गरुड़ पुराण
On the Sapiṇḍana and the Handling of the Body2.35.16-31
1099 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.35.16-31
देवनागरी

विशुद्धः सर्वपापेभ्यो मुक्तः स नरकाद्ध्रुवम् । निवसेन्नाकलोके च नात्र कार्या विचारणा
आदौ कृत्वा धनिष्ठाञ्च एतन्नक्षत्रपञ्चकम् । रेवत्यन्तं सदा दूष्यमशुभं सर्वदा भवेत्
दाह (बलि) स्तत्र न कर्तव्यो विप्रदिसर्वजातिषु । दीयते न जलं तत्र अशुभं जायते ध्रुवम् । लोकयात्रा न कर्तव्या दुः खार्तः स्वजनो यदि
पञ्चकानन्तरं तस्य कर्तव्यं सर्वमन्यथा । पुत्राणां गोत्रिणां तस्य सन्तापो ऽप्युपजायते
गृहे हानिर्भवेत्तस्य ऋक्षेष्वेषु मृतश्च यः । अथवा ऋक्षमध्ये ऽपि दाहस्तस्य विधीयते
क्रियते मानुषाणान्तु सद्य आहुतिकारणात् । सद्याहुतिकरं पुण्यं तीर्थे तद्दाह उत्तमः
विप्रैर्नियमतः कार्यः समन्त्रो विधिपूर्वकः । शवस्य च समीपे तु क्षिप्यन्ते पुत्तलास्ततः
दर्भमयाश्च चत्वारो विप्रा मन्त्राभिमन्त्रिताः । ततो दाहः प्रकर्तव्यः तैश्च पुत्तलकैः सह
सूतकान्ते ततः पुत्रः कुर्याच्छान्तिकमुत्तमम्
पञ्चकेषु मृतो यो ऽसौ न गतिं लभते नरः । तिलान् गाश्च सुवर्णं च तमुद्दिश्य घृतं ददेत्
विप्राणां दीयते दानं सर्वोपद्रवनाशनम् । सूतकान्ते च सत्पुत्रैः स प्रेतो लभते गतिम्
भाजनोपानहौ च्छत्रं हेममुद्राच वाससी । दक्षिणा दीयते विप्र सर्वपातकमोचनी
बालवृद्धातुराणाञ्च मृतानां पञ्चकेषु हि । विधानं यो न कुर्वीत विघ्नस्तस्य प्रजायते
अष्टादशैव वस्तूनि प्रेतश्राद्धे विवर्जयेत् । आशिषो द्विगुणान् दर्भान् प्रणवान् नैकपिण्डताम्
अग्नौकरणमुच्छिष्टं श्राद्धं वै वैश्वदैविकम् । विकिरं च स्वधाकारं पितृशब्दं न चोच्चरेत्
अनुशब्दं न कुर्वीत नावाहनमथोल्मुकम् । आसीमान्तं न कुर्वीत प्रदक्षिणविसर्जनम्

लिप्यंतरण (IAST)

