गरुड़ पुराण
On the Gift of Land2.42.1-11
1117 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.42.1-11

Śrī-viṣṇur

देवनागरी

श्रीविष्णुरुवाच । यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् । तथा पूर्वकृतं कर्म कर्तारमनुगच्छति
आदित्यो वरुणो विष्णुर्ब्रह्मा सोमो हुताशनः । शूलपाणिश्च भगवानभिनन्दति भूमिदम्
नास्ति भमिसमं दानं नास्ति भमिसमो निधिः । नास्ति सत्यसमो धर्मो नानृतात्पातकं परम्
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः । लोकत्रयं तेन भवेत्प्रदत्तं यः काञ्चनं गां च महीं च दद्यात्
त्रीण्याहुरतिदानानि गावः पृथ्वी सरस्वती । नरकादुद्धरन्त्येते जपपूजनहोमतः
कृत्वा बहूनि पापानि रौद्राणि विपुलानि च । अपि गोचर्ममात्रेण भूमिदानेन शुध्यति
हरन्तमपि लोभेन निरुध्यैनं निवारयेत् । स याति नरके घोरे यस्तं न परिरक्षति
अकर्तव्यं न कर्तव्यं प्राणैः कण्ठगतैरपि । कर्तव्यमेव कर्तव्यमिति धर्मविदो विदुः
आकारप्रवर्तने पापं गोसहस्रवधैःसमम् । वृत्तिच्छेदे तथा वृत्तेः करणं लक्षधेनुकम्
वरमेकाप्यपहृता न तु दत्तं गवां शतम् । एकां हृत्वा शतं दत्त्वा न तेन समता भवेत्
स्वयमेव तु यो दत्त्वा स्वयमेव प्रबाधते । स पापी नरकं याति यावदाभूतसंप्लवम्

लिप्यंतरण (IAST)

