Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
गरुड़ पुराण
The Aetiology of Intoxication1.155.10-18
597 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 1.155.10-18
॥
देवनागरी

नाति माद्यन्ति बलिनः कृताहारा महाशनाः । वातात्पित्तात्कफात्सर्वैर्भवेद्रोगो मदात्ययः
सामान्यलक्षणं तेषां प्रमोहो हृदयव्यथा । विभेदं प्रसभं तृष्णा सौम्यो ग्लानिर्ज्वरो ऽरुचिः
पुरोविबन्धस्तिमिरं कासः श्वासः प्रजागरः । स्वेदो ऽतिमात्रं विष्टम्भः श्वयथुश्चित्तविभ्रमः
स्वप्नेनेवाभिभवति न चोक्तश्च स भाषतेः । पित्ताद्दाहज्वरः स्वेदो मोहो नित्यं च विभ्रमः
श्लेष्मणश्छर्दिर्हृल्लासो निद्रा चोदरगौरवम् । सर्वजे सर्वलिङ्गत्वं ज्ञात्वा मद्यं पिबेत्तु यः
सहसा रुचिरं चान्यतरध्वंसकशोषिणौ । भवेतां?मारुतात्कष्टाद्भवेत्त स्य विशेषतः
ध्वंसकश्लेष्मनिष्ठिवाः कण्ठशोषो ऽतिनिद्रता । शब्दासहत्वं तच्चित्तविक्षेपो ऽङ्गे हि वातरुक्
हृत्कण्ठरोगः संमोहः श्वासतृष्णावमिज्वराः । निवर्तेद्यस्तु मद्येभ्यो जितात्मा बुद्धिपूर्वकृत्
विकारैः क्लिश्यते जातु न स शरीरमानसः । रजोमोहहिताहारपास्य स्युस्त्रयो गदाः

लिप्यंतरण (IAST)

