यो ऽप्य् असौ हयविक्रान्तो हयग्रीव इति स्मृतः केशी नाम हयो जातः स तस्यैव जघन्यजः ॥
स दुष्टो हेषितपटुः केसरी निरवग्रहः वृन्दावने वसत्य् एको नृणां मांसानि भक्षयन् ॥
अरिष्टो बलिपुत्रस् तु ककुद्मी वृषरूपधृक् गवाम् अरित्वम् आपन्नः कामरूपी महासुरः ॥
रिष्टो नाम दितेः पुत्रो वरिष्ठो दानवेषु यः स कुञ्जरत्वम् आपन्नो दैत्यः कंसस्य वाहनः ॥
लम्बो नामेति विख्यातो यो ऽसौदैत्येषु दर्पितः प्रलम्बो नाम भूत्वासौ वटं भाण्डीरम् आश्रितः ॥
खर इत्य् उच्यते दैत्यो धेनुकः सो ऽसुरोत्तमः घोरं तालवनं दैत्यश् चरत्य् उत्सारयन् प्रजाः ॥
वराहश् च किशोरश् च ताव् उभौ दानवोत्तमौ मल्लौ रङ्गगतौ तौ तु जातौ चाणूरमुष्टिकौ ॥
यौ तौ मयश् च तारश् च दानवौ दानवान्तक प्राग्ज्योतिषे तौ भौमस्य नरकस्य पुरे रतौ ॥
एते दैत्या विनिहतास् त्वया विष्णो निराकृताः मानुषं वपुर् आस्थाय बाधन्ते भुवि मानवान् ॥
त्वत्कथाद्वेषिणः सर्वे त्वन्मयान् घ्नन्ति मानवान् तव प्रसादात् तेषां वै दानवानां क्षयो भवेत् ॥
तव ते दिवि बिभ्यन्ति त्वत्तो बिभ्यन्ति सागरे पृथिव्यां बिभ्यति त्वत्तो नान्यस्य तु कथंचन ॥
दुर्वृत्तस्य हतस्यापि त्वया नान्येन श्रीधर दिवश् च्युतस्य दैत्यस्य गतिर् भवति मेदिनी ॥
व्युत्थितस्य तु मेदिन्यां हतस्य नृशरीरिणः दुर्लभं स्वर्गगमनं त्वयि जाग्रति केशव ॥
तद् आगच्छ स्वयं विष्णो गच्छाव पृथिवीतलम् दानवानां विनाशाय विसृजात्मानम् आत्मना ॥
मूर्तयो हि तवाव्यक्ता दृश्यादृश्याः सुरोत्तमैः तासु सृष्टास् त्वया देवाः संभविष्यन्ति भूतले ॥
तवावतरणे विष्णो कंसः स विनशिष्यति सेत्स्यते च स कार्यार्थो यस्यार्थे भूमिर् आगता ॥
त्वं भारते कार्यगुरुस् त्वं चक्षुस् त्वं परायणः तद् आगच्छ हृषीकेश क्षितौ ताञ् जहि दानवान् ॥
yo 'py asau hayavikrānto hayagrīva iti smṛtaḥ keśī nāma hayo jātaḥ sa tasyaiva jaghanyajaḥ ||
sa duṣṭo heṣitapaṭuḥ kesarī niravagrahaḥ vṛndāvane vasaty eko nṛṇāṃ māṃsāni bhakṣayan ||
ariṣṭo baliputras tu kakudmī vṛṣarūpadhṛk gavām aritvam āpannaḥ kāmarūpī mahāsuraḥ ||
riṣṭo nāma diteḥ putro variṣṭho dānaveṣu yaḥ sa kuñjaratvam āpanno daityaḥ kaṃsasya vāhanaḥ ||
lambo nāmeti vikhyāto yo 'saudaityeṣu darpitaḥ pralambo nāma bhūtvāsau vaṭaṃ bhāṇḍīram āśritaḥ ||
khara ity ucyate daityo dhenukaḥ so 'surottamaḥ ghoraṃ tālavanaṃ daityaś caraty utsārayan prajāḥ ||
varāhaś ca kiśoraś ca tāv ubhau dānavottamau mallau raṅgagatau tau tu jātau cāṇūramuṣṭikau ||
yau tau mayaś ca tāraś ca dānavau dānavāntaka prāgjyotiṣe tau bhaumasya narakasya pure ratau ||
ete daityā vinihatās tvayā viṣṇo nirākṛtāḥ mānuṣaṃ vapur āsthāya bādhante bhuvi mānavān ||
tvatkathādveṣiṇaḥ sarve tvanmayān ghnanti mānavān tava prasādāt teṣāṃ vai dānavānāṃ kṣayo bhavet ||
tava te divi bibhyanti tvatto bibhyanti sāgare pṛthivyāṃ bibhyati tvatto nānyasya tu kathaṃcana ||
durvṛttasya hatasyāpi tvayā nānyena śrīdhara divaś cyutasya daityasya gatir bhavati medinī ||
