वासुकिः शङ्खपालश्च स्थितौ पार्थिवमण्डले । कर्कोटः पद्मनाभश्च वारुणे तौ व्यवस्थितौ
आग्नेये चापि कुलिकस्तक्षश्चैव महाब्जकौ । वायुमण्डलसंस्थौ च पञ्च भूतानि विन्यसेत्
अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तमनुलोमविलोमतः । पर्वसन्धिषु च न्यस्या जया च विजया तथा
आस्यादिस्वपुरस्थाने न्यस्याच्छिवपडङ्गकम् । कनिष्ठादौ हृदादौ च शिखायां करयोर्न्यसेत्
व्यापकन्तु तत्वपूर्वं क्रमादङ्गुलिपर्वसु । भूतानाञ्च पुनर्न्यासः शिवाङ्गानि तथैव च
प्रणवादिनमश्चान्ते नाम्नैव च समन्वितः । सर्वमन्त्रेषु कथितो विधिः स्थापनपूजने
आद्याक्षरं तन्नाम्नश्च मन्त्रो ऽयं परिकीर्तितः । अष्टानां नागजातीनां मन्त्रः सान्निध्यकारकः
ओं स्वाहा क्रमशश्चैव पञ्चभूतपुरोगतम् । एष साक्षाद्भवेत्तार्क्ष्यः सर्वकर्मप्रसाधकः
करन्यासं स्वरैः कृत्वा शरीरे तु पुनर्न्यसेत् । ज्वलन्तं चिन्तयेत्प्राणमात्मसंशुद्धिकारकम्
बीजन्तु चिन्तयेत्पश्चाद्वर्षान्तममृतात्मकम् । एवञ्चाप्यायनं कृत्वा मूर्ध्नि सञ्चिन्त्य चात्मनः
पृथिवीं पादयोर्दद्यात्तप्तकाञ्चनसप्रभाम् । अशेषभुवनाकीर्णां लोकपालसमन्विताम्
vāsukiḥ śaṅkhapālaśca sthitau pārthivamaṇḍale / karkoṭaḥ padmanābhaśca vāruṇe tau vyavasthitau
āgneye cāpi kulikastakṣaścaiva mahābjakau / vāyumaṇḍalasaṃsthau ca pañca bhūtāni vinyaset
aṅguṣṭhādikaniṣṭhāntamanulomavilomataḥ / parvasandhiṣu ca nyasyā jayā ca vijayā tathā
āsyādisvapurasthāne nyasyācchivapaḍaṅgakam / kaniṣṭhādau hṛdādau ca śikhāyāṃ karayornyaset
vyāpakantu tatvapūrvaṃ kramādaṅguliparvasu / bhūtānāñca punarnyāsaḥ śivāṅgāni tathaiva ca
praṇavādinamaścānte nāmnaiva ca samanvitaḥ / sarvamantreṣu kathito vidhiḥ sthāpanapūjane
ādyākṣaraṃ tannāmnaśca mantro 'yaṃ parikīrtitaḥ / aṣṭānāṃ nāgajātīnāṃ mantraḥ sānnidhyakārakaḥ
oṃ svāhā kramaśaścaiva pañcabhūtapurogatam / eṣa sākṣādbhavettārkṣyaḥ sarvakarmaprasādhakaḥ
karanyāsaṃ svaraiḥ kṛtvā śarīre tu punarnyaset / jvalantaṃ cintayetprāṇamātmasaṃśuddhikārakam
bījantu cintayetpaścādvarṣāntamamṛtātmakam / evañcāpyāyanaṃ kṛtvā mūrdhni sañcintya cātmanaḥ
pṛthivīṃ pādayordadyāttaptakāñcanasaprabhām / aśeṣabhuvanākīrṇāṃ lokapālasamanvitām
Васуки и Шанкхапала стоят в земляном круге; Каркота и Падманабха установлены в водном; в огненном — Кулика и Такшака, а Махабджа с ним — в круге ветра. Пять стихий да возложит он: с большого пальца до мизинца, по порядку и вспять, на суставах, — да возложит он и Джаю с Виджаей. С уст начиная, на своих местах да возложит он шесть членов Шивы; с мизинца, с сердца и на пряди да возложит на обеих руках. Всеобъемлющее же — с начал по порядку на суставах пальцев; и вновь возложение стихий, и так же члены Шивы. С пранавы начиная и с «поклон» в конце, снабжённая самим именем, — таково правило установления и почитания, изложенное во всех мантрах. Мантрою называется первый слог того имени; и мантра восьми родов нагов творит их присутствие. «Ом… сваха» по порядку, предваряемое пятью стихиями, — и это воочию бывает сам Таркшья, совершающий все дела. Совершив возложение на руки гласными, да возложит вновь на теле; да созерцает он пылающую прану, творящую очищение себя. Семя же затем — до конца дождя, амритою сущее; так совершив насыщение и созерцая его на своём темени, да положит он землю на стопы — с блеском раскалённого золота, усеянную всеми мирами, с хранителями сторон.
ef9b7a840a6a · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 7:22:09 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Восемь великих нагов расставлены по четырём кругам стихий, по двое. Змеи распределены по стихиям так же, как в предыдущих главах воплощения — по местностям.
Возложение идёт по пальцам «по порядку и вспять». Направление названо прямо, и обратный ход входит в обряд наравне с прямым.
Правило дано как общее: с пранавы в начале, с «поклон» в конце, с именем посредине. Одна формула объясняет строение всех мантр, встреченных прежде.