nāti mādyanti balinaḥ kṛtāhārā mahāśanāḥ / vātātpittātkaphātsarvairbhavedrogo madātyayaḥ
sāmānyalakṣaṇaṃ teṣāṃ pramoho hṛdayavyathā / vibhedaṃ prasabhaṃ tṛṣṇā saumyo glānirjvaro 'ruciḥ
purovibandhastimiraṃ kāsaḥ śvāsaḥ prajāgaraḥ / svedo 'timātraṃ viṣṭambhaḥ śvayathuścittavibhramaḥ
svapnenevābhibhavati na coktaśca sa bhāṣateḥ / pittāddāhajvaraḥ svedo moho nityaṃ ca vibhramaḥ
śleṣmaṇaśchardirhṛllāso nidrā codaragauravam / sarvaje sarvaliṅgatvaṃ jñātvā madyaṃ pibettu yaḥ
sahasā ruciraṃ cānyataradhvaṃsakaśoṣiṇau / bhavetāṃ?mārutātkaṣṭādbhavetta sya viśeṣataḥ
dhvaṃsakaśleṣmaniṣṭhivāḥ kaṇṭhaśoṣo 'tinidratā / śabdāsahatvaṃ taccittavikṣepo 'ṅge hi vātaruk
hṛtkaṇṭharogaḥ saṃmohaḥ śvāsatṛṣṇāvamijvarāḥ / nivartedyastu madyebhyo jitātmā buddhipūrvakṛt
vikāraiḥ kliśyate jātu na sa śarīramānasaḥ / rajomohahitāhārapāsya syustrayo gadāḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
नातिnātiне слишком
माद्यन्तिmādyantiпьянеют
बलिनःbalinaḥсильные
कृताहाराkṛtāhārāпоевшие
महाशनाःmahāśanāḥмного едящие
वातात्vātātот ветра
पित्तात्pittātот жёлчи
कफात्kaphātот слизи
सर्वैर्sarvairвсеми
भवेद्bhavedбывает
रोगोrogoнедуг
मदात्ययःmadātyayaḥмадатьяя
सामान्यsāmānyaобщий
लक्षणंlakṣaṇaṃпризнак
तेषांteṣāṃу них
प्रमोहोpramohoпомрачение
हृदयhṛdayaсердца
व्यथाvyathāболь
विभेदंvibhedaṃпонос
प्रसभंprasabhaṃсильный
तृष्णाtṛṣṇāжажда
सौम्योsaumyoмягкий
ग्लानिर्glānirизнеможение
ज्वरोjvaroлихорадка
रुचिःruciḥотвращение к еде
पुरोpuroвпереди
विबन्धस्vibandhasзапор
तिमिरंtimiraṃпотемнение
कासःkāsaḥкашель
श्वासःśvāsaḥодышка
प्रजागरःprajāgaraḥбессонница
स्वेदोsvedoпот
तिमात्रंtimātraṃчрезмерный
विष्टम्भःviṣṭambhaḥвздутие
श्वयथुश्śvayathuśотёк
चित्तcittaума
विभ्रमःvibhramaḥсмятение
स्वप्नेन्svapnenсном
एवाभिभवतिevābhibhavatiсловно одолевает
नnaне
चोक्तश्coktaśи спрошенный
सsaон
भाषतेःbhāṣateḥговорит
पित्ताद्pittādот жёлчи
दाहdāhaжжение
ज्वरःjvaraḥлихорадка
मोहोmohoпомрачение
नित्यंnityaṃпостоянно
चcaи
श्लेष्मणश्śleṣmaṇaśот слизи
छर्दिर्chardirрвота
हृल्लासोhṛllāsoтошнота
निद्राnidrāсонливость
चोदरcodaraи живота
गौरवम्gauravamтяжесть
सर्वजेsarvajeпри всеми рождённом
सर्वsarvaвсех
लिङ्गत्वंliṅgatvaṃпризнаков
ज्ञात्वाjñātvāзная
मद्यंmadyaṃхмельное
पिबेत्pibetпьёт
तुtuже
यःyaḥкто
सहसाsahasāвнезапно
रुचिरंruciraṃприятное
चान्यतरcānyataraи иное
ध्वंसकdhvaṃsakaразрушающее
शोषिणौśoṣiṇauи иссушающее
भवेतांbhavetāṃбывают
मारुतात्mārutātот ветра
कष्टाद्kaṣṭādот тяжкого
भवेत्तbhavettaбывает
स्यsyaу него
विशेषतःviśeṣataḥособенно
श्लेष्मśleṣmaслизи
निष्ठिवाःniṣṭhivāḥплевание
कण्ठkaṇṭhaгорла
शोषोśoṣoсухость
तिनिद्रताtinidratāчрезмерная сонливость
शब्द्śabdзвука
आसहत्वंāsahatvaṃнетерпимость
तच्tacто
विक्षेपोvikṣepoсмятение
ङ्गेṅgeв теле
हिhiведь
वातरुक्vātarukболь ветра
हृत्hṛtсердца
रोगःrogaḥнедуг
संमोहःsaṃmohaḥпомрачение
श्वासśvāsaодышка
वमिvamiрвота
ज्वराःjvarāḥлихорадка
निवर्तेद्nivartedотвратится
यस्yasкто
मद्येभ्योmadyebhyoот хмельного
जितात्माjitātmāобуздавший себя
बुद्धिपूर्वकृत्buddhipūrvakṛtпоступающий с рассуждением
विकारैःvikāraiḥрасстройствами
क्लिश्यतेkliśyateмучим
जातुjātuникогда
शरीरśarīraтелом
मानसःmānasaḥи умом
रजोrajoраджасом
मोहmohaпомрачением
हित्hitблагой
आहारāhāraпищи
पास्यpāsyaоставив
स्युस्syusбывают
त्रयोtrayoтри
गदाःgadāḥнедуга
अनुवाद

Не слишком пьянеют сильные, поевшие и много едящие. От ветра, от жёлчи, от слизи и от всех вместе бывает недуг мадатьяя. Общий признак их: помрачение, боль в сердце, сильный понос, жажда, мягкость, изнеможение, лихорадка, отвращение к еде, запор впереди, потемнение, кашель, одышка, бессонница, чрезмерный пот, вздутие, отёк и смятение ума; сном он словно одолеваем и, спрошенный, не отвечает. От жёлчи — жжение, лихорадка, пот, помрачение и постоянное смятение. От слизи — рвота, тошнота, сонливость и тяжесть живота. При рождённом всеми — все признаки. А кто, зная это, пьёт хмельное внезапно и приятное, у того бывают разрушающее и иссушающее; от ветра и от тяжкого — особенно: разрушение, плевание слизью, сухость горла, чрезмерная сонливость, нетерпимость к звуку, смятение ума и боль ветра в теле; недуг сердца и горла, помрачение, одышка, жажда, рвота и лихорадка. А кто отвратится от хмельного — обуздавший себя, поступающий с рассуждением, — тот никогда не мучим расстройствами ни телом, ни умом. От раджаса, помрачения и оставления благой пищи бывают три недуга.

संस्करण

f1528fd9b311 · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 3:38:59 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 1.155.1-9

श्लोक बदलें इन कुंजियों से