गरुड़ पुराण
On the Various Gifts2.30.14-26
1068 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.30.14-26
देवनागरी

लोहदानाद्यमस्तुष्येद्धर्म राजस्तिलार्पणात् । लवणे दीयमाने तु न भयं विद्यते यमात्
कर्पासस्य तु दानेन न भूतेभ्यो भयं भवेत् । तारयन्ति नरं गावस्त्रिविधाश्चैव पातकात्
हेमदानात्सुखं स्वर्गे भूमिदानान्नृपो भवेत् । हेमभूमिप्रदानाच्च न पीडा नरके भवेत्
सर्वे ऽपि यमदूताश्च यमरूपा विभीषणाः । सर्वे ते वरदा यान्ति सप्तधान्येन प्रीणिताः
विष्णोः स्मरणमात्रेण प्राप्यते परमा गतिः । एतत्ते सर्वमाख्यातं मर्त्यैर्या गतिराप्यते
तस्मात् पुत्रं प्रशंसन्ति ददाति पितुराज्ञया । भूमिष्ठं पितरं दृष्ट्वा ह्यर्धोन्मीलितलोचनम्
तस्मिन् काले सुतो यस्तु सर्वदानानि दापयेत् । गयाश्राद्धाद्विशिष्येत स पुत्रः कुलनन्दनः
स्वस्थानाच्चलितश्चासौ विकलस्य पितुस्तदा । पुत्रैर्यत्नेन कर्तव्या पितरं तारयन्ति ते
किं दत्तैर्बहुभिर्दानैः पितुरन्त्येष्टिमाचरेत् । अश्वमेधो महायज्ञः कलां नार्हति षोडशीम्
धर्मात्मा स नु पुत्रो वैदेवैरपि सुपूज्यते । दापयेद्यस्तु दानानि ह्यातुरं पितरं भुवि
लोहदानञ्च दातव्यं भूमियुक्तेन पाणिना । यमं भीमञ्च नाप्नोति न गच्छेत् तस्य वेश्मनि
कुठारो मुसलो दण्डः खड्गश्च च्छुरिका तथा । एतानि यमहस्तेषु दृश्यानि पापकर्मिणाम्
तस्माल्लोहस्य दानन्तु ब्राह्मणायातुरो ददेत् । यमायुधानां सन्तुष्ट्यै दानमेतदुदाहृतम्

लिप्यंतरण (IAST)