viśuddhaḥ sarvapāpebhyo muktaḥ sa narakāddhruvam / nivasennākaloke ca nātra kāryā vicāraṇā
ādau kṛtvā dhaniṣṭhāñca etannakṣatrapañcakam / revatyantaṃ sadā dūṣyamaśubhaṃ sarvadā bhavet
dāha (bali) statra na kartavyo vipradisarvajātiṣu / dīyate na jalaṃ tatra aśubhaṃ jāyate dhruvam / lokayātrā na kartavyā duḥ khārtaḥ svajano yadi
pañcakānantaraṃ tasya kartavyaṃ sarvamanyathā / putrāṇāṃ gotriṇāṃ tasya santāpo 'pyupajāyate
gṛhe hānirbhavettasya ṛkṣeṣveṣu mṛtaśca yaḥ / athavā ṛkṣamadhye 'pi dāhastasya vidhīyate
kriyate mānuṣāṇāntu sadya āhutikāraṇāt / sadyāhutikaraṃ puṇyaṃ tīrthe taddāha uttamaḥ
viprairniyamataḥ kāryaḥ samantro vidhipūrvakaḥ / śavasya ca samīpe tu kṣipyante puttalāstataḥ
darbhamayāśca catvāro viprā mantrābhimantritāḥ / tato dāhaḥ prakartavyaḥ taiśca puttalakaiḥ saha
sūtakānte tataḥ putraḥ kuryācchāntikamuttamam
pañcakeṣu mṛto yo 'sau na gatiṃ labhate naraḥ / tilān gāśca suvarṇaṃ ca tamuddiśya ghṛtaṃ dadet
viprāṇāṃ dīyate dānaṃ sarvopadravanāśanam / sūtakānte ca satputraiḥ sa preto labhate gatim
bhājanopānahau cchatraṃ hemamudrāca vāsasī / dakṣiṇā dīyate vipra sarvapātakamocanī
bālavṛddhāturāṇāñca mṛtānāṃ pañcakeṣu hi / vidhānaṃ yo na kurvīta vighnastasya prajāyate
aṣṭādaśaiva vastūni pretaśrāddhe vivarjayet / āśiṣo dviguṇān darbhān praṇavān naikapiṇḍatām
agnaukaraṇamucchiṣṭaṃ śrāddhaṃ vai vaiśvadaivikam / vikiraṃ ca svadhākāraṃ pitṛśabdaṃ na coccaret
anuśabdaṃ na kurvīta nāvāhanamatholmukam / āsīmāntaṃ na kurvīta pradakṣiṇavisarjanam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
विशुद्धःviśuddhaḥочищенный
सर्वपापेभ्योsarvapāpebhyoот всех грехов
मुक्तःmuktaḥосвобождённый
saон
नरकाद्narakādиз преисподней
ध्रुवम्dhruvamнепременно
निवसेन्nivasenда обитает
नाकलोकेnākalokeв мире небес
नात्रnātraздесь не
कार्याkāryāдолжно быть
विचारणाvicāraṇāрассуждения
आदौādauсперва
कृत्वाkṛtvāположив
धनिष्ठाञ्dhaniṣṭhāñДхаништху
एतन्etanэто
नक्षत्रपञ्चकम्nakṣatrapañcakamпятизвездие
रेवत्यन्तंrevatyantaṃдо Ревати
सदाsadāвсегда
दूष्यम्dūṣyamпорочно
अशुभंaśubhaṃнеблагим
सर्वदाsarvadāвсегда
भवेत्bhavetбывает
दाहस्dāhasсожжение
तत्रtatraтам
कर्तव्योkartavyoдолжно быть совершено
विप्रादिसर्वजातिषुviprādisarvajātiṣuу всех каст, начиная с брахманов
दीयतेdīyateдаётся
जलंjalaṃвода
जायतेjāyateбывает
लोकयात्राlokayātrāмирское хождение
दुःखार्तःduḥkhārtaḥтерзаемый скорбью
स्वजनोsvajanoсвой человек
यदिyadiесли
पञ्चकानन्तरंpañcakānantaraṃпосле пятизвездия
तस्यtasyaего
कर्तव्यंkartavyaṃдолжно быть совершено
सर्वम्sarvamвсё
अन्यथाanyathāиначе
पुत्राणांputrāṇāṃу сыновей
गोत्रिणांgotriṇāṃу сородичей
सन्तापोsantāpoмучение
उपजायतेupajāyateвозникает
गृहेgṛheв доме
हानिर्hānirубыток
भवेत्bhavetбывает
ऋक्षेष्व्ṛkṣeṣvв созвездиях
एषुeṣuэтих
मृतश्mṛtaśумерший
यःyaḥкто
अथवाathavāили же
ऋक्षमध्येṛkṣamadhyeпосреди созвездия
दाहस्dāhasсожжение
विधीयतेvidhīyateпредписывается
क्रियतेkriyateсовершается
मानुषाणांmānuṣāṇāṃу людей
सद्यsadyaтотчас
आहुतिकारणात्āhutikāraṇātради возлияния
सद्याहुतिकरंsadyāhutikaraṃсовершающее немедленное возлияние
पुण्यंpuṇyaṃсвятое
तीर्थेtīrtheв тиртхе
तद्दाहtaddāhaто сожжение
उत्तमःuttamaḥнаилучшее
विप्रैर्viprairбрахманами
नियमतःniyamataḥпо правилу
कार्यःkāryaḥдолжно быть совершено
समन्त्रोsamantroс мантрами
विधिपूर्वकःvidhipūrvakaḥпо уставу
शवस्यśavasyaтела
समीपेsamīpeпоблизости
क्षिप्यन्तेkṣipyanteкладутся
पुत्तलास्puttalāsчучела
ततःtataḥзатем
दर्भमयाश्darbhamayāśиз дарбхи
चत्वारोcatvāroчетыре
विप्राviprāбрахманами
मन्त्राभिमन्त्रिताःmantrābhimantritāḥосвящённые мантрами
प्रकर्तव्यःprakartavyaḥдолжно быть совершено
तैश्taiśс ними
पुत्तलकैःputtalakaiḥс чучелами
सहsahaвместе
सूतकान्तेsūtakānteпо окончании нечистоты
पुत्रःputraḥсын
कुर्याच्kuryācда совершит
छान्तिकम्chāntikamумиротворение
उत्तमम्uttamamнаилучшее
पञ्चकेषुpañcakeṣuв пятизвездиях
मृतोmṛtoумерший
असौasauон
गतिंgatiṃпути
लभतेlabhateобретает
नरःnaraḥчеловек
तिलान्tilānсезам
गाश्gāśкоров
सुवर्णंsuvarṇaṃзолото
तम्tamего
उद्दिश्यuddiśyaимея в виду
घृतंghṛtaṃтоплёное масло
ददेत्dadetда даст
विप्राणांviprāṇāṃбрахманам
दानंdānaṃдаяние
सर्वोपद्रवनाशनम्sarvopadravanāśanamуничтожающее все напасти
सत्पुत्रैःsatputraiḥдобрыми сыновьями
प्रेतोpretoпрета
गतिम्gatimпуть
भाजनोपानहौbhājanopānahauпосуда и обувь
छत्रंchatraṃзонт
हेममुद्राhemamudrāзолотой перстень
वाससीvāsasīдве одежды
दक्षिणाdakṣiṇāдар
विप्रvipraо брахман
सर्वपातकमोचनीsarvapātakamocanīосвобождающий от всех грехов
बालवृद्धातुराणाञ्bālavṛddhāturāṇāñу детей, стариков и больных
मृतानांmṛtānāṃу умерших
विधानंvidhānaṃустав
योyoкто
कुर्वीतkurvītaне совершает
विघ्नस्vighnasпрепона
प्रजायतेprajāyateрождается
अष्टादशैवaṣṭādaśaivaвосемнадцать
वस्तूनिvastūniвещей
प्रेतश्राद्धेpretaśrāddheв заупокойной шраддхе
विवर्जयेत्vivarjayetда избегает
आशिषोāśiṣoблагословения
द्विगुणान्dviguṇānдвойные
दर्भान्darbhānдарбхи
प्रणवान्praṇavānпранавы
नैकपिण्डताम्naikapiṇḍatāmне единство пинды
अनुशब्दंanuśabdaṃслово «ану»
नावाहनम्nāvāhanamне призывание
उल्मुकम्ulmukamголовню
आसीमान्तंāsīmāntaṃдо межи
प्रदक्षिणविसर्जनम्pradakṣiṇavisarjanamобход посолонь при отпускании
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
naне
naне
naне
naне
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वाили
वाили
वाили
वाили
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
हिhiведь
हिhiведь
हिhiведь
saон
saон
एवevaименно
एवevaименно
एवevaименно
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
खगkhagaо птица
अनुवाद