vyutthitasya tu medinyāṃ hatasya nṛśarīriṇaḥ durlabhaṃ svargagamanaṃ tvayi jāgrati keśava ||
tad āgaccha svayaṃ viṣṇo gacchāva pṛthivītalam dānavānāṃ vināśāya visṛjātmānam ātmanā ||
mūrtayo hi tavāvyaktā dṛśyādṛśyāḥ surottamaiḥ tāsu sṛṣṭās tvayā devāḥ saṃbhaviṣyanti bhūtale ||
tavāvataraṇe viṣṇo kaṃsaḥ sa vinaśiṣyati setsyate ca sa kāryārtho yasyārthe bhūmir āgatā ||
tvaṃ bhārate kāryagurus tvaṃ cakṣus tvaṃ parāyaṇaḥ tad āgaccha hṛṣīkeśa kṣitau tāñ jahi dānavān ||
«Тот, кто был известен как Хаягрива с конской поступью, в своём низшем рождении стал конём по имени Кеши. Злой, искусный в ржании, гривастый и не знающий удержания, он один живёт во Вриндаване, пожирая человеческую плоть. Аришта, сын Бали, горбатый и принявший облик быка, стал врагом коров — великий асура, меняющий форму по желанию. Ришта, сын Дити, лучший среди данавов, принял облик слона и стал ездовым животным Камсы. Ламба, гордый среди дайтьев, стал Праламбой и поселился у баньяна Бхандира. Дайтья, называемый Кхарой, теперь Дхенука, лучший асура, бродит по страшной Талаване, изгоняя жителей. Вараха и Кишора, оба лучшие данавы, родились как два борца, Чанура и Муштика, вышедшие на арену. А Майя и Тара, о губитель данавов, наслаждались в Прагджйотише, городе Нараки. Все эти дайтьи, некогда убитые и устранённые тобой, о Вишну, теперь приняли человеческие тела и мучают людей на земле. Ненавидя рассказы о тебе, они убивают людей, наполненных тобой; только по твоей милости может совершиться гибель этих данавов. Они боятся тебя на небе, боятся тебя в океане, боятся тебя на земле и никого другого. Даже злодей, убитый тобой, а не кем-то другим, о Шридхара, если он падает с неба, находит прибежище на земле; но тому, кто поднялся на земле и погиб в человеческом теле, трудно вновь попасть на небо, пока ты бодрствуешь, о Кешава. Поэтому приди сам, о Вишну; пойдём на поверхность земли. Ради уничтожения данавов яви себя самим собой. Твои образы непроявлены, видимы и невидимы даже лучшим богам; в них боги, созданные тобой, родятся на земле. При твоём нисхождении Камса погибнет, и цель, ради которой пришла Земля, будет достигнута. Ты главный в деле Бхараты, ты глаз и высшее прибежище. Поэтому приди, о Хришикеша, и порази этих данавов на земле».
4680bb7fd67f · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:31:04 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Глава подводит к явлению Кришны: перечисленные демоны связаны именно с теми местами, где позднее раскроются его деяния. Нарада просит не просто о наказании злодеев, а о личном нисхождении Хришикеши, потому что страх перед Господом и его милость являются пределом силы асуров.