lohadānādyamastuṣyeddharma rājastilārpaṇāt / lavaṇe dīyamāne tu na bhayaṃ vidyate yamāt
karpāsasya tu dānena na bhūtebhyo bhayaṃ bhavet / tārayanti naraṃ gāvastrividhāścaiva pātakāt
hemadānātsukhaṃ svarge bhūmidānānnṛpo bhavet / hemabhūmipradānācca na pīḍā narake bhavet
sarve 'pi yamadūtāśca yamarūpā vibhīṣaṇāḥ / sarve te varadā yānti saptadhānyena prīṇitāḥ
viṣṇoḥ smaraṇamātreṇa prāpyate paramā gatiḥ / etatte sarvamākhyātaṃ martyairyā gatirāpyate
tasmāt putraṃ praśaṃsanti dadāti piturājñayā / bhūmiṣṭhaṃ pitaraṃ dṛṣṭvā hyardhonmīlitalocanam
tasmin kāle suto yastu sarvadānāni dāpayet / gayāśrāddhādviśiṣyeta sa putraḥ kulanandanaḥ
svasthānāccalitaścāsau vikalasya pitustadā / putrairyatnena kartavyā pitaraṃ tārayanti te
kiṃ dattairbahubhirdānaiḥ piturantyeṣṭimācaret / aśvamedho mahāyajñaḥ kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm
dharmātmā sa nu putro vaidevairapi supūjyate / dāpayedyastu dānāni hyāturaṃ pitaraṃ bhuvi
lohadānañca dātavyaṃ bhūmiyuktena pāṇinā / yamaṃ bhīmañca nāpnoti na gacchet tasya veśmani
kuṭhāro musalo daṇḍaḥ khaḍgaśca cchurikā tathā / etāni yamahasteṣu dṛśyāni pāpakarmiṇām
tasmāllohasya dānantu brāhmaṇāyāturo dadet / yamāyudhānāṃ santuṣṭyai dānametadudāhṛtam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
लोहदानाद्lohadānādот даяния железа
यमस्yamasЯма
तुष्येद्tuṣyedдовольствуется
धर्मराजस्dharmarājasцарь долга
तिलार्पणात्tilārpaṇātот поднесения сезама
लवणेlavaṇeпри соли
दीयमानेdīyamāneдаваемой
भयंbhayaṃстраха
विद्यतेvidyateимеется
यमात्yamātперед Ямою
कर्पासस्यkarpāsasyaхлопка
दानेनdānenaдаянием
भूतेभ्योbhūtebhyoперед бхутами
भवेत्bhavetбывает
तारयन्तिtārayantiпереправляют
नरंnaraṃчеловека
गावस्gāvasкоровы
त्रिविधाश्trividhāśтрёх видов
पातकात्pātakātот греха
हेमदानात्hemadānātот даяния золота
सुखंsukhaṃсчастье
स्वर्गेsvargeна небе
भूमिदानान्bhūmidānānот даяния земли
नृपोnṛpoцарём
हेमभूमिप्रदानाच्hemabhūmipradānācот поднесения золота и земли
पीडाpīḍāмучения
नरकेnarakeв преисподней
सर्वेsarveвсе
यमदूताश्yamadūtāśпосланцы Ямы
यमरूपाyamarūpāобликом как Яма
विभीषणाःvibhīṣaṇāḥвесьма страшные
तेteони
वरदाvaradāдарующими блага
यान्तिyāntiстановятся
सप्तधान्येनsaptadhānyenaсемью зёрнами
प्रीणिताःprīṇitāḥублаготворённые
विष्णोःviṣṇoḥВишну
स्मरणमात्रेणsmaraṇamātreṇaодним памятованием
प्राप्यतेprāpyateобретается
परमाparamāвысший
गतिःgatiḥпуть
एतत्etatэто
तेteтебе
सर्वम्sarvamвсё
आख्यातंākhyātaṃповедано
मर्त्यैर्martyairсмертными
याкоторый
गतिर्gatirпуть
आप्यतेāpyateобретается
तस्मात्tasmātпотому
पुत्रंputraṃсына
प्रशंसन्तिpraśaṃsantiвосхваляют
ददातिdadātiдаёт
पितुराज्ञयाpiturājñayāпо повелению отца
भूमिष्ठंbhūmiṣṭhaṃлежащего на земле
पितरंpitaraṃотца
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
अर्धोन्मीलितलोचनम्ardhonmīlitalocanamс полуоткрытыми глазами
तस्मिन्tasminв тот
कालेkāleчас
सुतोsutoсын
यस्yasкоторый
सर्वदानानिsarvadānāniвсе даяния
दापयेत्dāpayetвелит подать
गयाश्राद्धाद्gayāśrāddhādнежели шраддха в Гае
विशिष्येतviśiṣyetaвыделяется
पुत्रःputraḥсын
कुलनन्दनःkulanandanaḥрадость рода
स्वस्थानाच्svasthānācс места
चलितश्calitaśсдвинувшегося
असौasauон
विकलस्यvikalasyaу расстроенного
पितुस्pitusотца
तदाtadāтогда
पुत्रैर्putrairсыновьями
यत्नेनyatnenaс усердием
कर्तव्याkartavyāдолжно быть совершено
पितरंpitaraṃотца
तारयन्तिtārayantiспасают
किंkiṃчто
दत्तैर्dattairданными
बहुभिर्bahubhirмногими
दानैःdānaiḥдаяниями
पितुर्piturотца
अन्त्येष्टिम्antyeṣṭimпогребение
आचरेत्ācaretда совершит
अश्वमेधोaśvamedhoашвамедха
महायज्ञःmahāyajñaḥвеликая жертва
कलांkalāṃдоли
नार्हतिnārhatiне стоит
षोडशीम्ṣoḍaśīmшестнадцатой
धर्मात्माdharmātmāправедный душою
नुnuже
देवैर्devairбогами
सुपूज्यतेsupūjyateвесьма почитаем
आतुरंāturaṃбольного
भुविbhuviна земле
लोहदानञ्lohadānañдаяние железа
दातव्यंdātavyaṃдолжно быть дано
भूमियुक्तेनbhūmiyuktenaсоединённою с землёю
पाणिनाpāṇināрукою
यमंyamaṃЯму
भीमञ्bhīmañгрозного
नाप्नोतिnāpnotiне обретает
गच्छेत्gacchetидёт
तस्यtasyaего
वेश्मनिveśmaniв жилище
कुठारोkuṭhāroтопор
मुसलोmusaloпест
दण्डःdaṇḍaḥжезл
खड्गश्khaḍgaśмеч
छुरिकाchurikāнож
एतानिetāniэти
यमहस्तेषुyamahasteṣuв руках Ямы
दृश्यानिdṛśyāniвидимы
पापकर्मिणाम्pāpakarmiṇāmу творящих грех
लोहस्यlohasyaжелеза
दानंdānaṃдаяние
ब्राह्मणायbrāhmaṇāyaбрахману
आतुरोāturoбольной
ददेत्dadetда даст
यमायुधानांyamāyudhānāṃоружий Ямы
सन्तुष्ट्यैsantuṣṭyaiради умиротворения
दानम्dānamдаяние
उदाहृतम्udāhṛtamназвано
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
naне
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वाили
वाили
वाили
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
हिhiведь
हिhiведь
हिhiведь
saон
saон
saон
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
एवevaименно
एवevaименно
भवेत्bhavetбывает
अनुवाद

От даяния железа довольствуется Яма, царь долга — от поднесения сезама; а когда даётся соль, нет страха перед Ямою. Даянием хлопка не бывает страха перед бхутами; коровы же трёх видов переправляют человека через грех. От даяния золота — счастье на небе, от даяния земли становятся царём; а от поднесения золота и земли не бывает мучения в преисподней. И все посланцы Ямы, обликом как сам Яма, весьма страшные, — все они становятся дарующими блага, ублаготворённые семью зёрнами. Одним же памятованием о Вишну обретается высший путь. Всё это поведано тебе — какой путь обретается смертными. Потому восхваляют сына: он даёт по повелению отца. Увидев отца, лежащего на земле с полуоткрытыми глазами, — тот сын, который в этот час велит подать все даяния, выделяется больше, чем шраддхою в Гае: он радость рода. Когда отец уже сдвинулся со своего места и чувства его расстроены, сыновьями с усердием должно быть совершено это — так они спасают отца. Что многие данные даяния? — да совершит он погребение отца; ашвамедха, великая жертва, не стоит и шестнадцатой его доли. Праведен душою тот сын и весьма почитаем даже богами, который велит подать даяния за больного отца на земле. Даяние железа должно быть дано рукою, соединённою с землёю: тогда не обретает он грозного Ямы и не идёт в его жилище. Топор, пест, жезл, меч и нож — вот что видимо в руках Ямы у творящих грех; потому даяние железа да даст больной брахману: это даяние названо ради умиротворения оружий Ямы.

संस्करण

be7f193687f4 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 1:26:33 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से