गरुड़ पुराण
The Destiny of One Who Dies Fasting2.36.1-12
1101 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.36.1-12

Tārkṣya

देवनागरी

तार्क्ष्यौवाच । कस्मादनशनं पुण्यमक्षय्यगतिदायकम् । स्वगृहन्तु परित्यज्य तीर्थे वै म्रियते यदि
अप्राप्य तीर्थं म्रियते गृहे वा मृत्यु मागतः । बूत्वा कुटीचरो यस्तु स कां गतिमवाप्नुयात्
संन्यासं कुरुते यस्तु तीर्थे वापि गृहे ऽपि वा । कथं तस्य प्रकर्तव्यमप्राप्तनिधने ऽपि वा
नियमे चेत् कृते देव चित्तभङ्गो हि जायते । केन तस्य भवेत् सिद्धिः कृतेनाप्यकृतेन वा
श्रीकृष्ण उवाच । कृत्वा निरशनं यो वै मृत्युमाप्नोति को ऽपि चेत् । मानुपीं तनुमुत्सृज्य मम तुल्यो विराजते
यावन्त्यहानि जीवेत् व्रते निरशने कृते । क्रतुभिस्तानि तुल्यानि समग्रवदक्षिणैः
तीर्थे गृहे वा संन्यासं नीत्वा चेन्म्रियते यदि । प्रत्यहं लभते सो ऽपि पूर्वोक्तं द्विगुणं फलम्
महारोगोपपत्तौ च गृहीते ऽनशने कृते । पुनर्न जायते रोगो देववद्धि विराजते
य आतुरः सन् सन्न्यासं गृह्णाति यदि मानवः । पुनर्न जायते भूमौ संसारे दुः खसागरे
अहन्यहनि दातव्यं ब्राह्मणानाञ्च भोजनम् । तिलपात्रं यथाशक्ति दीपदानं सुरार्चनम्
एवं वृत्तस्य दह्यन्ते पापान्युच्चावचानि च । मृतो मुक्तिमवाप्नोति यथा सर्वे महर्षयः
तस्मादनशनं नॄणां वैकुण्ठपददायकम् । तस्मात् स्वस्थे चोत्तरे वा साधयेन्मोक्षलक्षणम्

लिप्यंतरण (IAST)

