Śrī-Hari
हरिरुवाच । पीतः सारो गुडूच्याश्च मधुना च प्रमेहनुत् । पीतं गोहालिकामूलं तिलदध्याज्यसंयुतम्
निरुद्धमूत्रं क्वथितं निवर्तयति शङ्कर । तथा हिक्कां हरेत्पीतं सौवर्चलयुतञ्च वै
गोरक्षकर्कटीमूलं पिष्टं शीतोदकेन च । पीतं दिनत्रयेणैव नाशयेद्रुद्र शर्कराम्
पिष्ट्वा वै मालतीमूलं ग्रीष्मकाले समाहितम् । साधितं छागदुग्धेन पतिं शर्कस्यान्वितम् । हरेन्मूत्रनिरोधञ्च हरेद्वै पाण्डुशर्कराम्
द्विजयष्ट्याश्च वै मूलं पिष्टं तण्डुलवारिणा । गण्डमालां हरेल्लेपादसाध्यं गलगण्डकम्
रसाञ्जनं हरीतक्याश्चूर्णं तेनैव गुण्ठनात् । नाशयेत्पुरुषो व्याधीन्नात्र कार्या विचारणा
करवीरमूललेपाद्वै लेपात्पूगफलस्य च । पुंव्याधिर्नश्यते रुद्र योगमन्यं वदाम्यहम्
दन्तीमूलं हरिद्रा च चित्रकं तस्य लेपनात् । भगन्दरविनाशः स्यादन्यं योगं वदाम्यहम् । जलौकाजग्धरक्तञ्च भगन्दरमुमापते
hariruvāca / pītaḥ sāro guḍūcyāśca madhunā ca pramehanut / pītaṃ gohālikāmūlaṃ tiladadhyājyasaṃyutam
niruddhamūtraṃ kvathitaṃ nivartayati śaṅkara / tathā hikkāṃ haretpītaṃ sauvarcalayutañca vai
gorakṣakarkaṭīmūlaṃ piṣṭaṃ śītodakena ca / pītaṃ dinatrayeṇaiva nāśayedrudra śarkarām
piṣṭvā vai mālatīmūlaṃ grīṣmakāle samāhitam / sādhitaṃ chāgadugdhena patiṃ śarkasyānvitam / harenmūtranirodhañca haredvai pāṇḍuśarkarām
dvijayaṣṭyāśca vai mūlaṃ piṣṭaṃ taṇḍulavāriṇā / gaṇḍamālāṃ harellepādasādhyaṃ galagaṇḍakam
rasāñjanaṃ harītakyāścūrṇaṃ tenaiva guṇṭhanāt / nāśayetpuruṣo vyādhīnnātra kāryā vicāraṇā
karavīramūlalepādvai lepātpūgaphalasya ca / puṃvyādhirnaśyate rudra yogamanyaṃ vadāmyaham
dantīmūlaṃ haridrā ca citrakaṃ tasya lepanāt / bhagandaravināśaḥ syādanyaṃ yogaṃ vadāmyaham / jalaukājagdharaktañca bhagandaramumāpate
Хари сказал: сок гудучи, выпитый с мёдом, гонит прамеху. Корень гохалики, выпитый с кунжутом, простоквашей и топлёным маслом, вскипячённый, отвращает задержку мочи, о Шанкара; так же он уносит икоту, взятый с соварчалой. Корень горакша-каркати, растёртый с холодной водою и выпитый, за три дня губит камни, о Рудра. Растерев корень малати, собранный в летнюю пору, приготовленный с козьим молоком и с сахаром, — он уносит задержку мочи и уносит бледную немочь с камнями. Корень двиджаяштхи, растёртый рисовою водою, от обмазывания уносит зоб и неизлечимый зоб горла. Расанджана и порошок харитаки — от посыпания ими человек губит недуги, не должно здесь сомневаться. От обмазывания корнем каравиры и плодом ареки гибнет мужской недуг, о Рудра; иной состав говорю я. Корень данти, куркума и читрака — от обмазывания ими бывает гибель фистулы; иной состав говорю я: кровь, выпитая пиявкою, — при фистуле, о Владыка Умы.
5e75d4a69f96 · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 6:50:29 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Срок и здесь взят числом: камни губятся за три дня. Свод меряет своё обещание тем, что можно сосчитать.
Сбор корня привязан к лету, как в других главах — к звезде. Пора года входит в пропись наравне с весом и способом приготовления.
Пиявка названа средством при фистуле — не снадобье, а живое орудие. Она стоит в том же ряду, что порошки и обмазывания, без всякого выделения.