हरिवंश
Джарасандха выступает против МатхурыHV 80.1-8
414 / 607
हरिवंश · HV 80.1-8
देवनागरी

कस्य चित् त्व् अथ कालस्य राजा राजगृहेश्वरः शुश्राव निहतं कंसं जरासंधः प्रतापवान् ॥
आजगाम षडङ्गेन बलेन महता वृतः जिघांसुर् हि यदून् क्रुद्धः कंसस्यापचितिं चरन् ॥
अस्तिः प्राप्तिश् च नाम्नास् तां मागधस्य सुते नृप जरासंधस्य कल्यान्यौ पीनश्रोणिपयोधरे उभे कंसस्य ते भार्ये प्रादाद् बार्हद्रथो नृपः ॥
स ताभ्यां मुमुदे राजा बध्वा पितरम् आहुकम् समाश्रित्य जरासंधम् अनादृत्य च यादवान् शूरसेनेश्वरो राजा यथा ते बहुशो श्रुतः ॥
ज्ञातिकार्यार्थसिद्ध्यर्थम् उग्रसेनहिते स्थितः वसुदेवो ऽभवन् नित्यं कंसो न ममृषे च तम् ॥
रामकृष्णौ व्यपाश्रित्य हते कंसे दुरात्मनि उग्रसेनो ऽभवद् राजा भोजवृष्ण्यन्धकैर् वृतः ॥
दुहितृभ्यां जरासंधः प्रियाभ्यां बलवान् नृपः प्रियार्थं वीरपत्नीभ्याम् उपायान् मथुरां ततः कृत्वा सर्वसमुद्योगं क्रोधाद् अभिययौ यदून् ॥
प्रतापावनता ये हि जरासंधस्य पार्थिवाः मित्राणि ज्ञातयश् चैव संयुक्ताः सुहृदस् तथा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