śrīviṣṇuruvāca / yathā dhenusahasreṣu vatso vindati mātaram / tathā pūrvakṛtaṃ karma kartāramanugacchati
ādityo varuṇo viṣṇurbrahmā somo hutāśanaḥ / śūlapāṇiśca bhagavānabhinandati bhūmidam
nāsti bhamisamaṃ dānaṃ nāsti bhamisamo nidhiḥ / nāsti satyasamo dharmo nānṛtātpātakaṃ param
agnerapatyaṃ prathamaṃ suvarṇaṃ bhūrvaiṣṇavī sūryasutāśca gāvaḥ / lokatrayaṃ tena bhavetpradattaṃ yaḥ kāñcanaṃ gāṃ ca mahīṃ ca dadyāt
trīṇyāhuratidānāni gāvaḥ pṛthvī sarasvatī / narakāduddharantyete japapūjanahomataḥ
kṛtvā bahūni pāpāni raudrāṇi vipulāni ca / api gocarmamātreṇa bhūmidānena śudhyati
harantamapi lobhena nirudhyainaṃ nivārayet / sa yāti narake ghore yastaṃ na parirakṣati
akartavyaṃ na kartavyaṃ prāṇaiḥ kaṇṭhagatairapi / kartavyameva kartavyamiti dharmavido viduḥ
ākārapravartane pāpaṃ gosahasravadhaiḥsamam / vṛtticchede tathā vṛtteḥ karaṇaṃ lakṣadhenukam
varamekāpyapahṛtā na tu dattaṃ gavāṃ śatam / ekāṃ hṛtvā śataṃ dattvā na tena samatā bhavet
svayameva tu yo dattvā svayameva prabādhate / sa pāpī narakaṃ yāti yāvadābhūtasaṃplavam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
श्रीविष्णुर्śrīviṣṇurШри Вишну
उवाचuvācaсказал
यथाyathāкак
धेनुसहस्रेषुdhenusahasreṣuсреди тысяч коров
वत्सोvatsoтелёнок
विन्दतिvindatiнаходит
मातरम्mātaramмать
तथाtathāтак
पूर्वकृतंpūrvakṛtaṃпрежде совершённое
कर्मkarmaдеяние
कर्तारम्kartāramделателя
अनुगच्छतिanugacchatiнастигает
आदित्योādityoАдитья
वरुणोvaruṇoВаруна
विष्णुर्viṣṇurВишну
ब्रह्माbrahmāБрахма
सोमोsomoСома
हुताशनःhutāśanaḥОгонь
शूलपाणिश्śūlapāṇiśДержащий трезубец
भगवान्bhagavānвладыка
अभिनन्दतिabhinandatiприветствует
भूमिदम्bhūmidamдавшего землю
नास्तिnāstiнет
भूमिसमंbhūmisamaṃравного земле
दानंdānaṃдаяния
निधिःnidhiḥклада
सत्यसमोsatyasamoравного правде
धर्मोdharmoдолга
नानृतात्nānṛtātчем ложь
पातकंpātakaṃгреха
परम्paramбольшего
अग्नेर्agnerу огня
अपत्यंapatyaṃдитя
प्रथमंprathamaṃпервое
सुवर्णंsuvarṇaṃзолото
भूर्bhūrземля
वैष्णवीvaiṣṇavīВишнуева
सूर्यसुताश्sūryasutāśдочери Солнца
गावःgāvaḥкоровы
लोकत्रयंlokatrayaṃтри мира
तेनtenaтем
भवेत्bhavetбывают
प्रदत्तंpradattaṃданы
यःyaḥкто
काञ्चनंkāñcanaṃзолото
गांgāṃкорову
महींmahīṃземлю
दद्यात्dadyātдаёт
त्रीण्य्trīṇyтри
आहुर्āhurназывают
अतिदानानिatidānāniпревосходнейшими даяниями
पृथ्वीpṛthvīземля
सरस्वतीsarasvatīСарасвати
नरकाद्narakādиз преисподней
उद्धरन्त्य्uddharantyизвлекают
एतेeteони
जपपूजनहोमतःjapapūjanahomataḥджапой, почитанием и возлиянием
कृत्वाkṛtvāсовершив
बहूनिbahūniмногие
पापानिpāpāniгрехи
रौद्राणिraudrāṇiлютые
विपुलानिvipulāniобильные
गोचर्ममात्रेणgocarmamātreṇaхотя бы с коровью шкуру
भूमिदानेनbhūmidānenaдаянием земли
शुध्यतिśudhyatiочищается
हरन्तम्harantamпохищающего
लोभेनlobhenaиз жадности
निरुध्यnirudhyaостановив
एनंenaṃего
निवारयेत्nivārayetда отвратит
saон
यातिyātiидёт
नरकेnarakeв преисподнюю
घोरेghoreстрашную
यस्yasкто
तंtaṃтого
परिरक्षतिparirakṣatiне оберегает
अकर्तव्यंakartavyaṃтого, чего не должно
कर्तव्यंkartavyaṃдолжно быть сделано
प्राणैःprāṇaiḥс дыханиями
कण्ठगतैर्kaṇṭhagatairподступившими к горлу
इतिitiтак
धर्मविदोdharmavidoзнатоки долга
विदुःviduḥзнают
आकरप्रवर्तनेākarapravartaneпри заведении рудника
पापंpāpaṃгрех
गोसहस्रवधैःgosahasravadhaiḥс убиением тысячи коров
समम्samamравен
वृत्तिच्छेदेvṛtticchedeпри пресечении пропитания
वृत्तेःvṛtteḥпропитания
करणंkaraṇaṃустроение
लक्षधेनुकम्lakṣadhenukamстоит лакха коров
वरम्varamлучше
एकाप्य्ekāpyи одна
अपहृताapahṛtāне отнятая
दत्तंdattaṃданных
गवांgavāṃкоров
शतम्śatamсто
एकांekāṃодну
हृत्वाhṛtvāотняв
शतंśataṃсто
दत्त्वाdattvāдав
तेनtenaтем
समताsamatāравенства
भवेत्bhavetбывает
स्वयम्svayamсам
दत्त्वाdattvāдав
प्रबाधतेprabādhateпритесняет
पापीpāpīгрешник
नरकंnarakaṃв преисподнюю
यावद्yāvadдо
आभूतसंप्लवम्ābhūtasaṃplavamрастворения существ
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
naне
naне
naне
naне
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वाили
वाили
वाили
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
हिhiведь
हिhiведь
saон
saон
एवevaименно
एवevaименно
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
यथाyathāкак
अनुवाद

Шри Вишну сказал: как телёнок среди тысяч коров находит свою мать, так прежде совершённое деяние настигает делателя. Адитья, Варуна, Вишну, Брахма, Сома, Огонь и владыка, держащий трезубец, приветствуют давшего землю. Нет даяния, равного земле, и нет клада, равного земле; нет долга, равного правде, и нет греха большего, чем ложь. Золото — первое дитя огня, земля — Вишнуева, коровы — дочери Солнца; тем даны и три мира, кто даёт золото, корову и землю. Три вещи называют превосходнейшими даяниями: коровы, земля и Сарасвати; они извлекают из преисподней — джапой, почитанием и возлиянием. Совершив многие грехи, лютые и обильные, человек очищается даянием земли — хотя бы с коровью шкуру. А похищающего из жадности да остановит он и отвратит; и кто не оберегает того, идёт в страшную преисподнюю. Того, чего не должно, не должно делать даже с дыханиями, подступившими к горлу; а что должно, то и должно быть сделано — так знают знатоки долга. При заведении рудника грех равен убиению тысячи коров, а при пресечении чужого пропитания — устроение пропитания стоит лакха коров. Лучше и одна не отнятая, чем сто данных коров: отняв одну и дав сто, равенства тем не достигнешь. А кто, сам дав, потом сам же притесняет, — тот грешник идёт в преисподнюю до растворения существ.

संस्करण

920d21baf3ba · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 2:27:24 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से