание, торговлю, лицезрение царя и иные благие дела да совершает старательно. А при течении правого канала восходят Сатурн, Марс, Сайхика и Солнце — восход грешных. Ведь различение благого и неблагого познаётся по восходу дыхания. В середине тела стоят каналы, многих образов, весьма протяжённые. Ниже пупа — луковица, из неё вышли ростки: семьдесят две тысячи их в утверждённой середине пупа, стоящих подобно колесу, и все они, сказано, несут дыхание. Из них три — лучшие: левый, правый и срединный. Левый назван существа луны, правый подобен солнцу».
bcfd832196de · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 7:56:29 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Наука о светилах кончилась, и тут же начинается другая — о том же самом внутри тела. Планеты не отменяются, а переселяются в дыхание: Марс становится огнём, Солнце землёю, Сатурн водою.
Семьдесят две тысячи каналов растут из луковицы под пупом, как ростки. Тело описано ботанически: не механизм, а куст.
Всё сводится к трём — левому, правому и срединному. Огромное число названо лишь затем, чтобы отбросить его и оставить два дыхания и один путь между ними.