Очищенный от всех грехов, он непременно освобождён из преисподней и да обитает в мире небес — здесь не должно быть рассуждения. Начиная с Дхаништхи, это пятизвездие до Ревати всегда порочно и всегда бывает неблагим. Сожжения в это время не должно совершаться ни у одной касты, начиная с брахманов; и воды там не дают, ибо бывает неблагое. И мирского хождения не должно совершать, если свой человек терзаем скорбью. После пятизвездия должно быть совершено всё; иначе у сыновей и сородичей возникает мучение, и бывает убыток в доме у того, кто умер в этих созвездиях. Или же и посреди созвездия предписывается его сожжение. У людей оно совершается ради немедленного возлияния: святое, совершающее немедленное возлияние, и в тиртхе то сожжение наилучшее. Брахманами по правилу должно быть совершено с мантрами и по уставу: поблизости от тела кладутся тогда четыре чучела из дарбхи, освящённые брахманами мантрами, и затем должно быть совершено сожжение вместе с этими чучелами. А по окончании нечистоты сын да совершит наилучшее умиротворение. Умерший в пятизвездиях человек не обретает пути; потому, имея в виду его, да даст он сезам, коров, золото и топлёное масло. Брахманам даётся даяние, уничтожающее все напасти; и по окончании нечистоты добрыми сыновьями прета обретает путь. Посуда и обувь, зонт, золотой перстень и две одежды — вот дар, о брахман, освобождающий от всех грехов. У детей, стариков и больных, умерших в пятизвездиях, кто не совершает устава, у того рождается препона. Восемнадцати вещей да избегает он в заупокойной шраддхе: благословений, двойных дарбх, пранав, единства пинды, слова «ану», призывания, головни, обхода до межи и обхода посолонь при отпускании.

संस्करण

07871a090e02 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 2:05:03 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से