tārkṣyauvāca / kasmādanaśanaṃ puṇyamakṣayyagatidāyakam / svagṛhantu parityajya tīrthe vai mriyate yadi
aprāpya tīrthaṃ mriyate gṛhe vā mṛtyu māgataḥ / būtvā kuṭīcaro yastu sa kāṃ gatimavāpnuyāt
saṃnyāsaṃ kurute yastu tīrthe vāpi gṛhe 'pi vā / kathaṃ tasya prakartavyamaprāptanidhane 'pi vā
niyame cet kṛte deva cittabhaṅgo hi jāyate / kena tasya bhavet siddhiḥ kṛtenāpyakṛtena vā
śrīkṛṣṇa uvāca / kṛtvā niraśanaṃ yo vai mṛtyumāpnoti ko 'pi cet / mānupīṃ tanumutsṛjya mama tulyo virājate
yāvantyahāni jīvet vrate niraśane kṛte / kratubhistāni tulyāni samagravadakṣiṇaiḥ
tīrthe gṛhe vā saṃnyāsaṃ nītvā cenmriyate yadi / pratyahaṃ labhate so 'pi pūrvoktaṃ dviguṇaṃ phalam
mahārogopapattau ca gṛhīte 'naśane kṛte / punarna jāyate rogo devavaddhi virājate
ya āturaḥ san sannyāsaṃ gṛhṇāti yadi mānavaḥ / punarna jāyate bhūmau saṃsāre duḥ khasāgare
ahanyahani dātavyaṃ brāhmaṇānāñca bhojanam / tilapātraṃ yathāśakti dīpadānaṃ surārcanam
evaṃ vṛttasya dahyante pāpānyuccāvacāni ca / mṛto muktimavāpnoti yathā sarve maharṣayaḥ
tasmādanaśanaṃ nṝṇāṃ vaikuṇṭhapadadāyakam / tasmāt svasthe cottare vā sādhayenmokṣalakṣaṇam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तार्क्ष्यtārkṣyaТаркшья
उवाचuvācaсказал
कस्माद्kasmādотчего
अनशनंanaśanaṃвоздержание от пищи
पुण्यम्puṇyamсвято
अक्षय्यगतिदायकम्akṣayyagatidāyakamдающее неисчерпаемый путь
स्वगृहंsvagṛhaṃсвой дом
परित्यज्यparityajyaоставив
तीर्थेtīrtheв тиртхе
म्रियतेmriyateумирает
यदिyadiесли
अप्राप्यaprāpyaне достигнув
तीर्थंtīrthaṃтиртхи
गृहेgṛheв доме
मृत्युम्mṛtyumсмерть
आगतःāgataḥпришедший
भूत्वाbhūtvāстав
कुटीचरोkuṭīcaroживущим в хижине
यस्yasкто
saон
कांkāṃкакой
गतिम्gatimпуть
अवाप्नुयात्avāpnuyātобретает
संन्यासंsaṃnyāsaṃотречение
कुरुतेkuruteпринимает
कथंkathaṃкак
तस्यtasyaу него
प्रकर्तव्यम्prakartavyamдолжно быть совершено
अप्राप्तनिधनेaprāptanidhaneпри недостигнутой кончине
नियमेniyameпри обете
चेद्cedесли
कृतेkṛteсовершённом
देवdevaо бог
चित्तभङ्गोcittabhaṅgoнадлом сознания
हिhiведь
जायतेjāyateслучается
केनkenaчем
भवेत्bhavetбывает
सिद्धिःsiddhiḥсовершенство
कृतेनkṛtenaсовершённым
अकृतेनakṛtenaнесовершённым
श्रीकृष्णśrīkṛṣṇaШри-Кришна
कृत्वाkṛtvāсовершив
निरशनंniraśanaṃвоздержание от пищи
योyoкто
मृत्युम्mṛtyumсмерть
आप्नोतिāpnotiобретает
कोपिkopiкто-либо
मानुषींmānuṣīṃчеловеческое
तनुम्tanumтело
उत्सृज्यutsṛjyaоставив
ममmamaМне
तुल्योtulyoравный
विराजतेvirājateсияет
यावन्त्य्yāvantyсколько
अहानिahāniдней
जीवेत्jīvetпроживёт
व्रतेvrateпри обете
निरशनेniraśaneвоздержания
क्रतुभिस्kratubhisжертвам
तानिtāniте
तुल्यानिtulyāniравны
समग्रवदक्षिणैःsamagravadakṣiṇaiḥс полными дарами
नीत्वाnītvāприняв
प्रत्यहंpratyahaṃежедневно
लभतेlabhateобретает
पूर्वोक्तंpūrvoktaṃпрежде сказанный
द्विगुणंdviguṇaṃвдвое больший
फलम्phalamплод
महारोगोपपत्तौmahārogopapattauпри наступлении тяжкой болезни
गृहीतेgṛhīteпри принятом
अनशनेanaśaneвоздержании
पुनर्punarснова
जायतेjāyateрождается
रोगोrogoболезнь
देववद्devavadкак бог
आतुरःāturaḥбольной
सन्sanбудучи
सन्न्यासंsannyāsaṃотречение
गृह्णातिgṛhṇātiпринимает
मानवःmānavaḥчеловек
भूमौbhūmauна земле
संसारेsaṃsāreв круговороте
दुःखसागरेduḥkhasāgareв океане страдания
अहन्यहनिahanyahaniдень за днём
दातव्यंdātavyaṃдолжно быть даваемо
ब्राह्मणानाञ्brāhmaṇānāñбрахманам
भोजनम्bhojanamугощение
तिलपात्रंtilapātraṃсосуд с сезамом
यथाशक्तिyathāśaktiпо силам
दीपदानंdīpadānaṃдаяние светильника
सुरार्चनम्surārcanamпочитание богов
एवंevaṃтак
वृत्तस्यvṛttasyaу поступающего
दह्यन्तेdahyanteсжигаются
पापान्य्pāpānyгрехи
उच्चावचानिuccāvacāniбольшие и малые
मृतोmṛtoумерший
मुक्तिम्muktimосвобождение
यथाyathāкак
सर्वेsarveвсе
महर्षयःmaharṣayaḥвеликие мудрецы
तस्माद्tasmādпотому
नॄणांnṝṇāṃлюдям
वैकुण्ठपददायकम्vaikuṇṭhapadadāyakamдающее состояние Вайкунтхи
स्वस्थेsvastheв здравии
उत्तरेuttareв последующем
साधयेन्sādhayenда достигает
मोक्षलक्षणम्mokṣalakṣaṇamпризнака освобождения
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
naне
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वाили
वाили
वाили
वाили
वाили
वाили
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
वैvaiже
वैvaiже
वैvaiже
saон
saон
हिhiведь
हिhiведь
एवevaименно
एवevaименно
यदिyadiесли
यदिyadiесли
अनुवाद

Таркшья сказал: отчего воздержание от пищи свято и даёт неисчерпаемый путь — если человек, оставив свой дом, умирает в тиртхе? А если, не достигнув тиртхи, он пришёл к смерти дома или, став живущим в хижине, — какой путь обретает он? И тот, кто принимает отречение — в тиртхе ли, в доме ли, — как должно поступать с ним, если кончина ещё не достигнута? И если при совершённом обете случается надлом сознания, о бог, — чем бывает у него совершенство: совершённым или несовершённым? Шри-Кришна сказал: кто, совершив воздержание от пищи, обретает смерть, тот, оставив человеческое тело, сияет равным Мне. Сколько дней проживёт он при обете воздержания, столько же они равны жертвам с полными дарами. А если, приняв отречение в тиртхе или дома, он умирает, то ежедневно обретает вдвое больший, чем сказано прежде, плод. При наступлении тяжкой болезни, если принято воздержание, болезнь более не рождается, и он сияет, как бог. И человек, который, будучи больным, принимает отречение, более не рождается на земле, в круговороте, в океане страдания. День за днём должно быть даваемо угощение брахманам, сосуд с сезамом по силам, даяние светильника и почитание богов. У поступающего так сжигаются грехи большие и малые; и, умерев, обретает он освобождение, как все великие мудрецы. Потому воздержание от пищи даёт людям состояние Вайкунтхи; и потому в здравии ли, или в последующем, да достигает человек признака освобождения.

संस्करण

199e0a0d69b4 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 2:08:34 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से