हरिवंश
Тришанку, Сагара, Бхагиратха и линия ИкшвакуHV 10.16-18
54 / 607
हरिवंश · HV 10.16-18
देवनागरी

पातयेयम् अहं क्रूर तव शङ्कुम् अयस्मयम् यदि ते द्वाव् इमौ शङ्कू न स्यातां वै कृतौ पुनः ॥
पितुश् चापरितोषेण गुरोर् दोग्ध्रीवधेन च अप्रोक्षितोपयोगाच् च त्रिविधस् ते व्यतिक्रमः ॥
एवं त्रीण्य् अस्य शङ्कूनि तानि दृष्ट्वा महातपाः त्रिशङ्कुर् इति होवाच त्रिशङ्कुस् तेन स स्मृतः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

pātayeyam ahaṃ krūra tava śaṅkum ayasmayam yadi te dvāv imau śaṅkū na syātāṃ vai kṛtau punaḥ ||
pituś cāparitoṣeṇa guror dogdhrīvadhena ca aprokṣitopayogāc ca trividhas te vyatikramaḥ ||
evaṃ trīṇy asya śaṅkūni tāni dṛṣṭvā mahātapāḥ triśaṅkur iti hovāca triśaṅkus tena sa smṛtaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पातयेयम् अहं क्रूरpātayeyam ahaṃ krūraя сбросил бы, жестокий; я поверг бы тебя, жестокий
तव शङ्कुम् अयस्मयम्tava śaṅkum ayasmayamтвой железный кол; твой железный шип
यदि ते द्वाव् इमौ शङ्कूyadi te dvāv imau śaṅkūесли бы этих двух шипов у тебя; если бы у тебя не было этих двух кольев
न स्यातां वै कृतौ पुनःna syātāṃ vai kṛtau punaḥне было уже сделанных; не были бы прежде совершены
पितुश् चापरितोषेणpituś cāparitoṣeṇaиз-за недовольства отца; из-за неудовлетворённости отца
गुरोर् दोग्ध्रीवधेन चguror dogdhrīvadhena caи убийства коровы гуру; и из-за убиения дойной коровы наставника
अप्रोक्षितोपयोगाच् चaprokṣitopayogāc caи из-за употребления неокроплённого; а также из-за еды без освящения
त्रिविधस् ते व्यतिक्रमःtrividhas te vyatikramaḥтройным стало твоё нарушение; твой проступок трёхчастен
एवं त्रीण्य् अस्य शङ्कूनिevaṃ trīṇy asya śaṅkūniтак три его шипа; таковы три его колья
तानि दृष्ट्वा महातपाःtāni dṛṣṭvā mahātapāḥувидев их, великий тапасвин; заметив их, великий подвижник
त्रिशङ्कुर् इति होवाचtriśaṅkur iti hovācaТришанку, так сказал он; он произнёс: Тришанку
त्रिशङ्कुस् तेन स स्मृतःtriśaṅkus tena sa smṛtaḥпоэтому он известен как Тришанку; так его стали помнить как Тришанку
अनुवाद

Васиштха сказал: «О жестокий, я поверг бы твой железный шип, если бы у тебя прежде не были уже совершены эти два шипа. Недовольство отца, убийство дойной коровы гуру и употребление неосвящённого мяса — таков твой тройной проступок». Увидев эти три шипа Сатьявраты, великий тапасвин сказал: «Тришанку». Поэтому он стал известен как Тришанку.

संस्करण

721f220e0be4 · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:30:36 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से