यमस् तु कर्मणा तेन भृशं पीडितमानसः धर्मेण रञ्जयामास धर्मराज इमाः प्रजाः ॥
स लेभे कर्मणा तेन शुभेन परमद्युतिः पितॄणाम् आधिपत्यं च लोकपालत्वम् एव च ॥
मनुः प्रजापतिस् त्व् आसीत् सावर्णः स तपोधनः भाव्यः सो ऽनागते तस्मिन् मनुः सावर्णिके ऽन्तरे ॥
मेरुपृष्ठे तपो नित्यम् अद्यापि स चरत्य् उत भ्राता शनैश्चरश् चास्य ग्रहत्वं स तु लब्धवान् ॥
त्वष्टा तु तेजसा तेन विष्णोश् चक्रम् अकल्पयत् तद् अप्रतिहतं युद्धे दानवान्तचिकीर्षया ॥
यवीयसी तयोर् या तु यमी कन्या यशस्विनी अभवत् सा सरिच्छ्रेष्ठा यमुना लोकभावनी ॥
मनुर् इत्य् उच्यते लोके सावर्ण इति चोच्यते द्वितीयो यः सुतस् तस्य स विज्ञेयः शनैश्चरः ॥
य इदं जन्म देवानां शृणुयाद् धारयेत वा आपदं प्राप्य मुच्येत प्राप्नुयाच् च महद् यशः ॥
yamas tu karmaṇā tena bhṛśaṃ pīḍitamānasaḥ dharmeṇa rañjayāmāsa dharmarāja imāḥ prajāḥ ||
sa lebhe karmaṇā tena śubhena paramadyutiḥ pitṝṇām ādhipatyaṃ ca lokapālatvam eva ca ||
manuḥ prajāpatis tv āsīt sāvarṇaḥ sa tapodhanaḥ bhāvyaḥ so 'nāgate tasmin manuḥ sāvarṇike 'ntare ||
merupṛṣṭhe tapo nityam adyāpi sa caraty uta bhrātā śanaiścaraś cāsya grahatvaṃ sa tu labdhavān ||
tvaṣṭā tu tejasā tena viṣṇoś cakram akalpayat tad apratihataṃ yuddhe dānavāntacikīrṣayā ||
yavīyasī tayor yā tu yamī kanyā yaśasvinī abhavat sā saricchreṣṭhā yamunā lokabhāvanī ||
manur ity ucyate loke sāvarṇa iti cocyate dvitīyo yaḥ sutas tasya sa vijñeyaḥ śanaiścaraḥ ||
ya idaṃ janma devānāṃ śṛṇuyād dhārayeta vā āpadaṃ prāpya mucyeta prāpnuyāc ca mahad yaśaḥ ||
«Яма же, глубоко мучимый тем поступком, стал Дхармараджей и праведностью радовал этих подданных. Благодаря этому благому действию он, высочайше сияющий, получил владычество над предками и положение хранителя мира. Саварни, богатый тапасом, был Ману и Праджапати; в будущем, в Саварника-манвантаре, он станет Ману. На вершине Меру он и сейчас постоянно совершает тапас; его брат Шанайшчара получил положение планеты. Из того сияния Тваштар изготовил диск Вишну, неудержимый в битве и предназначенный положить конец данавам. Младшая из них, славная дева Ями, стала лучшей из рек — Ямуной, питающей миры. В мире он называется Ману и зовётся Саварни; второй же его сын должен быть известен как Шанайшчара. Кто услышит или удержит в памяти это рождение богов, тот, попав в беду, освободится и обретёт великую славу».
3c4020cfd70b · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:30:34 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Финал главы распределяет судьбы детей Солнца: Яма становится Дхармараджей и владыкой предков, Ямуна — священной рекой, Саварни — будущим Ману, Шани — планетным владыкой. Из семейного конфликта рождается космический порядок, где каждый получает своё место в поддержании мира.