हरिवंश
Вишну в БрахмалокеHV 39.18-24
212 / 607
हरिवंश · HV 39.18-24
देवनागरी

स गत्वा ब्रह्मणो लोकं दृष्ट्वा पैतामहं पदम् ववन्दे तान् ऋषीन् सर्वान् विष्णुर् आर्षेण कर्मणा ॥
सो ऽग्निं प्राक् सवने दृष्ट्वा हूयमानं महर्षिभिः अवन्दत महातेजाः कृत्वा पौर्वाह्णिकं विधिम् ॥
स ददर्श मखेष्व् आज्यैर् इज्यमानं महर्षिभिः भागं यज्ञियम् अश्नानं स्वदेहम् अपरं स्थितम् ॥
अभिवाद्याभिवाद्यानाम् ऋषीणां ब्रह्मवर्चसाम् परिचक्राम सो ऽचिन्त्यो ब्रह्मलोकं सनातनम् ॥
स ददर्शोच्छ्रितान् यूपांश् चषालाग्रविभूषितान् मखेषु च ब्रह्मर्षिभिः शतशः कृतलक्षणान् ॥
आज्यधूमं समाघ्राय शृण्वन् वेदान् द्विजेरितान् यज्ञैर् इज्यन्तम् आत्मानम् पश्यंस् तत्र चचार ह ॥
तम् ऊचुर् ऋषयो देवाः सदस्याः सदसि स्थिताः अर्घ्योद्यतभुजाः सर्वे पवित्रान् तरिताननाः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa gatvā brahmaṇo lokaṃ dṛṣṭvā paitāmahaṃ padam vavande tān ṛṣīn sarvān viṣṇur ārṣeṇa karmaṇā ||
so 'gniṃ prāk savane dṛṣṭvā hūyamānaṃ maharṣibhiḥ avandata mahātejāḥ kṛtvā paurvāhṇikaṃ vidhim ||
sa dadarśa makheṣv ājyair ijyamānaṃ maharṣibhiḥ bhāgaṃ yajñiyam aśnānaṃ svadeham aparaṃ sthitam ||
abhivādyābhivādyānām ṛṣīṇāṃ brahmavarcasām paricakrāma so 'cintyo brahmalokaṃ sanātanam ||
sa dadarśocchritān yūpāṃś caṣālāgravibhūṣitān makheṣu ca brahmarṣibhiḥ śataśaḥ kṛtalakṣaṇān ||
ājyadhūmaṃ samāghrāya śṛṇvan vedān dvijeritān yajñair ijyantam ātmānam paśyaṃs tatra cacāra ha ||
tam ūcur ṛṣayo devāḥ sadasyāḥ sadasi sthitāḥ arghyodyatabhujāḥ sarve pavitrān taritānanāḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स गत्वा ब्रह्मणो लोकंsa gatvā brahmaṇo lokaṃон, придя в мир Брахмы; достигнув Брахмалоки
दृष्ट्वा पैतामहं पदम्dṛṣṭvā paitāmahaṃ padamувидев место Питамахи; созерцав праотеческую обитель
ववन्दे तान् ऋषीन् सर्वान्vavande tān ṛṣīn sarvānпочтил всех тех риши; поклонился всем мудрецам
विष्णुर् आर्षेण कर्मणाviṣṇur ārṣeṇa karmaṇāВишну ришийским действием; Вишну по обычаю риши
सो ऽग्निं प्राक् सवने दृष्ट्वाso 'gniṃ prāk savane dṛṣṭvāон, увидев огонь в первом саване; увидев Агни при утреннем возлиянии
हूयमानं महर्षिभिःhūyamānaṃ maharṣibhiḥвозливаемый махариши; в который великие риши приносили жертву
अवन्दत महातेजाःavandata mahātejāḥпоклонился великосияющий; почтил их великий блеском
कृत्वा पौर्वाह्णिकं विधिम्kṛtvā paurvāhṇikaṃ vidhimсовершив утренний обряд; исполнив предобеденное правило
स ददर्श मखेष्व् आज्यैर्sa dadarśa makheṣv ājyairон увидел в жертвах гхи; он узрел при обрядах жертвенным маслом
इज्यमानं महर्षिभिःijyamānaṃ maharṣibhiḥпочитаемого великими риши; как махариши поклоняются
भागं यज्ञियम् अश्नानंbhāgaṃ yajñiyam aśnānaṃне вкушая жертвенную долю; воздерживаясь от части жертвы