kasya cit tv atha kālasya rājā rājagṛheśvaraḥ śuśrāva nihataṃ kaṃsaṃ jarāsaṃdhaḥ pratāpavān ||
ājagāma ṣaḍaṅgena balena mahatā vṛtaḥ jighāṃsur hi yadūn kruddhaḥ kaṃsasyāpacitiṃ caran ||
astiḥ prāptiś ca nāmnās tāṃ māgadhasya sute nṛpa jarāsaṃdhasya kalyānyau pīnaśroṇipayodhare ubhe kaṃsasya te bhārye prādād bārhadratho nṛpaḥ ||
sa tābhyāṃ mumude rājā badhvā pitaram āhukam samāśritya jarāsaṃdham anādṛtya ca yādavān śūraseneśvaro rājā yathā te bahuśo śrutaḥ ||
jñātikāryārthasiddhyartham ugrasenahite sthitaḥ vasudevo 'bhavan nityaṃ kaṃso na mamṛṣe ca tam ||
rāmakṛṣṇau vyapāśritya hate kaṃse durātmani ugraseno 'bhavad rājā bhojavṛṣṇyandhakair vṛtaḥ ||
duhitṛbhyāṃ jarāsaṃdhaḥ priyābhyāṃ balavān nṛpaḥ priyārthaṃ vīrapatnībhyām upāyān mathurāṃ tataḥ kṛtvā sarvasamudyogaṃ krodhād abhiyayau yadūn ||
pratāpāvanatā ye hi jarāsaṃdhasya pārthivāḥ mitrāṇi jñātayaś caiva saṃyuktāḥ suhṛdas tathā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कस्य चित् त्व् अथ कालस्यkasya cit tv atha kālasyaспустя затем некоторое время; по прошествии какого-то времени
राजा राजगृहेश्वरःrājā rājagṛheśvaraḥцарь, владыка Раджагрихи; государь Раджагрихи
शुश्राव निहतं कंसंśuśrāva nihataṃ kaṃsaṃуслышал, что Камса убит; услышал об убитом Камсе
जरासंधः प्रतापवान्jarāsaṃdhaḥ pratāpavānДжарасандха могущественный; мощный Джарасандха
आजगाम षडङ्गेनājagāma ṣaḍaṅgenaпришёл с шестираздельным; выступил с шестичастным
बलेन महता वृतःbalena mahatā vṛtaḥвеликим войском окружённый; окружённый огромной армией
जिघांसुर् हि यदून् क्रुद्धःjighāṃsur hi yadūn kruddhaḥжелая убить Ядавов, разгневанный; гневаясь и желая истребить Яду
कंसस्यापचितिं चरन्kaṃsasyāpacitiṃ caranсовершая возмездие за Камсу; добиваясь отплаты за Камсу
अस्तिः प्राप्तिश् च नाम्नास्astiḥ prāptiś ca nāmnāsАсти и Прапти по именам; по имени Асти и Прапти
तां मागधस्य सुते नृपtāṃ māgadhasya sute nṛpaте две дочери магадхца, царь; две дочери царя Магадхи
जरासंधस्य कल्यान्यौjarāsaṃdhasya kalyānyauДжарасандхи, прекрасные; прекрасные дочери Джарасандхи
पीनश्रोणिपयोधरेpīnaśroṇipayodhareс полными бёдрами и грудями; полные бёдрами и грудью
उभे कंसस्य ते भार्येubhe kaṃsasya te bhāryeобе эти жёны Камсы; эти две супруги Камсы
प्रादाद् बार्हद्रथो नृपःprādād bārhadratho nṛpaḥдал царь Бархадратха; выдал государь Бархадратха
स ताभ्यां मुमुदे राजाsa tābhyāṃ mumude rājāон радовался с ними двумя, царь; царь наслаждался с ними
बध्वा पितरम् आहुकम्badhvā pitaram āhukamсвязав отца Ахуку; заточив отца Ахуку
समाश्रित्य जरासंधम्samāśritya jarāsaṃdhamположившись на Джарасандху; опираясь на Джарасандху
अनादृत्य च यादवान्anādṛtya ca yādavānи пренебрегая Ядавами; не считаясь с Ядавами
शूरसेनेश्वरो राजाśūraseneśvaro rājāцарь, владыка Шурасены; государь страны Шурасенов
यथा ते बहुशो श्रुतःyathā te bahuśo śrutaḥкак тобой многократно услышано; как ты много раз слышал
ज्ञातिकार्यार्थसिद्ध्यर्थम्jñātikāryārthasiddhyarthamради успеха дел родичей; для достижения пользы родственников
उग्रसेनहिते स्थितःugrasenahite sthitaḥстоящий в пользе Уграсены; пребывающий на стороне Уграсены
वसुदेवो ऽभवन् नित्यंvasudevo 'bhavan nityaṃВасудева был постоянно; Васудева всегда был
कंसो न ममृषे च तम्kaṃso na mamṛṣe ca tamи Камса не терпел его; Камса же не выносил его
रामकृष्णौ व्यपाश्रित्यrāmakṛṣṇau vyapāśrityaприбегнув к Раме и Кришне; опираясь на Раму и Кришну
हते कंसे दुरात्मनिhate kaṃse durātmaniкогда злодушный Камса был убит; после гибели дурного Камсы
उग्रसेनो ऽभवद् राजाugraseno 'bhavad rājāУграсена стал царём; Уграсена сделался государем
भोजवृष्ण्यन्धकैर् वृतःbhojavṛṣṇyandhakair vṛtaḥокружённый Бходжами, Вришни и Андхаками; с Бходжами, Вришни и Андхаками
दुहितृभ्यां जरासंधःduhitṛbhyāṃ jarāsaṃdhaḥради двух дочерей Джарасандха; из-за двух дочерей Джарасандха
प्रियाभ्यां बलवान् नृपःpriyābhyāṃ balavān nṛpaḥдвух любимых, сильный царь; могучий царь, любимых
प्रियार्थं वीरपत्नीभ्याम्priyārthaṃ vīrapatnībhyāmради блага двух жён героя; ради дорогих супруг героя
उपायान् मथुरां ततःupāyān mathurāṃ tataḥподступы к Матхуре затем; после этого к Матхуре
कृत्वा सर्वसमुद्योगंkṛtvā sarvasamudyogaṃсделав все приготовления; собрав полное усилие
क्रोधाद् अभिययौ यदून्krodhād abhiyayau yadūnиз гнева выступил на Ядавов; в ярости пошёл против Яду
प्रतापावनता ये हिpratāpāvanatā ye hiте, кто склонены могуществом; те, кого согнула сила
जरासंधस्य पार्थिवाःjarāsaṃdhasya pārthivāḥцари Джарасандхи; подвластные Джарасандхе цари
मित्राणि ज्ञातयश् चैवmitrāṇi jñātayaś caivaи друзья, и родичи; союзники и родственники
संयुक्ताः सुहृदस् तथाsaṃyuktāḥ suhṛdas tathāсоединённые, а также доброжелатели; примкнувшие друзья
अनुवाद

Спустя некоторое время могущественный Джарасандха, царь и владыка Раджагрихи, услышал, что Камса убит. Разгневанный и желая истребить Ядавов, он выступил с огромным шестичастным войском, добиваясь возмездия за Камсу. О царь, у Джарасандхи, государя Магадхи, были две прекрасные дочери, Асти и Прапти, полные бёдрами и грудью; царь Бархадратха отдал их обеих в жёны Камсе. Камса радовался с ними: он связал своего отца Ахуку, опирался на Джарасандху и пренебрегал Ядавами, став царём Шурасены, как ты уже много раз слышал. Васудева постоянно стоял на стороне пользы Уграсены и ради успеха дел родичей, а Камса не терпел его. Когда злодушный Камса был убит, Уграсена, опираясь на Раму и Кришну, стал царём, окружённый Бходжами, Вришни и Андхаками. Тогда могучий Джарасандха ради двух любимых дочерей, жён героя, собрал все приготовления и в гневе выступил на Ядавов, направившись к Матхуре. Все цари, склонённые его могуществом, его друзья, родичи и союзники, примкнули к нему.

संस्करण

8753ac35420b · प्रकाशित 22 जून 2026, 4:14:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से