स्वदेहम् अपरं स्थितम्svadeham aparaṃ sthitamсвоё другое тело стоящее; видя свой иной облик
मध्येन च पितॄन् सर्वान्madhyena ca pitṝn sarvānи посреди всех предков; через середину всех питаров
दक्षिणेन च साध्य गणान्dakṣiṇena ca sādhya gaṇānи справа сонмы садхьев; и южной стороной группы садхьев
परिचक्राम सो ऽचिन्त्योparicakrāma so 'cintyoобошёл тот непостижимый; двигался вокруг непостижимый
ब्रह्मलोकं सनातनम्brahmalokaṃ sanātanamвечную Брахмалоку; безначальный мир Брахмы
ऋषीणां सत्त्रविधिनाṛṣīṇāṃ sattravidhināпо сатра-правилу риши; согласно обряду сатры мудрецов
मखेषु च ब्रह्मर्षिभिःmakheṣu ca brahmarṣibhiḥи в жертвах брахмариши; и при обрядах святыми риши
मखेषु च ब्रह्मर्षिभिःmakheṣu ca brahmarṣibhiḥи в жертвах брахмариши; на обрядах святыми риши
शतशः कृतलक्षणान्śataśaḥ kṛtalakṣaṇānсотнями отмеченные признаки; сотнями исполненных знаков
रूपाणि यज्ञभागानिrūpāṇi yajñabhāgāniформы жертвенных долей; образы частей жертвы
वपुर् देहं च देहिनाम्vapur dehaṃ ca dehināmоблик и тело воплощённых; форму и тело у телесных
यज्ञैर् इज्यन्तम् आत्मानम्yajñair ijyantam ātmānamсебя, почитаемого жертвами; свой Атман, которому поклоняются обрядами
पश्यंस् तत्र चचार हpaśyaṃs tatra cacāra haвидя, там ходил; созерцая, он там двигался
तम् ऋषीणां गणास् तत्रtam ṛṣīṇāṃ gaṇās tatraего сонмы риши там; там собрания мудрецов его
ब्रह्मलोके महात्मनःbrahmaloke mahātmanaḥв Брахмалоке, великого душой; в мире Брахмы, махатму
अर्घ्योद्यतभुजाः सर्वेarghyodyatabhujāḥ sarveвсе с руками, поднятыми с аргхьей; все воздели руки с почётной водой
पवित्रान् तरिताननाःpavitrān taritānanāḥс очищенными переправленными лицами; с чистыми, просветлёнными лицами
अनुवाद

Придя в мир Брахмы и увидев праотеческую обитель, Вишну, следуя обычаю риши, почтил всех мудрецов. Увидев Агни при утреннем возлиянии, когда великие риши приносили в него жертву, великосияющий поклонился, совершив утренний обряд. В жертвоприношениях он увидел, как махариши почитают его гхи; он видел жертвенную долю, не вкушая её, и видел своё иное тело, стоящее там. Непостижимый обошёл вечную Брахмалоку: через середину всех предков, через южную сторону сонмов садхьев, через сатра-обряд риши и жертвоприношения брахмариши, отмеченные сотнями священных признаков. Созерцая там себя, почитаемого жертвами, он видел формы жертвенных долей, облики и тела воплощённых. Тогда сонмы риши в Брахмалоке окружили великого духом Вишну; все подняли руки с аргхьей, их лица были чисты и просветлены.

संस्करण

912eae053b20 · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:31:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से